LIVE UPDATES
Editorial

E ardhmja e Ballkanit do vendoset nga përplasja midis idealistëve dhe realistëve

26 October 2021, 16:01 Nga DOSJA
E ardhmja e Ballkanit do vendoset nga përplasja midis idealistëve dhe

“Engelsberg Ideas”

Në Perëndim është duke u zhvilluar një garë ideologjike mbi të ardhmen e Ballkanit. Nga njëra anë qëndrojnë idealistët liberalë. Ata e shohin rajonin si një vend ku duhet ndjekur dhe mbrojtur besimi tek drejtësia ndërkombëtare, dhe vizioni i tyre për një rend botëror post-kombëtar.

Në anën tjetër janë realistët konservatorë. Ata mbështesin shtetin kombëtar, dhe janë skeptikë ndaj përpjekjeve për të eksportuar vlerat perëndimore. Fati i Ballkanit do të varet pikërisht nga botëkuptimi që do të mbizotërojë në fund. Origjina e këtij debati, daton që nga koha e shpërbërjes së Jugosllavisë, dhe debatit se si të menaxhohej dhuna që pasoi.

Shteti jugosllav ishte i përbërë nga 10 grupime kombëtare, që bashkëjetonin pa shqetësime në gjashtë 6 republika federale dhe 2 krahina autonome, kufijtë e të cilëve korrespondonin vetëm pjesërisht me gjeografinë komplekse etnike të vendit.

Pas fundit të Luftës së Ftohtë, boshnjakët, maqedonasit dhe të tjerët, u ngritën për pavarësinë e republikave të tyre, dhe shqiptarët e Kosovës për pavarësinë nga Serbia. Ndërkohë, serbët dhe kroatët u angazhuan për krijimin e shtetet kombëtare që përbëjnë shtetin amë, duke përfshirë edhe pjesë të republikave fqinje.

Nga mesi i vitit 1991, rajoni ishte zhytur në luftë. Në fillim, pozicioni i Perëndimit ishte i dykuptimtë. Idealistët mbështetën një zgjidhje multietnike në rajon, dhe bënë thirrje për pavarësinë e republikave federale brenda kufijve të tyre ekzistues, e justifikuar kjo me referencat ndaj normave ndërkombëtare, përfshirë integritetin territorial të shteteve.

Ndërkaq, realistët në Uashington, Londër dhe kryeqytetet e tjera përmendën “urrejtjet e lashta etnike” dhe e njohën nevojën për kufij të rinj, për të kënaqur aspiratat e serbëve dhe kroatëve. Të dyja palët pretenduan se qasja e tyre, ishte çelësi për stabilitetin rajonal, dhe hodhën poshtë si marrëzi qasjen e palës tjetër.

Ajo qasje e dyfishtë, u shoqërua me një mungesë të përgjithshme interesi për Ballkanin, dhe me një ngurrim për të zbatuar pozicionet në terren. Në vitin 1995, dominoi vizioni idealist kur SHBA-ja ndërhyri ushtarakisht në Bosnjë. Synimi i saj kryesor ishte përfundimi i luftës, por duke vepruar në atë mënyrë, Uashingtoni fitoi të drejtën për të përcaktuar natyrën e paqes, dhe këmbënguli në ruajtjen e Bosnjës si një shtet i pavarur.

Administrata Clinton, refuzoi të pranonte idenë se kufijtë mund të ndryshoheshin me anë të spastrimit etnik. Evropianët, të frymëzuar nga një vizion i një bote trans-nacionale të mishëruar në Bashkimin e ri Evropian, ranë në përgjithësi dakord me atë qasje.

Serbët dhe kroatët, u detyruan të pranonin autonominë në formën e një Bosnje të unifikuar.

Më pas fuqitë perëndimore e zbatuan këtë vizion idealist në pjesën tjetër të Ballkanit. Në vitin 2001, ata shtypën një përpjekje të shqiptarëve për t’u shkëputur nga Maqedonia, duke iu garantuar në vend të saj të drejta të reja, të cilat pasqyronin vizionin e Perëndimit për vendin si një shtet qytetar dhe multietnik.

Në mënyrë të ngjashme, ata i rezistuan përpjekjeve të Podgoricës për t’u shkëputur nga ajo çka kishte mbetur nga Jugosllavia, duke çuar në vitin 2003 në shtetin jetëshkurtër Serbi-Mali i Zi. Kundër-hapi ishte vendimi i Perëndimit për ta njohur Kosovën si një shtet të pavarur në vitin 2008.

Kur aktorët vendas i rezistuan vizionit perëndimor, SHBA-ja dhe Evropa ndërmorën hapa për ta mbështetur atë. Nga mesi i viteve 2000, Perëndimi u mbështet më shumë tek joshja e vendeve të rajonit me anëtarësimin në BE. Në këmbim të braktisjes së nacionalizmit, shqiptarëve, kroatëve dhe serbëve iu ofrua perspektiva e demokracisë, të drejtave, prosperitetit dhe shansi për ribashkim kombëtar brenda një njësie më të madhe, pa kufij të brendshëm.

Pas një dekade në të cilën idealistët kishin diktuar politikën ndaj Ballkanit, në skenë dolën realistët, pasi zgjidhja multietnike nxori në pah kufizimet e saj. Në Bosnjë, serbët dhe kroatët vazhduan të kërkojnë një formë të ndarjes nga boshnjakët. Shqiptarët mbetën të pakënaqur me vendin e tyre në Maqedoni, dhe në Luginën e Preshevës në jug të Serbisë.

Serbët në Kosovë, këmbëngulën në pavarësinë e tyre nga Prishtina. Ndërkohë, Serbia, e cila mbeti e lidhur me idenë e shtetësisë kombëtare, këmbënguli në kompensimin territorial për njohjen e Kosovës, duke e mbajtur këtë të fundit në një gjendje të harresës ligjore dhe politike.

Në kushtet e konfliktit të ngrirë, rajoni nuk arriti të zhvillohej. Politika mbeti e dominuar nga çështjet parësore të shtetit, territorit dhe identitetit, në kurriz të problemeve të “dorës së dytë” si qeverisja ose ekonomia. Marrja e vendimeve jashtë vijave etnike, rezultoi e ndërlikuar, dhe në rastin e Bosnjës, e pamundur.

Demokracia u mbyt nga nevoja për një udhëheqje të fortë, nga ata që u zotuan të mbrojnë interesat kombëtare. Korrupsioni dhe kriminaliteti mbetën në nivele të larta, dhe rajoni nuk pati një ecuri të mirë ekonomike. Një numër i madh njerëzish nga i gjithë rajoni, emigruan diku tjetër për mundësi më të mira.

Integrimi evropian, “ilaçi” afatgjatë i Perëndimit, rezultoi të ishte një iluzion për qytetarët e rajonit. Ndërkohë shumë udhëheqës shfrytëzuan një sërë krizash në BE për ta “ndalur” procesin e integrimit. Në vitin 2014, presidenti i Komisionit Evropian, Jean-Claude Juncker, i dha fund zgjerimit të unionit gjatë mandatit të tij.

Serbia dhe Bosnja, refuzuan që t’i bashkohen NATO-s, pjesërisht për të kënaqur Rusinë, e cila shfrytëzoi problemet e pazgjidhura të rajonit për të fituar ndikim në rajon. Në mesin e pasigurisë dhe rrezikut të rikthimit të destabilitetit, SHBA-ja dhe Evropa u detyruan të mbanin një prani ushtarake në Bosnjë dhe Kosovë.

Në SHBA, mendimtarët realistë bënë thirrje për rregullimin e kufijve. Ish-ambasadori në Kroaci, William Montgomery, mbështeti “shpërbërjen paqësore” të Bosnjës. Kryetar i Nënkomitetit të Punëve të Jashtme të Dhomës për Evropën, Dana Rohrabacher, e cilësoi Maqedoninë si një shtet artificial, dhe bëri thirrje që zonat me shumicë shqiptare t’i bashkohen Kosovës.

Gjithsesi në nivele politike, Perëndimi e ruajti qasjen e tij idealiste ndaj Ballkanit, edhe pse me më pak besim se më parë. Diplomatët amerikanë refuzuan kërkesat për bashkim nga shqiptarët dhe pavarësi nga serbët e Bosnjës. Situata ndryshoi në vitin 2017, kur pas zgjedhjes së Donald Trump në Shtëpinë e Bardhë, drejtimin e politikave e morë realistët.

Për Trump, Ballkani ishte një rajon i paqëndrueshëm, i mbushur me “njerëz të fortë dhe shumë agresivë”, dhe një problem që duhej të zgjidhej nga vetë Evropa. Interesi i tij i vetëm, ishte gjetja e një zgjidhjeje të përhershme për Kosovën, që ta lejonte atë të kthente trupat amerikane në shtëpi.

Në vitin 2018, administrata Trump e zbuloi natyrën e kësaj zgjidhjeje, kur ra dakord për një rishikim të kufirit midis Serbisë dhe Kosovës. SHBA kishte nevojë për Beogradin për të njohur pavarësinë e Kosovës, ndaj i njohu Serbisë të drejtën për të kërkuar diçka në këmbim. Në Evropë, ku politika po lëvizte në një drejtim më konservator, kjo nismë u pranua gjerësisht. Kancelari austriak Sebastian Kurz u zotua të mbështeste çdo gjë që mund të sillte paqe. Franca ishte “pozitive” mbi këtë ide, dhe shumica e vendeve të tjera u pajtuan në heshtje.

Edhe Komisioni Evropian, bastioni i internacionalizmit liberal, e mbështeti atë. Zyrtarët pranuan: Kjo nuk është një botë ideale; dhe ky është Ballkani!. Por më pas erdhi pandemia, dhe të gjithë u tërhoqën nga çështja e kufijve në Ballkan. Pastaj Trump humbi zgjedhjet.

Më pas nisma kaloi tek evropianët dhe veçanërisht Sllovenia, e cila nën kryeministrin e saj konservator, Janez Janša, propozoi në fillim të këtij viti idenë e një riorganizimi më të përgjithshëm të kufijve të Ballkanit. Ai u prit në përgjithësi me entuziazëm, dhe pak kundërshtime në rajon dhe Evropë.

A do të thotë kjo se Perëndimi synon rishikimin e kufijve Ballkanit sipas linjave etnike? Përgjigja e shkurtër është jo, të paktën jo nën konfigurimin aktual të forcave politike. Gjithsesi kundërshtarët e kësaj qasjeje, do të vazhdojnë të mbrojnë një zgjidhje realiste, që përfshin një riorganizim të kufijve në rajon.

Marrë nga Bota.al

Cila mendoni se është alternativa më e mirë:

View Results

editorial editorial ballkani perendimor timothy less ballkani perendimor timothy less

Sondazh

Editorial 25 October 2021, 13:43

Rasti Kavala: Sprova e re mes BE dhe Turqisë

Osman Kavala nuk është dënuar asnjëherë për ndonjë krim, e megjithatë ai qëndron në paraburgim prej katër vitesh. Kjo megjithë një vendim të Gjykatës Europiane ...

Editorial 18 October 2021, 13:15

Pse Humbi Albin Kurti?

Tregimi ndër shqiptarë se çdo çudi zgjatë jo më shumë se tre ditë dhe pastaj kalohet në një tjetër ngjarje çuditëse, për ta harruar atë të ...

Editorial 18 October 2021, 11:13

Vazhdimi i revolucionit të Shën Valentinit

Konluzioni i përbashkët i të gjitha analizave, menjëherë sapo dolën shifrat e para të zgjedhjeve lokale në Kosovë, ishte rezultati shumë më i ulët që mori Vetëv...

Editorial 15 October 2021, 12:08

Edmond, një histori moderne e heroit klasik

Është fundi i shekullit XIX. Një poet francez, Edmond Rostand, ndjek i dëshpëruar dështimin e pjesës së tij të fundit, përpara se të shkojë duarbosh dhe i ...

Editorial 15 October 2021, 11:48

Për një opozitë post-berishiste

Dy elementet bazë të opozitarizmit berishist janë denoncimi hiperbolik dhe agresiviteti, që nga ai verbal deri tek ai fizik. Denoncimet e Berishës ndaj kundërsh...

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin