LIVE UPDATES
Politike

Firma MRVDV, Bashkia Tiranë dhe kapja e shtetit nga interesat kriminale

25 April 2019, 11:19 Nga DOSJA
Firma MRVDV, Bashkia Tiranë dhe kapja e shtetit nga interesat kriminale

Një nga veçoritë përcaktuese të një regjimi të korruptuar është shkrirja e kufirit mes publikes dhe privates, midis sferës publike ku vepron qeveria që synon të mirën publike dhe sferës të sipërmarrjes private e cila synon fitimin. Korrupsioni ndodh pikërisht atëhere kur fondet dhe mallrat e destinuara për publikun përdoren për përfitime private, ose kur interesat private ndikojnë politikat publike.

Kur këto interesa private kontrollojnë plotësisht aparatin qeveritar dhe, për më tepër, kur ato sponsorizohen nga veprimtari kriminale, atëherë, kemi të bëjmë për kapje e shtetit.

Në Shqipëri shteti është kapur. Kjo kuptohet jo vetëm nga kursi i këmbimit të lekut me euron, i cili është plotësisht i pavarur nga normat e inflacionit dhe rritja ekonomike e raportuar nga Banka e Shqipërisë. Dobësia relative e euros, në fakt, mund të shpjegohet vetëm nga sasitë e madhe tē paras me origjinë kriminale që qarkullojnë në Shqipëri, të cilat financojnë gjithçka, nga projektet e pasurive të paluajtshme tek fitoret e zgjedhjeve. Në këtë kuptim, me të drejtë, mund te thuhet se kemi një “narko-euro”.

Një shembull konkret i mjegullimit të sferës private dhe asaj publike, ose më mirë, kapja e sferës publike nga interesat private, janë projektet “madhështore” të arkitekturës të ndërmarra nga qeveria e Kryeministrit Rama dhe Kryetarit të Bashkisë Tiranë Veliaj, të cilat kanë për qëllim transformimin e plotë të qendrës historike të Tiranës, duke pastruar, në proces, të ardhurat nga krimi, mbi të gjitha trafiku i drogës.

Logjika është gjithmonë e njejtë: për të bërë të mundur që të mos ketë asnjë proces të prokurimit publik për asnjë komponent të projektit, trualli mbi të cilën ndërtohet dhe fondet që nevojiten për ta financuar projektin, paraprakisht tjetërsohen nga pronësia publike.

Për shembull, në rastin e projektit të stadiumit të ri kombëtar, qeveria zhvendosi paraprakisht të gjithë ponën publike, tokën dhe stadiumin mbi të, tek një ent privat të quajtur Qendra Sportive Kuq e Zi (QSKZ), një kompani e përbashkët midis Ministrisë së Kulturës dhe Federatës Shqiptare të Futbollit (FSHF). Federata, e cila është ligjërisht ent private more 75 për qind të aksioneve në QSKZ), mjaftueshëm për të mos zbatuar ligji e prokurimit publik në veprimtarinë e saj. Pas kësaj, prokurimi i ndërtimit dhe projektimit të stadiumit të ri ishte krejtësisht i mbrojtur nga mbikqyrja publike dhe transparenca.

Natyrisht, kjo skemë funksionon mirë kur ke arkitektin e duhur, në këtë rast arkitektin italian Marco Casamonti, të dënuar për korrupsion në Itali.

Në rastin e Teatrit Kombëtar, qeveria hartoi një “ligj special”, i cili do t’i jepte kompanisë së ndërtimit Fusha shpk të drejtën ekskluzive për të ndërtuar në tokën publike në pronësi të Bashkisë Tiranë pa asnjë formë konkurrence. Megjithëse ligji u ndryshua pas kritikave të Komisionit Europian, dhe ligji i ndryshuar nuk është zbatuar, retorika e qeverisë për projektin tregon qartë se interesat publike dhe private janë shkrirë dhe nuk mund t’i dallosh më nga njëra-tjetra.

Kryeministri Rama e shpalli personalisht publikisht projektin e Teatrit Kombëtar të arkitektit danez Bjarke Ingels, duke lënë të kuptohej se ky projekt ishte një nismë publike e qeverisë. Vetë Bjarke Ingels pretendoi se kishte fituar një “konkurs” publik, i cili sigurisht nuk ishte zhvilluar kurrë.

Kur u pyetën për këtë konkurs, kompania BIG e Ingelsit, më pas, pohoi se kishte një marrëveshje me klientin e saj, Bashkinë e Tiranës, e cila nuk lejonte dhënien e informacionit. Por në faqen e saj, Bjarke Ingels përmend si klient të sajin të vetëm kompaninë Fusha.

Pra, me çfarë kemi të bëjmë? Me një projekt publik me garë ndërkombëtare? Projekt publik me Bashkinë e Tiranës? Apo projekt privat me kompaninë Fusha? Përgjigjja është sigurisht: të gjitha bashkë. Qeveria qëndrore dhe ajo lokale e drejtuar nga Partia Socialiste dallojnë nga një kompani private vetëm nga emri.

Shembulli më i fundit i bashkimit të publikes dhe privates është rinovimi i ndërtesës së njohur si Piramida në qendër të Tiranës. Hapi i parë, në prill 2016, ishte heqja e piramidës si pjesë e qendrës historike të Tiranës, duke i hequr asaj mbrojtjen si monument kulture. Pastaj në dhjetor 2016, Këshilli i Ministrave transferoi pronësinë e ndërtesës dhe të tokës nga qeveria tek Bashkia Tiranë. Për shkak të ndryshimit në statusin dhe pronësinë e Piramidës, do të kishte më pak mbikëqyrje.

Një muaj më vonë, në janar 2017, arkitekti holandez i MVRDV, Winy Maas, mori pjesë në një diskutim nga Bashkia Tiranë organizuar tek Piramida për Piramidën. Vlen të përmendet se gjatë fushatës zgjedhore 2015, Veliaj protestoi publikisht kundër një projekti të mëparshëm (dhe të dështuar) të MVRDV-së, Tirana Rocks.

Në qershor 2018, u bë publik lajmi se MVRDV “mori” tenderin për rindërtimin e Piramidës pa ndonjë konkurs publik apo tender.

Të mërkurën, opozita publikoi dy foto nga faqja zyrtare e MVRDV-së. Në foton e parë tregohet se projekti i Piramidës ishte projekt për Bashkinë e Tiranës (domethënë, një projekt publik që duhet t’i nënshtrohet ligjeve të prokurimit publik) për një “shumë të pazbuluar” parash. Kjo është dukshëm në kundërshtim me ligjin, pasi shuma e parave duhet bërë publike.

Zgjidhja e këtij “problemi”, pra detyrimit për garë publike, ishte ndryshimi i klientit nga Bashkia Tiranë në Fondacionin Shqiptaro-Amerikan për Zhvillim (AADF), një fond privat që nuk i nënshtrohet legjislacionit të prokurimit publik shqiptar apo transparencës, duke hequr tërësisht çdo referencë në kosto. Kështu projekti tani shfaqet në faqen e internetit të MVRDV-së me klient AADF-në.

Është e njëjta hile e përdorur nga Bjarke Ingels—ndryshimi i klientit nga Bashkia e Tiranës në Fusha shpk.

Në të tri projektet—stadiumi i ri kombëtar, ndërtesa e re e Teatrit Kombëtar dhe rindërtimi i Piramidës—shohim, pikërisht të njëjtën logjikë dhe qasje: kalimi i pronës publike në ente private, të cilat, megjithatë, janë nën kontrollin e atyre që janë në pushtet, për të shmangur llogaridhënien financiare.

E gjithë kjo është mundësuar nga “arkitektët yje”, të cilët japin me qira famën dhe prestigjin e tyre për të fshehur krime financiare me përmasa të mëdha.

Marrë nga Exit.al

Tirana është boshatisur për ditët e pushimit. Cilën nga ritet e shenjta po ndiqni:

View Results

politike politike bashkia e tiranes piramida e tiranes projekti per piramiden e tiranes tirane winy maas bashkia e tiranes piramida e tiranes projekti per piramiden e tiranes tirane winy maas


Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin