LIVE UPDATES
Bota

“Forbes”: Historia sekrete e koronavirusit të parë në botë

13 April 2020, 11:39 Nga DOSJA
“Forbes”: Historia sekrete e koronavirusit të parë në

Në vitin 2016, një mësuese 45-vjeçare nga Athina mbërriti në urgjencën e Spitalit Hygeia. Jo-duhanpirëse, pa probleme të tjera të rënda të shëndetit, por që kishte simptoma të pazakonta: temperaturë 39.5 gradë, kollë të thatë dhe dhimbje të fortë koke. Kur mjeku i ndihmës së shpejtë e vizitoi vuri re që ana e majtë e mushkërisë bënte zhurmë kur ajo merrte frymë dhe një radiografi e konfirmoi anomalinë.

Duke e konsideruar këtë një polmonit bakterial, mjekët e trajtuan me antibiotikë. Por në 2 ditët e ardhshme gjendja e gruas u përkeqësua dhe testi për polmonit (ftohje) rezultoi negativ. Ndërkohë që frymëmarrja e saj po bëhej gjithmonë e më e vështirë ajo po trajtohej me oksigjen dhe me një seri të re ilaçesh. Ndërkohë vijonin testimet për një sërë shkaktarësh mes të cilëve edhe për shtame të ndryshme të gripit, si: bakteret që shkaktojnë sëmundjen e Legjionarëve, kollën e mirë dhe sëmundje të tjera serioze të frymëmarrjes. Të gjitha dolën negative, siç dolën edhe testet për SARS dhe MERS.

Në fakt vetëm një testim kishte dalë pozitiv, por rezultati ishte kaq surprizues sa mjekët e përsëritën. Rezultati ishte i njëjtë. Pacienti vuante nga një lloj infeksioni i njohur, por i konsideruar “i paskrupullt” i cili ushte i njohur si 229E, koronavirusi i parë njerëzor i zbuluar ndonjëherë.

Gjendja e rëndë në të cilën ndodhej mësuesja i kishte surprizuar edhe shkencëtarët në fillim të viteve 60 kur zbuluan 229E. Kjo sepse ata po përpiqeshin të zbulonin viruset përgjegjëse për rrufën e zakonshme.

Nga mesi i shekullit të 20-të shkencëtarët kishin perfeksionuar teknika për të izoluar disa viruse, por studimet e tyre kishin mbetur të pamjaftueshme në shumë prej tyre. 35% e personave me grip kishin një virus që shkencëtarët nuk ishin në gjendje ta identifikonin.

Në vitin 1965, Dorothy Hamre, zbuluese e Universitetit të Çikagos e vendosi këtë zonë të errët të mjekësisë si pikësynim dhe sfidë. Teksa studionte origjinën e nxënësve të saj me grip zbuloi një virus të ri që quajti 229E.

Në të njëjtën kohë një grup shkencëtarësh në Angli të drejtuar nga Dr. David Tyrrell, po studionte më shumë për gripin e zakonshëm. Edhe ata e kishin identifikuar një lloj të ri virusi. Kur skuadra e Tyrrell e ekzaminoi në mikroskop elektronik zbuloi se ai ishte i ngjashëm me një tjetër virus të gjetur në mushkëri në vitet “30. Ishte pikërisht një koronavirus, i pari që kishte infektuar një njeri.

“Këta kanë qenë gjithmonë viruse me rëndësi për kafshët” – thotë Dr. Ken McIntosh, zbulues në Harvard Medical School. “Ka qenë Avian Bronchitis Virus që ishte i përhapur të pulat, por për të kishte vaksinë”.

Ka një aspekt interesant në këtë “kalim në kohë” te ky zbulim i parë. Teksa sot po zhvillohen studime biologjike me proceduara rigoroze, gjysmë shekulli më parë kishte më shumë “liri”. Një gazetë e kohës tregon se Tyrrell dhe skuadra e tij në atë kohë vuri re se virusi i veçantë nuk gjendej më në qeniet njerëzore. Ndaj ata vunë kampionë gjysmë të fortë në hundët e 113 vullnetarëve. Vetëm njëri kaloi të ftohtë në mushkëri.

Në kohën e studimeve të Hamre dhe Tyrrell edhe Dr. McIntosh bënte pjesë në një skuadër të National Institutes of Health që po ekzaminonte shkakun e gripit të zakonshëm. Skuadra e tij zbuloi atë që sot njihet si OC43, një tjetër koronaviorus njerëzor që gjithashtu të çon në infeksion respirator. Në vitin 1968, termi “coronavirus” u krijua për shkak të formës së virusit në mikroskop, me një kurorë të ngjashme me atë të diellit.

Teksa zbulimi i koronaviruseve të reja si 229E dhe OC43 ngjalli një interes të madh mjekësor në atë moment pati edhe një artikull mjaft kurajoz thoshte se “shkenca kishte trefishuar shanset për të zhdukur gripin e zakonshëm”.

Tani Dr. McIntosh thotë se komuniteti shkencor mjekësor nuk u tregua aktiv në kërkimet për koronaviruset e reja derisa doli SARS në 2003-in. Kjo edhe sepse edhe 229E edhe OC43 shkaktuan sëmundje relativisht të lehta te njeriu. Mjekët mund t’i trajtonin si gripi, me ilaçe për uljen e temperaturës, zbutje të kollës dhe si zakonisht të shoqëruar me një… supe pule.

Më pas erdhi epidemia e SARS në 2003, që nisi nga një koronavirus në Kinë dhe që arriti të shpërndahej në 29 vende. Në fund të saj u mësua se u prekën vetëm 8096 persona dhe 774 ndërruan jetë. Për shkak të përqindjes së lartë të vdekshmërisë studiuesit hodhën edhe një herë vështrimin nga koronaviruset.
“Kur erdhi SARS, bota e koronaviruseve ndryshoi krejtësisht dhe u bë më e madhe dhe më teknike” – kujton Dr. McIntosh.

Nga ajo kohë janë zbuluar edhe 2 koronaviruse që shkaktojnë gripin, NL63 dhe HKU1. Dhe nuk kishte pasur të tillë deri në vitin 2012, 50 vjet pas koronavirusit historik 229E. Ndërkohë ishin zbuluar mjaft raste klinike me 229E i cili mund të shkaktonte simptoma të rënda respiratore te pacientët me sistem imunitar të dobët. Sa u takonte personave të shëndetshëm, ai kalonte si një grip i thjeshtë.

Ndryshe nga SARS, ende nuk është plotësisht e qartë pse 3 koronaviruse të tjerë (SARS-CoV-1, MERS-CoV dhe SARS-CoV-2 nuk kanë pasur një shkallë të lartë të vdekshmërisë.

Të gjithë kanë një gjë të përbashkët: Lakuriqët e natës.

Të gjithë koronaviruset e njohur deri tani që infektojnë njeriun duket se vijnë nga lakuriqët e natës. Virusi përhapet prej tyre duke kaluar fillimisht në një kafshë tjetër. Për shembull, me OC43, kaloi te njerëzit nga bagëtitë dhe mund të ketë qarkulluar në botë që nga shekulli i 18-të. Ndërsa MERS-CoV transferohej te njerëzit nga devetë.

Mësuesja e shkollës në Greqi përfundimisht u shërua nga sëmundja e saj dhe për fat të mirë kurrë nuk kërkoi përdorimin e një ventilatori për të ndihmuar frymëmarrjen e saj. Skanimet e mushkërive të saj të marra dy vjet pas paraqitjes së saj fillestare në urgjencë treguan se ishin të shëruara dhe të shëndetshme. Prapëseprapë, kjo paraqitje kaq agresive e asaj që shumica e njerëzve e konsiderojnë “thjesht një ftohje” nënvizon një nga aspektet më të rëndësishme pse duhet të merremi me koronaviruset. Ato prodhojnë një gamë të gjerë simptomash me një sasi të gjerë ndikimesh shëndetësore në të gjithë popullsinë.

“Nëse hidhni një sy në spektrin e sëmundjeve në këtë shpërthim tani” – thotë Dr. Wayne Marasco, një studiues në Institutin e Kancerit “Dana Farber” në Boston, i cili ka studiuar SARS, MERS dhe COVID-19, “ka njerëz të cilët janë asimptomatikë dhe njerëz që vdesin”.

Dr. McIntosh dyshon se koronaviruset do të vazhdojnë të mashtrojnë studiuesit. Së pari, sepse koronaviruset janë të shumta dhe komplekse, dhe e dyta sepse ato mund të ndryshojnë relativisht lehtë nivelin e tyre gjenetik. Ai vëren se këto viruse gjithashtu mund të rikombinohen mjaft lehtë brenda së njëjtës qelizë dhe se mutacione të tilla mund të jenë ato që çuan në koronavirusin që shkakton SARS dhe koronavirusin e ri që ka shkaktuar aktualisht pandeminë.

“Koronaviruset kanë gjenomin më të madh të ARN-së se ndonjë prej viruseve të kafshëve,” – thotë Dr. McIntosh duke shtuar: “Dhe ata kanë shumë sekrete.”

Marrë nga Lapsi.al

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

bota bota forbes plani i masave per koronavirusin sekretet e koronavirusit forbes plani i masave per koronavirusin sekretet e koronavirusit

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin