LIVE UPDATES
Ekonomi

‘Fryu era nga përjashta, tundi perdet e mëndafshta…’/ Shqiptarët i kanë harruar kartolinat..

5 December 2020, 16:31 Nga DOSJA
‘Fryu era nga përjashta, tundi perdet e

Deri pak pas viteve “90 ende i shijonim kartolinat; aromën e kartonit, ashtu si të librave, fotografinë mbi të dhe emocionin që na dhuronte përmbajtja e tekstit që shkruanim për personin që i dedikohej. Për festat e fundvitit, 7-8 mars, ditëlinjde, edhe ashtu kot, pa pretekst.

Na shijonte kur hapnim zarfin e një kartoline që na vinte me postë. Ishte krejt surprizë dhe dozat e entuziazmit rriteshin.

Emocionet u rritën kur nisi emigrimi pas hapjes së kufijve dhe llotaria amerikane dhe shumë familjarë e miq morën udhën për tokat e premtuara, me ta dhe malli që shkëmbehej për do kohë me kartolina dhe letra që kaplonin dete e oqeane.

Por me hovin që mori teknologjia dhe pasjen e shumë syreshëve me telefonë, kompjuter e mandej lap top, tablet, etj, kartolinat e humbën prakticitetin.

Ato i gjen ende në do kancelari apo librari, iniciativa start-up të të rinjve. Kushtojnë shumë pak dhe çmimi i dërgimit është po i ulët deri në 100 lekë drejt SHBA-ve, por i kërkojnë në mënyrë sporadike.

Dakuna_e është një start up prej pak vitesh në Instagram. Atë e ka ideuar një arkitekte e cila prodhon tot bags, gota, vizatime dhe kartolina me motive kryesisht nga trevat shqiptare. Vizatimet janë origjinale prej vetë arkitektes.

Në periudhën e karantinës së pranverës, ajo nisi një iniciativë për të bashkuar përmes kartilolinave njerëzit që nuk mund të vizitonin njëri-tjetrin.

“Jeni dashuria më e madhe në jetë. Ju dua pafund dhe ju përqafoj nga larg. Kujdesuni për veten! Njeriu udhëton botën duke kërkuar çfarë i duhet dhe kthehet në shtëpi për ta gjetur. E vogla juaj. Prill 2020”.

Ky ishte teksti i një kartoline që ka bërë bashkë zemrat e një familjeje të ndarë fizikisht.

Teksa shumë syresh do ta përjetonin këtë periudhë izolimi të detyruar të dëshpëruar, të mërzitur, në depresion, me luhatje humori, dakuna_e e gjeti mënyrën të konfirmojë se fjala dhe dashuria nuk mund të prangosen, as të izolohen, ato mund të fluturojnë atje ku dëshiron ti ti shpiesh.

Në atë kohë pranvere gri, ajo do të vendoste të ndërmerrte një nismë; të ishte zëri i mallit, përqafimit dhe puthjeve mes njerëzve fizikisht larg.

“Mendova që të jem pjesë e një bashkëbisedimi ndryshe, mes njerëzve që i ka marrë malli për njëri-tjetrin. Të bëhej pak më i prekshëm ky komunikim. Një moment u bë shumë e lodhshme të rrish gjithë ditën në celular dhe kompjuter duke komunikuar” – tregon dakuna_e për gazetën “Si”, por sipas saj e kërkoi ajo këtë iniciativë sepse “kartolinat aty qenë në faqen e instagramit si produktet e tjera dhe askush nuk i kërkonte”.

Kartolinat e dakuna_e janë një simbol i kthimit në një kohë që siç e quan ajo mbizotëronte çiltërsia, sinqeriteti dhe ndjenjat e vërteta.

“Nga koha e kartolinave mbaj mend kohën e 8-vjeçares kur ne i dërgonim njëri – tjetrit në klasë kartolina. Madje i kam të ruajtura akoma. Nuk i kuptoja kartolinat me fëmijë në atë moment, po tani mendoj se ne tentonim të ktheheshim në fëmijëri. Mendoj se kartolina ka një çiltërsi brenda dhe një mesazh të sinqertë si një fëmijë. Një urim të mirë! Tani është shumë ndryshe. Në atë kohë ishin dedikime personale për mua. Tani unë përjetoj ritmin dhe tekstin e të tjerëve dhe përfshihesh në atë histori ose emocion. Diçka shumë e veçantë, por që në treg nuk funskionon”- thotë ajo.

Të njëjtën gjë konfirmojnë edhe kancelaritë dhe libraritë ku shiten kartolinat. Kërkesa për to është tejet sporadike, ka humbur shija e të shkruarit kartolina.

Kartolina e parë mendohet që daton në 1700 e ca, por nuk ka fakte konkrete. Faktet për kartolinën postale datojnë më 1865 në Gjermani me propozimin e një funskionari të postës Henrich Von Stephan, por u përdor masivisht për herë të parë nga postat Austro-Hungareze më 1/10/1869 si një instrument i ri komunikimi, i shpejtë dhe ekonomik.

Kartolina e parë shqiptare

Kartolina e parë shqiptare ka dalë për herë të parë në vitin 1913. Ishte një pikturë e cila më pas u shndërrua në kartolinë. Ishte momenti kur Ismail Qemali lajmëron për shpalljen e pavarësisë së Shqipërisë dhe më pas ngre Flamurin e Skëndërbeut, nga ballkoni i shtëpisë së Flamurit, në Vlorë.

Autori i kësaj pikture ka mbetur anonim, por ajo kartolinë është punimi i parë dhe i vetëm që tregon momentin e ngritjes së Flamurit në 28 Nëntor të vitit 1912.

Sipas studiuesit, Fahri Shaska, që e ka bërë publike këtë kartolinë, për herë të parë, kartolina është prodhuar vetëm një vit pas shpalljes së pavarësisë.

Momenti i ngritjes së Flamuri Kuq e Zi, mbulon një pjesë të ballkonit ndërsa element i dytë i kësaj kartoline është edhe Ismail Qemali.

Kartolinat në Europë

Kërkesa për kartolina është zbehur edhe në Europë, por ka ende shumë syresh që e mbajnë gjallë.

Shumica e kartolinave janë të shtypura në Suedi

Në vitin (2019) e shkuar, 59.5 milion kartolina u shtypën në BE. Kjo shumë ka qenë relativisht e qëndrueshme që nga viti 2017, pas rënieve të konsiderueshme në vitet e mëparshme. Megjithatë, ajo ra me 41% krahasuar me 2009. Në 2019, më shumë se dy të tretat e kartolinave u shtypën në vetëm tre vende: Suedi (14.5 milion; 24% e të gjitha kartolinave të shtypura në BE), Gjermani (13.9 milion; 23 %) dhe Spanja (11.8 milion; 20%).

Marrë nga Gazeta “Si”

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

sociale sociale kartolinat kartolinat e vitit te ri kartolinat kartolinat e vitit te ri

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin