LIVE UPDATES
Ekonomi

Pse erdhi mbiprodhimi në vitin 2022?

Në vend pati mbiprodhim të vajit të ullirit në vitin 2022. Ministria e Bujqësisë parashikon që prodhimi i ullirit të jetë 40% më shumë se viti 2021, ndërsa sasia e vajit të prodhuar do të vazhdojë të jetë mbi 20,000 tonë. Në vitin 2021, prodhimi i vajit të ullirit ishte rreth 26,000 tonë, apo 26% më shumë se në vitin 2021.

29 January 2023, 07:20 Nga I.A
Pse erdhi mbiprodhimi në vitin 2022?
Ulliri

TIRANË- Deri në vitin 2021, sipas të dhënave të INSTAT, në Shqipëri janë mbjellë 10,7 mln rrënjë ullinj. Krahasuar me rreth një dekadë më parë (vitin 2010), numri i rrënjëve të ullirit është rritur 30%.

Në vend pati mbiprodhim të vajit të ullirit në vitin 2022. Ministria e Bujqësisë parashikon që prodhimi i ullirit të jetë 40% më shumë se viti 2021, ndërsa sasia e vajit të prodhuar do të vazhdojë të jetë mbi 20,000 tonë. Në vitin 2021, prodhimi i vajit të ullirit ishte rreth 26,000 tonë, apo 26% më shumë se në vitin 2021.

Sipas zv.ministrit të Bujqësisë, Dhimo Kote, arsyeja kryesore e rritjes së prodhimit është ndërgjegjësimi i fermerëve për leverdishmërinë për mbjelljen e kësaj kulture, gjë e cila ka sjellë shtimin e shërbimeve dhe moslënien e prodhimit në dorën e fatit.

Z. Kote shton se edhe kushtet klimatike dhe mosrënia e mizës së ullirit ishin faktorë plus që ndikuan te prodhimi.

“Ndër vite janë mbjellë mbi 10 mln rrënjë ullinj, një pjesë para fillimit të demokracisë. Më pas, shumë rrënjë të vjetra janë zëvendësuar me të reja, të favorizuara nga kushtet klimatike. Pjesa më e madhe e rrënjëve të ullirit janë të reja, të cilat kanë ndikuar te shtimi i sasisë së prodhimit.

2022 ishte ndër vitet më të mbara të prodhimit. Për shkak të motit të mirë, ky ishte ndër vitet e para që gjethet e bimës nuk u dëmtuan nga miza e ullirit dhe syri i palloit.

Në vend, kultivimi i ullirit është kthyer në traditë, gjë që përkon edhe me shtimin e shërbimeve nga fermerët ndaj kësaj kulture. Kjo është edhe arsyeja kryesore e rritjes së prodhimit.

Vite më parë, fermerët nuk i shërbenin kësaj kulture dhe prodhimi u la në mëshirë të fatit. Kultivarët kanë përshtatur investimet e reja bashkëkohore me klimën dhe tokën, që sollën mbiprodhimin”, thotë ai.

Për ekspertin e kulturës së ullirit, profesorit të Universitetit të Kamzës, Drini Imami, mbiprodhimi erdhi për shkak të rritjes së vazhdueshme të sipërfaqes me të mbjella ndër vite.

“Mbiprodhimi vjen për dy arsye. Së pari, për shkak të rritjes së vazhdueshme të sipërfaqes, dhe së dyti, sezoni i fundit i prodhimit u karakterizua nga rendiment i lartë, apo siç mund të thuhet në gjuhë popullore, ishte “vit i mbarë” prodhimi.

Në nivel ferme, ka pasur një tendencë për të rritur sipërfaqet e mbjella me ullinj.

Ajo u mbështet fillimisht nga skemat kombëtare të subvencionimit dhe në vijim, fermerët kanë vazhduar të mbjellin edhe pa mbështetjen e qeverisë.

Edhe në rastin e plantacioneve të reja, është e zakonshme të vërehen ullishte që janë braktisur, mbjellja e ullinjve shpesh është motivuar nga mbështetja e subvencionit, por në shumë raste është parë nga shumë si një mënyrë për të shfrytëzuar tokën me kosto dhe rrezik relativisht të ulët dhe angazhim të kufizuar për shërbimet.

Për shembull, shumë fermerë që kanë migruar në zonat urbane, kanë mbjellë ullinj në tokën e tyre, pasi ulliri konsiderohet një aktivitet produktiv me investime të ulëta, i cili mund të vazhdojë edhe në rast të mungesës së shërbimeve”.

Agron Çakalli, administratori i Federatës Bujqësore në Elbasan, e cila prej vitit 2000 numëron 125 fermerë të bashkuar që prodhojnë vajin e ullirit të markës “Valmi”, shton se mbiprodhimi pritej, për shkak të shtimit të rrënjëve të ullirit në 10-15 vitet e fundit.

“Nga qeveria e mëparshme për 5 vjet, fermeri është mbështetur me subvencione direkte 25,000 deri në 35,000 lekë për hektar për mbjellje të ullirit dhe 100 lekë për litër për shitjen e vajit të ullirit ekstra të virgjër.

Kjo ishte një ndihmë që shkonte direkt te fermeri, duke e nxitur atë të shtonte prodhimin. Nga mbjelljet e asaj periudhe është përfshirë 60% e prodhimit total të këtij viti.

Pjesa e mbetur do të përfshihet në vitet e ardhshme dhe pritet që ky superprodhim të vijojë tre deri në katër vite me radhë”.

Prodhimi i vajit të ullirit është rritur ndjeshëm, duke arritur në rreth 26,000 në vitin 2021, sipas Ministrisë së Bujqësisë. Duke qenë se shumica e ullinjve përdoren për vaj ulliri, prodhimi më i lartë i vajit të ullirit është nxitur nga rritja e prodhimit të ullinjve të papërpunuar.

Pavarësisht rritjes së prodhimit të ullirit, ka një tepricë kapacitetesh përpunuese, shumica e njësive të përpunimit nuk shfrytëzohen në kapacitetin e tyre të plotë, pasi mungon tregu i shitjes së vajit.

Ylli Hajdini, administratori i kompanisë “S.E.D – Borshi”, një ndër prodhuesit e mëdhenj të vajit të ullirit, tha më herët për “Monitor” se nga ullinjtë që iu ka blerë fermerëve zotëron në depozita 150 deri në 160 tonë vaj ulliri.

Edhe pse zotëron më shumë kapacitet depozitimi, z. Hajdini nënvizon se nuk mund të blejë më tepër sasi, pasi tregu është i mbingopur nga vaji i fermerit, ndërsa shitjet në supermarkete të vajit të ambalazhuar shqiptar janë në minimum. Situata është krijuar nga çmimi.

“Bazuar mbi kostot, çmimi i përpunimit të vajit të ullirit arrin në 760 lekë për litër. Përpunuesi e shet në supermarkete vajin me çmim 800 deri në 820 lekë për litër.

Nga supermarketeti, duke përfshirë edhe normën e tyre të fitimit, shitet 980 deri në 1,000 lekë për litër. Në këtë situatë, konsumatori do të kërkojë të blejë vaj ulliri me çmim 500 deri në 600 lekë për litër që po shitet direkt nga fermeri apo 1,000 lekë për litër që tregtohet në supermarkete?”.

Shumë fermerë e shesin vajin e ullirit në tregun e zi të paambalazhuar. Burime nga përpunuesit e vajit të ullirit thanë se 95% e produktit shitet në informalitet, vetëm 5% e tij shitet në supermarkete.

Shqetësimi i pamundësisë së shitjes së vajit të ullirit në supermarketet vendase u ngrit edhe nga drejtuesit e Federatës Bujqësore në Elbasan, për shkak të çmimit të lartë.

“Në markete, çmimi i vajit shqiptar po shitet gati dyfishin e çmimit të dalë nga fabrika dhe për këtë qëllim, malli mbetet stok, ndërsa pagesat kryen pas shitjes.

Kostoja e prodhimit të vajit të ullirit të markës nga fabrika jonë, duke përfshirë edhe fitimin, është 700 lekë për litër, ndërsa në markete, shitet 1,100 lekë deri 1,200 lekë për litër.

Për këto arsye, ne e shesim vajin te konsumatori familjar, nëpërmjet fabrikës dhe dyqaneve të vogla ushqimore. Në tregun e brendshëm, vajin e prodhuar e shesim më tepër te restorantet, hotelet dhe agroturizmet”, pohon z. Çakalli.

Shqetësim mbetet edhe mbingopja e tregut të brendshëm, për shkak të mbiprodhimit dhe informalitetit të lartë. Shumë fermerë po e shesin vajin e ullirit nën kosto, kurse të tjerë kanë krijuar stoqe në shtëpitë e tyre.

Ekspertët ngrenë shqetësimin se magazinimi i vajit jashtë kushteve të duhura, në enë plastike dhe jo në depozita inoksi, i humb vlerat ushqyese brenda një kohe shumë të shkurtër, prej tre muajsh.

Në këtë situatë, ata thonë se mbikapacitetet në përpunim nënkuptojnë se investimet në njësi të reja përpunimi nuk do të ishin rentabël, nëse nuk do të gjenden tregjet e eksporteve. Eksportet e vajit të ullirit në Shqipëri vijojnë të mbeten në sasi shumë të ulëta.

Harta globale e ullirit, ku renditet Shqipëria

Nga viti 1962 deri në vitin 1987, sipas FAO-s, Shqipëria ka qenë në hartën e 15 prodhuesve më të mëdhenj të ullirit në botë. Në këto periudha, tre prodhuesit më të mëdhenj botërore qenë Spanja, Italia dhe Greqia.

Shqipëria sipas hartës së FAO-s është pozicionuar në vite të ndryshme në vendin e 10-të, 13-të apo 14-të në lidhje me prodhimin e ullirit. Pas periudhës komuniste, Shqipëria është rikthyer në hartën globale të prodhimit të ullirit vetëm një herë, në vitin 2012, duke u renditur e 15-ta.

Në botë, Spanja është prodhuesi dhe eksportuesi më i madh i vajit të ullirit me një peshë prej 49% në 2021, e ndjekur nga Greqia (13%), Italia (11%), Tunizia (11%) dhe Portugalia (10%).

Sipas Agjencisë së Informacionit dhe Kontrollit të Ushqimit (AICA), Spanja prodhoi 1.3 milionë tonë vaj ulliri në vitin 2021, që përbën 42% të prodhimit global të vajit të ullirit. Italia është prodhuesi i dytë më i madh i vajit të ullirit në botë, me rreth 315 mijë tonë në vitin 2021.

Prodhues të tjerë të mëdhenj të vajit të ullirit janë Tunizia (240 mijë tonë), Turqia (228 mijë tonë), Greqia (225 mijë tonë) dhe Maroku (200 mijë tonë). Këto gjashtë vende, përkatësisht Spanja, Italia, Tunizia, Turqia, Greqia dhe Maroku, janë përgjegjëse për 81% të prodhimit global të vajit të ullirit.

A rrezikon Shqipëria të kthehet si Palestina?

Palestina, një nga liderët në botë të prodhimit të vajit të ullirit, nuk gëzon rritje proporcionale të eksporteve, për shkak të konfliktit me Izraelin, i cili nuk e lejon ta shesë në tregjet e huaja.

Studimi i Bashkimit Europian “Shteti i Palestinës, strategjia kombëtare e eksportit 2014-2018”, thekson se mungesa e eksporteve, mund të përbëjë kërcënim serioz për ekonominë palestineze dhe veçanërisht për rreth 100,000 familje vendase, jetesa e të cilave varet nga vjelja e ullirit.

Studimi thekson se dështimi për të përmirësuar status quo-në, ka penguar rritjen e eksporteve të vajit të ullirit të prodhuar në Palestinë, që së fundmi po rrezikon prodhuesit vendas edhe nga importet, shqetësim i ngritur nga Autoriteti Kombëtar (PNA) dhe Ministria e Bujqësisë së Palestinës.

“Sot, vaji i ullirit palestinez kënaq të gjithë popullsinë vendase, por për një sasi të papërfillshme 12,000 tonë/vit të konsumit mesatar nga palestinezët.

Vaji i ullirit palestinez konsumohet kryesisht në vend, dhe në 15- 20 vitet e fundit, oferta e brendshme ka përmbushur plotësisht kërkesën e brendshme.

Furnizimi i tepërt është eksportuar dhe importet kanë qenë të papërfillshme. Vendi kryesor për mbiprodhimin e shtetit të Palestinës, rreth 4,000 tonë mesatarisht në vit, kishte qenë prej kohësh Izraeli. Megjithatë, ky treg i eksportit është dobësuar që nga fillimi i vitit 2000 dhe duket të jetë në nivelin më të ulët historik.

Në 2007 dhe 2008, Izraeli ishte ende shteti me tregun më të madh të eksportit të vajit të ullirit të Palestinës, mesatarisht 890 tonë. Në 2009 dhe 2010, kur mungesa e eksporteve të Palestinës, ishte më e larta ndër vitet e fundit, importet e Izraelit shënuan vetëm 23 tonë, ose 0.5% e totalit të konsumit të vajit të ullirit.

Tregjet e tjera kryesore të eksportit të shtetit të Palestinës shfaqën ndryshueshmëri të lartë nga viti në vit, duke treguar mbijetesë të ulët në marrëdhëniet me shtetet e tjera për eksportet.

Për shembull, Emiratet e Bashkuara Arabe ishin tregu kryesor në vitin 2011 dhe i katërti në vitin 2009. Në vitin 2010, këto shtete nuk importuan vaj ulliri.

Në periudhën 2007-2010, 31 vende importuan vaj ulliri palestinez, por më pak se gjysma e tyre e bënë këtë në të katër vitet. Nga 23 vendet ku shteti i Palestinës eksportoi në vitin 2010, shtatë prej tyre nuk importuan vaj ulliri në vitin 2011”, citohet në studim.

Marrë nga Monitor.al

pema e ullirit vaji i ullirit

Sondazh

Ekonomi 29 January 2023, 07:17 I.A

Shpëtimi për vajin e ullirit

Ulliri TIRANË- Ministria e Bujqësisë ka nisur fazën e konsultimeve me fermerët për nxitjen e skemës së bashkimit t&...

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin