LIVE UPDATES
Ekonomi

“Sa mirë”, kur shteti e ka pushim!

Vlerat kryesore më të rëndësishme të administratës publike janë transparenca, llogaridhënia, etika, profesionalizmi dhe lidershipi.

17 March 2024, 07:41 Nga r.ll
“Sa mirë”, kur shteti e ka pushim!
foto ilustruese

TIRANË- Administrata publike është një fushë në të cilën liderët u shërbejnë komuniteteve për të çuar përpara të mirën e përbashkët dhe për të realizuar ndryshime pozitive.

Profesionistët e administratës publike duhet të jenë të pajisur me aftësi për të menaxhuar në të gjitha nivelet e qeverisjes (lokale, shtetërore), si dhe organizatat jofitimprurëse.

Vlerat kryesore më të rëndësishme të administratës publike janë transparenca, llogaridhënia, etika, profesionalizmi dhe lidershipi.

Jo rastësisht, nga filozofia greke është përshtatur në konceptet e sotme shprehja që në administratë duhet të punojnë ata që kanë vokacion, njësoj si një person që bëhet klerik nga vokacioni që ka për fenë. 

Në Shqipëri, këto vlera pak i gjejmë. Përkundrazi mund të thuhet se administrata shqiptare është antivokacion. Në shtet, shpesh motivi kryesor për t’u punësuar është se shpreson të bëhesh i pasur brenda një periudhe të shkurtër.

Hetimet e fundit të SPAK po nxjerrin fakte se si shumë individë kanë vënë pasuri që nuk arrijnë t’i justifikojnë me pagat e tyre “modeste” që marrin në shtet.

Kriteret e vëna në vite për deklarimin e pasurive nuk kanë arritur të filtrojnë mekanizmat që përdoren për të fshehur të ardhurat, apo dhe për t’i pastruar ato. Këto të ardhura në fakt janë para të taksapaguesve që përndryshe do të ishin përdorur për më shumë rrugë, shërbime, shkolla, spitale e me radhë. 

Motivi tjetër është rehatia. Administrata gëzon ditët më të shumta që mund të rrijë pa punuar. Sa herë që ka një festë zyrtare afër fundjavës, dita më e afërt bëhet me ligj pushim, duke mos u shërbyer qindra qytetarëve që kanë halle të ndryshme, apo bizneseve që varen nga produktiviteti për të gjeneruar pagat e punonjësve dhe fitimet e tyre.

Administrata përfitoi dhe nga zelli i kryeministrit për të barazuar pagat e rajonit, duke shkaktuar me vetëdashje presion në tregun privat të punës, me sipërmarrjet që sot kanë hyrë në një rreth vicioz, pasi u detyruan të rrisnin pagat, pa e shoqëruar me produktivitetin e punës. 

Lidershipi, nga ana e tij, e shfrytëzon administratën si një mekanizëm për të fituar vota. Sa herë që afrohen zgjedhjet, numri i të punësuarve në institucionet shtetërore fryhet si me magji.

Të dhënat e INSTAT tregojnë se në dy tremujorët përpara zhvillimit të zgjedhjeve të përgjithshme të prillit 2021, në sektorin shtetëror u shtuan gati 12 mijë të punësuar të rinj, që është rritja më e lartë historike që nga viti 2000 kur raportohen të dhënat. 

Ndonëse çdo shërbim po kalon online, administrata mbetet e ngarkuar. Në aparatin shtetëror në fund të 2023 kishte rreth 182 mijë punonjës, apo 18 mijë më shumë sesa një dekadë më parë.

Ironikisht, as numri më i lartë i tyre dhe as kalimi i shërbimeve online në shumë raste nuk i kanë ndihmuar qytetarët e bizneset që vazhdojnë të sorollaten edhe sot për të marrë një hipotekë, apo subjektet që u ngec aktiviteti sa herë që sistemi i e-Albania bie dhe nuk kanë se ku të ankohen. 

Përvoja e këtyre dekadave na ka mësuar që të mos presim shumë nga administrata dhe vlerat e pretenduara të saj. Pakkush pret që të fitojë ndershmërisht një tender, apo të zgjidhë shpejt një hall pa dhënë një ryshfet, edhe pse reforma në drejtësi po ushtron presionin e vet.

Ndaj dhe ne “gëzohemi” kur institucionet kanë një ditë më shumë pushim. Imagjinoni se sa para kursehen nga vjedhjet në tendera, apo ryshfetet e munguara.

Një vrojtim periodik global i Bankës Botërore me sipërmarrjet, të cilat pyeten për çështje që lidhen me klimën e biznesit si korrupsioni, taksat, krimi dhe ambienti rregullator, ka gjetur se 36% e biznesit shqiptar ka pranuar se i është kërkuar ryshfet nga ana e zyrtarëve të paktën një herë.

Kjo shifër është tre herë më e lartë se mesatarja e rajonit dhe dy herë më e madhe se mesatarja botërore. Janë para që do të ishin kursyer, nëse profesionistët e administratës publike dhe lidershipi do të kishin minimumin e vokacionit për të formësuar një administratë që në fokus do të kishte të mirën publike dhe jo atë personale.

Ndaj le të rrinë më mirë pushim! Në maj, p.sh., data 1 Maj është e mërkurë, le të jetë e gjithë java pa punë, së bashku me 6 majin (që është pushimi i Pashkëve).

Ama gjithsesi kemi edhe një të mirë nga pushimet e shkurtra e të papritura të administratës. Jo të gjithë ikin jashtë, dhe një pjesë e madhe të parave të fituara jo nga puna i shpenzojnë edhe te bizneset private, që jo të gjitha janë të lidhura me qeverinë./MONITOR

monitor administrata publike

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin