LIVE UPDATES
Aktualitet

FOTO/Pamjet nga sipër zbulojnë mozaikun e fshehur në kalanë e Durrës

22 November 2020, 11:11 Nga DOSJA
FOTO/Pamjet nga sipër zbulojnë mozaikun e fshehur në kalanë

DURRËS-Specialistët e monumenteve në Durrës u habitën, kur gjatë premierës së dokumentarit “Vangjel Toçi arkeologu vizionar i Durrësit antik” panë në ekran pamjet e marra me dron të një rozete-mozaik të panjohur më parë, që ndodhej brenda mjediseve të njërës nga kullat e kalasë.

Banesat e ngritura në vite thuajse ngjitur me muret e kështjellës mesjetare të qytetit e kanë bërë mjaft të vështirë ndërhyrjen e arkeologëve dhe restauruesve, duke sjellë shpesh edhe dëmtime të monumentit. Më i rëndi ishte shembja e kullës C të murit bizantin, një pjesë e të cilit u rrafshua nga tërmeti i vitit të kaluar.

Financimi prej 40 milion euro nga Bashkimmi Europian, si dhe ndërhyrjet që pritet të fillojnë nga Fondacioni shqiptaro-amerikan veçanërisht në amfiteatër synojnë ndryshimin e situatës edhe në këtë hapësirë .

“Çlirimi i mureve të kalasë nga ndërhyrjet e paligjshme, nga ndërtimet abuzive apo shpronësimi i banesave nga banesat e pahipotekuara do të jetë pjesë e projektit për ngritjen e Parkut Arkeologjik në të gjithë zonën qendrore të qytetit,” tha për BIRN drejtori i Qendrës Muzeore, Alban Ramohitaj.

E gjithë gjatësia prej disa qindra metrash e mureve të hershme nga Torra mesjetare deri në Kullën anzhuine, që shërben edhe si belvedere e Durrësit, së bashku me traktet e fortifikimit të periudhave të mëvonshme deri në afërsi të Bashkisë së qytetit janë bërë kohët e fundit pjesë e një verifikimi të hollësishëm, në raport me banesat e çdo  lloji të ngritura pranë tyre.

I gjithë ky territor 4-këndor që kufizohet në krahun tjetër nga Bulevardi “Epidamn”, siç njihet tani “Rruga Tregtare”, në pjesën qendrore të tij “ruan” Amfiteatrin antik, rivitalizimi i të cilit  përbën edhe qëllimin kryesor të projekteve të fundit në qytetin e Durrësit.

Projekti i financuar nga Bashkimi Europian synon ta transformojë zonën historike të qytetit, ndërsa për të njejtin territor të trashëgimisë arkeologjike dhe historike të Durrësit, ka një marrëveshje bashkëpunimi mes Ministrisë së Kulturës dhe Fondacionit Amerikano-Shqiptar të Zhvillimit.

Banorët Dyshojnë në të ardhme e projektit

Ramohitaj shton se afro gjysma e truallit pranë mureve të kalasë, përfshirë edhe disa prej banesave të ngritura në 30-40 vitet e fundit i përket shtetit dhe lirimi I tyre nuk do të jetë shumë I vështirë.

“Pa folur për dëmet që ka shkaktuar tërmeti I fundvitit të kaluar në disa prej shtëpive të ndërtuara ngjitur me muret,” vlerëson ai.

Por vetë banorët nuk kanë të njëjtin mendim.

Njëri prej tyre, që kërkoi të mos identifikohej tha për BIRN, se “kjo histori ka nisur para 20 vjetësh,” dhe duket sikur do të vazhdojë me të njejtën muzikë nga autoritetet.

“Qeveria e djathtë në vitin 2008 përcaktoi një fond prej 1 milion USD për ndërtimin e pallateve ku do të strehoheshin familjet mbi amfiteatër, por asgjë nuk ndryshoi,” tha ai.

“E njejta gjë u përsërit me mazhorancën aktuale, por që nga viti 2014 janë shpronësuar vetëm 5 familje, ndërsa 10 të tjera ende banojnë  mbi galeritë e pjesës lindore të monumentit”.

Ky banor thotë më tej, se veç amfiteatrit, numri i shtëpive dhe shtesave të ngritura veçanërisht në zonën e mureve mesjetare drejt kodrës së Vilës u shtua pas viteve 1990, kur shtesat e ndërtuara dhe oborret private bllokuan pjesërisht hyrjet brenda kullave të kalasë.

Njëra prej tyre, e panjohur për publikun të çon brenda kullës Anzhuine dhe ndodhet nën këmbët e vizitorëve të shumtë, që mbërrijnë për ta parë nga lart qytetin dhe portin më të madh të vendit. Hyrja brenda kullës me lartësi rreth 15 metra, aktualisht ndodhet në oborrin e një banese, çka o ka shërbyer ruajtjes së monumentit, por edhe pamundësisë së qytetarëve të interesuar  për ta vizituar lirisht atë.

“Muret fortifikuese nuk u liruan në vitet ’70, kur drejtori i atëhershëm i Muzeut Arkeologjik të Durrësit, Vangjel Toçi kërkoi pastrimin e tyre për ti lënë hapësirë vizitorëve,” thotë Spiro Thama, i cili duket skeptik për ndërmarrjen e vështirë që kanë premtuar institucionet.

Sipas tij, 50 vjet më parë mjaftonte një telefonatë nga lart, për të larguar 50 familje, siç ndodhi për zbulimin e amfiteatrit.

Thama kujton se familja e tij në atë kohë është transferuar nga banesa pranë mureve të kalasë për të shmangur largimin drejt periferisë së qytetit.

Pastrimi i mundshëm i mureve i hap rrugë kërkimeve arkeologjike

Prof. asc. doc. Brikena Shkodra tha për BIRN se intensiteti i ndërtimeve në periudhën osmano-moderne ka murosur për shekuj  të tërë historinë pararendëse të kësaj pjese të mureve, duke kufizuar së tepërmi mundësinë e kërkimit arkeologjik në këtë hapësirë shumë të rëndësishme të qytetit.

Sipas arkeologes Shkodra, treguesit e pakët dëshmojnë gjurmë fortifikimi që nisin në shek 4-rt p.e.s, pra 2300 vjet më parë.

Ajo shprehet se fortifikimet më të rëndësishme të shek. VI, që shihen nga Torra mesjetare e në vijim, janë pa dyshim muret rrethuese të Durrësit që i takojnë periudhës së sundimit të perandorit Anastasi I. Ato janë ndërtuar krejtësisht me tulla dhe kanë një gjerësi prej 3,50 metrash. Çdo 60-65 metra janë ndërtuar kulla të fuqishme pesëkëndëshe, të cilat kanë patur një lartësi prej 18 m dhe ndaheshin në tri kate me dysheme druri-shpjegon hollësisht punonjësja e Institutit të Arkeologjisë.

“Në shumë drejtime vlerat arkitektonike të Durrësit në fushën e artit të fortifikimit i kalojnë kufijtë krahinorë dhe pastrimi i plotë I tyre do ti shërbente edhe zbulimeve të reja arkeologjike,” përfundoi Brikena Shkodra.

MARRË NGA REPORTER.AL

(I.A/dosja.al)

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

aktualitet aktualitet kalaja e durresit mozaiku kalaja e durresit mozaiku


Sondazh

Aktualitet 22 November 2020, 10:58

TIRANË- Situatë e rëndë përpara spitalit Infektiv, aty ku të sëmurë me COVID, dhe të tjerë që ende nuk iu ka dalë përgjigjia e tamponit por iu janë rënduar...

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin