LIVE UPDATES
Ekonomi

A ka perspektivë kthimi i mjekëve

Teorikisht, kthimi i mjekëve me trajnimin, përvojën dhe njohuritë e specializuara të fituara nga të jetuarit dhe të punuarit në nivel të avancuar mund të rrisnin standardin e njohurive mjekësore në Shqipëri.

18 June 2023, 07:24 Nga I.A
A ka perspektivë kthimi i mjekëve
foto ilustruese

TIRANË- Ekonomistët argumentojnë se kthimi i mjekëve me përvojë (dhe të tjerë të kualifikuar profesionistë) mund të sjellë një stimul pozitiv zhvillimi për vendet e origjinës, duke prezantuar ide, teknikat dhe aftësitë e kapitalit të fituar jashtë vendit. Në këtë mënyrë “kthimi i trurit” kompenson ikjen e mëparshme të trurit, pohojnë autorët e studimit.

Megjithatë, sipas të dhënave të studimit të fundit të profesorëve Ilir Gëdëshi, Russell King dhe Amarildo Çeka, vetëm 15% e mjekëve shqiptarë që punojnë jashtë vendit, duan të kthehen në vendin e tyre, 31.6% thonë se janë të pavendosur dhe, më shqetësuesja, 52.8% deklarojnë se nuk duan të kthehen në Shqipëri.

Teorikisht, kthimi i mjekëve me trajnimin, përvojën dhe njohuritë e specializuara të fituara nga të jetuarit dhe të punuarit në nivel të avancuar mund të rrisnin standardin e njohurive mjekësore në Shqipëri.

Më shumë se gjysma e mjekëve shqiptarë jashtë shtetit nuk duan të kthehen. Arsyet janë të ndryshme. Sipas të intervistuarve, disa thonë se janë të integruar mirë në shoqërinë pritëse, rreth 18%, pasi kanë bërë përparim të mirë në karrierë atje, gjë që nuk janë të sigurt nëse do ta bënin nëse kthehen në Shqipëri.

Shumë kanë krijuar tashmë një familje, disa me një bashkëshort të huaj dhe me fëmijë në sistemet arsimore në vendet pritëse. Sjellja e fëmijëve në Shqipëri dhe përfshirja e tyre në sistemin arsimor shqiptar shihet si një opsion thellësisht problematik.

Mjekët shohin përparim në jetën e tyre personale dhe nuk janë të gatshëm të sakrifikojnë për të ardhura më të larta, cilësisë më të mirë të jetës, rrethe të reja miqësore dhe një jetë të pasur kulturore.

Të tjerë theksojnë se, pavarësisht ndryshimeve të pranuara në Shqipëri, infrastruktura mjekësore dhe kushtet e punës nuk janë ende të përshtatshme për ta. Megjithatë, të tjerë tregojnë për nivele të larta korrupsioni, padrejtësie sociale dhe pasiguri fizike.

Konkluzionet e përmbledhura tregojnë se, shpresa për një të ardhme të mirë në Shqipëri është e pavend. Pothuajse një e treta e të anketuarve nuk hezitojnë të angazhohen dhe janë të pavendosur nëse do të qëndrojnë jashtë vendit, apo do të kthehen në një moment në Shqipëri.

‘Sigurisht që kam menduar të kthehem. Në fakt, mendoj për këtë gjatë gjithë kohës. Pas të gjithave, Shqipëria është vendi im, pavarësisht situatës atje, është vendi im. Për momentin duket e vështirë të bëhesh pjesë e atij sistemi.

Kam shokë të cilët janë mjekë në Shqipëri, kështu që jam mjaft i informuar për sistemin e kujdesit shëndetësor në Shqipëri dhe e di sa problematike është situata. Megjithatë, në të ardhmen, nuk do ta përjashtoja mundësinë e kthimit, thotë Luani, mjek në Itali.

Intervista e Luanit lë të kuptohet se kthimi i mjekëve varet nga ekzistenca e disa parakushteve në vendlindje.

Grupi i mjekëve “të pavendosur” renditi disa parakushte që do të duhej të plotësoheshin për kthimin e tyre nëse ndodh. Dy grupet kryesore të faktorëve ishin socio-politikë, duke përfshirë korrupsionin dhe nevojën për reforma dhe investime në sistemin shëndetësor, në vend të faktorëve ekonomikë, pra të të ardhurave.

“Në Shqipëri nuk keni nevojë që paga të jetë aq e lartë sa në Francë. Mund të kthehesha për ndoshta gjysmën e pagës sime në Franceë. Por shumë kushte të tjera, që nuk lidhen vetëm me vendin e punës, mungojnë.

Jam mësuar me këtë fakt se, në vendin ku jetoj aktualisht jeta shoqërore është shumë më e rëndësishme, po ashtu edhe ajo sociale dhe kulturore.

Që të kthehem, të gjitha këto duhet të ekzistojnë, por nuk shoh që kjo të ndodhë në 5-10 vitet e ardhshme. Ndoshta do të kthehem kur të dal në pension, do të blej një shtëpi buzë detit dhe do të shijoj Shqipërinë time”- pohon Lindita, mjeke në Francë.

Ekspertët vunë në dukje se do të ishte e dobishme të krijohej një bazë të dhënash e mjekëve shqiptarë si në Shqipëri dhe veçanërisht jashtë vendit, për të lehtësuar bashkëpunimin dhe për të tërhequr (në rast nevoje) në një afat të shkurtër, ose më të gjatë, të ekspertizës në fusha të specializuara.

Mjekët e Diasporës mund të na ndihmojnë

Përgjithësisht mjekët e larguar nga vendi nuk kanë dëshirë të kthehen në Shqipëri, por vendi ynë mund të rrisë përfitimet nga nxitja e bashkëpunimit e mjekëve të diasporës me institucionet shëndetësore në Shqipëri.

Sipas sondazhit online, mundësi konkrete bashkëpunimi kanë pasur vetëm 11.5% e mjekëve jashtë vendit. Kur bashkëpunimi ka ndodhur, ka qenë sporadik dhe kryesisht e iniciuar nga mjekët emigrantë.

Format e bashkëpunimi përfshin konsulenca mjekësore, studime dhe punime të përbashkëta shkencore, pjesëmarrje në konferenca dhe seminare, leksione, të ftuar, praktika mjekësore dhe intervista në media (kjo e fundit sidomos gjatë periudhës së Covid-19).

E megjithatë, pothuajse 60% e të anketuarve thonë se “dëshirojnë të bashkëpunojnë” me kujdesin shëndetësor, institucionet dhe nismat shkencore në Shqipëri dhe vetëm 23% thonë “jo”, teksa 17% nuk japin përgjigje për këtë pyetje.

Problemi shihet te vullneti reciprok, që mungon nga pala shqiptare. “Unë nuk do të kërkoja asnjë kompensim monetar. Do të isha i lumtur nëse lind ndonjë mundësi bashkëpunimi”, thotë Mirlinda, mjeke e larguar në SHBA.

“Ne jemi të gatshëm të bashkëpunojmë, por nuk jemi të sigurt nëse ekziston i njëjti vullnet në Shqipëri. E vizitoj Shqipërinë të paktën dy herë në vit, kam babain, të afërmit dhe miqtë atje. Unë njoh kolegë që punojnë në kardiologji, por nuk kam dëgjuar për ndonjë nismë”, – pohoi Albani, mjek i larguar në Zvicër.

Albani e sheh bashkëpunimin jo vetëm të njëanshëm, përkundrazi, ai e sheh bashkëpunimin si një shkëmbim përvojash nga të dyja palët. “Ndoshta kolegët shqiptarë mund vijnë në klinikat tona në Zvicër dhe të ndjekin kurse trajnimi ose specializimi.

Nga ana tjetër, ne gjithashtu mund të zhvillojmë përvojat tona. Këtu mjekët dhe kolegët janë të gatshëm për të shkuar dhe për të ndihmuar njerëzit në nevojë, ata që nuk kanë burime financiare për trajtimin dhe kanë nevojë.

Nëse ka infrastruktura të përshtatshme në Shqipëri ka kirurgë dhe kardiologë që mund të vijnë disa herë në vit për operacione dhe për të bashkëpunuar me kolegë nga Shqipëria.

Një mjek shqiptar me famë ndërkombëtare në Zvicër ka krijuar një skemë bashkëpunimi dhe viziton shpesh Prishtinën. Kohët e fundit, ai ka kryer një lloj operacioni të rrallë atje. Ky është një shembull, një nga format e mundshme të bashkëpunimit.” pohon Albani.|

Marrë nga Monitor.al

ilir gëdëshi russell king amarildo Çeka

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin