LIVE UPDATES
Ekonomi

Mos prisni një “ulje të butë” për ekonominë botërore

Kështu, ndërsa po afrohet fundi i vitit, optimistët që parashikuan një “ulje të butë”, po krenohen se parashikimet e tyre dolën të sakta.

27 January 2024, 08:50 Nga I.A

Mos prisni një “ulje të butë” për ekonominë

TIRANË- Për disa kohë, ekonomia botërore duket se e ka sfiduar gravitetin. Pavarësisht se politika monetare është shtrënguar me ritmin më të shpejtë që nga vitet 1980, rritja ekonomike e Amerikës u përshpejtua në vitin 2023. Europa duket se është shkëputur nga gazi rus pa ndonjë katastrofë ekonomike. Inflacioni global ka rënë pa rritje të mëdha të papunësisë, pjesërisht për shkak se tregjet e punës deri tani janë ftohur, duke eliminuar vendet e lira të punës dhe jo duke shkarkuar punonjësit.

Kështu, ndërsa po afrohet fundi i vitit, optimistët që parashikuan një “ulje të butë”, po krenohen se parashikimet e tyre dolën të sakta.

Megjithatë, ekonomia botërore do të vazhdojë të mbetet e brishtë, edhe në vitin 2024. Megjithëse inflacioni do të jetë më i ulët, ai do të mbetet sërish shumë i lartë. Politika ekonomike ende do të ketë vështirësi në baraspeshim.

Edhe nëse Amerika do t’i shmanget një recesioni, pjesa tjetër e botës duket shumë më e pambrojtur.

Rënia e inflacionit në kohët e fundit ka qenë një lehtësim për bankat qendrore. Por në ekonomitë e mëdha dhe të pasura, nuk ka gjasa që inflacioni të bjerë deri në objektivin prej 2%, pa shkaktuar ndonjë recesion.

Së pari, tregjet e punës duken ende shumë të nxehta dhe rritja e pagave nominale është shumë e lartë. Së dyti, ekonomitë duhet të përballen edhe me efektet e naftës më të shtrenjtë.

Pikërisht kur dukej se goditjet e furnizimit të shkaktuara nga pandemia dhe pushtimi rus i Ukrainës ishin zhdukur, se zinxhirët e furnizimit ishin zhbllokuar dhe se ekonomitë ishin bërë më të qëndrueshme, çmimi i një fuçie nafte është rritur me rreth një të tretën që nga vera, për shkak të rënies së prodhimit në Arabinë Saudite dhe gjetiu.

Rënia e çmimit u pengua edhe nga sulmi i Hamasit ndaj Izraelit. Nafta më e shtrenjtë mund të rrisë frikën për një “valë të dytë” inflacioni.

Bankat qendrore ndoshta nuk do t’i rrisin më shumë normat e interesit, përkundrazi, do ta trajtojnë çdo rritje të inflacionit të nxitur nga nafta, si të përkohshme. Ama, nuk do të ulin as normat e interesit, sepse do të kenë frikë mos shpallin ndonjë fitore të parakohshme.

Të dhënat e fundit tregojnë se ekonomia e Amerikës mund t’i bëjë ballë një shtrëngese monetare, edhe pse kompanitë e mëdha që rifinancojnë borxhet dhe familjet që kanë shteruar kursimet e epokës së pandemisë, kanë filluar të ndihen të shtrënguara.

Por normat e larta të interesit mund ta çojnë ekonominë tashmë të lëkundur të Eurozonës në një recesion dhe frika nga inflacioni mund t’i ndalojë politikëbërësit të ulin normat e interesit në përgjigje.

Edhe ekonomia e vrullshme amerikane është mjaft e pasigurt: ajo po mbështetet nga nivele të jashtëzakonshme të huamarrjes së qeverisë. Deficiti i qeverisë federale ka arritur një normë vjetore prej mbi 7% të PBB-së.

Vijon debati nëse normat e interesit do të vazhdojnë të qëndrojnë të larta për një kohë më të gjatë. Përgjigjja varet nga fakti nëse do të vazhdojë huamarrja e madhe. Ndoshta do të ndodhë: Kongresi nuk do të merret me këtë çështje në një vit zgjedhjesh presidenciale.

Dhe kërkesa e parë në fushën e biznesit për presidentin e ardhshëm amerikan, do të jetë që të aktivizojë sërish shkurtimet e taksave që vendosi Donald Trump në vitin 2018, shumë prej të cilave skadojnë në vitin 2025 dhe që shumë demokratë nuk duan t’i lënë që të skadojnë plotësisht.

Ekonomitë pa qeveri huamarrëse dorëlëshuara si ajo amerikane janë edhe më të cenueshme. Përveç rrezikut të recesionit në Europë, ekonomia botërore po vuan edhe nga ngadalësimi i rritjes ekonomike të Kinës.

Nëse Kina rimëkëmbet dhe i shpëton “japonizimit”, do të varet nga shkalla e stimujve ekonomikë që do të ofrojë qeveria.

Por duke pasur parasysh se kohët e fundit, politika ekonomike në Kinë është përballur me sfida mjaft të rënda, që nga përfundimi i politikës “zero-covid”, e deri te goditja e sektorit të teknologjisë, nuk ka gjasa që qeveria të ofrojë ndonjë stimul ekonomik të kalibruar mirë. Për më tepër, Kina përballet edhe me kufizime fiskale për shkak të borxhit të qeverive lokale.

Ndërkohë, përkeqësimi i përshkallëzuar i tensioneve gjeopolitike midis Amerikës dhe Kinës, si dhe vala globale e proteksionizmit, po hedhin rërë në ingranazhet e tregtisë globale. Numri i masave proteksioniste në fuqi është rritur nga rreth 9,000 një dekadë më parë, në rreth 35,000 sot, sipas organizatës bamirëse, Global Trade Alert.

Megjithëse disa ekonomi në Azi përfitojnë nga zhvendosja e zinxhirëve të furnizimit jashtë Kinës, e vërteta është se diversifikimi i investimeve dhe humbja e përfitimeve nga specializimet po rëndojnë mbi rritjen e mundshme të ekonomisë globale. Edhe vendet përfituese, si India me rritje të shpejtë, tregojnë se po ndodh një lëvizje shqetësuese drejt një ekonomie izolacioniste.

Ndërkohë, shtetet e varfra që nuk janë në gjendje të përfitojnë nga rishpërndarja e investimeve, po vuajnë nga borxhi i lartë, rritja e ulët ekonomike dhe Dollari i fortë.

Në vitin 2024, FMN-ja do të vazhdojë të ketë vështirësi në gjetjen e mënyrave për të siguruar lehtësim të barrës së borxhit për ato vende që kanë shumë borxhe ndaj Kinës dhe huadhënësve të tjerë që nuk pajtohen me parimet tradicionale për ristrukturimin e borxhit.

Dhe nëse deficitet e Amerikës vazhdojnë të nxisin ekonominë e saj, ndërkohë që rritja globale ngadalësohet, Dollari do të rritet edhe më shumë, duke i përkeqësuar problemet.

Nga ana tjetër, nëse Donald Trump do të rizgjidhet president në Shtëpinë e Bardhë, ka shumë mundësi që të gjitha këto prirje negative të theksohen edhe më tepër. Një mandat i dytë i Trump, ndoshta do të sillte shkurtime edhe më të thella të taksave (dhe rrjedhimisht deficite më të mëdha) dhe një përshkallëzim të mëtejshëm të luftës tregtare.

Ashtu si në vitin 2016, bursat mund të rriten nëse Trump fiton në nëntor, por ky nuk do të ishte një lajm i mirë.

Duke pasur parasysh të gjitha këto, ka shumë mundësi që deri në fund të vitit 2024, ekonomistët të ndiejnë se ekonomia globale nuk po shkon drejt një “uljeje të butë”, por se do të nisë një tjetër udhëtim të egër.

Marrë nga Monitor.al

fmn

Sondazh

Ekonomi 27 January 2024, 08:48 I.A

Përpjekjet për emetime neto zero

Foto Ilustruese TIRANË- Toka është një planet i izoluar, i lashtë dhe në ndryshim të vazhdueshëm. Kjo do të th...

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin