LIVE UPDATES
Insights

Intervista/Eksperti i ekstremizmit: Xhihadi është zhvendosur nga celulat terroriste në familje, Evropa e rrezikuar nga sulmet e reja

21 December 2023, 12:15 Nga DOSJA
Intervista/Eksperti i ekstremizmit: Xhihadi është zhvendosur nga
foto ilustruese

Nga Marc Bassets “El Pais”

Hugo Micheron, një nga ekspertët më të mirë në Francë mbi botën arabe, ka botuar së fundmi librin e tij të ri “La colère et l’oubli” (Zemërimi dhe harresa), një histori e xhihadizmit në Evropë, në të cilën ai eksploron një peizazh ende të karakterizuar nga padija dhe paragjykimi.

Profesori francez në Institutin e Studimeve Politike të Parisit, kombinon kërkimin në terren,  në burgje dhe në komunitete lokale me një kornizë të fortë teorike. Micheron na tregon  historinë e një ideologjie e cila është këtu për të qëndruar. Sulmet e fundit terroriste në Francë dhe Belgjikë, kanë treguar se xhihadizmi në Evropë nuk është zhdukur, ndonëse është më pak intensiv se sa në të kaluarën.

Në libër, ju rrëfeni sesi xhihadizmi evropian ka përjetuar periudha të një aktiviteti të shtuar me sulme të mëdha, por edhe periudha qetësie relative. A po shohim tani një baticë?

Po. Xhihadizmi organizohet në heshtje dhe gradualisht, duke përdorur metoda të ngjashme në vende të ndryshme si Spanja, Danimarka apo Franca. Rrënjët e xhihadizmit vijnë nga lufta në Afganistan gjatë viteve 1980, pas pushtimit sovjetik. Në Peshauar të Pakistanit, pranë kufirit me Afganistanin, u krijuan institute indoktrinimi që u zhvilluan në kornizën intelektuale për rezistencën afgane. U bë më shumë se vetëm një përpjekje ushtarake.

Çfarë ndodhi më pas?

Modeli i Peshauarit u transferua direkt në qytetet evropiane, ku veteranët afganë, algjerianë dhe boshnjakë të xhihadit krijuan institute, seminare, shoqata dhe librari islamike. Unë i quaj ato “makineri pro-zelituese”. Po ashtu ata kishin nën kontroll xhamitë e zonës.

Pas sulmeve të 11 Shtatorit 2001 në SHBA, shumë nga këta veteranë u arrestuan ose u detyruan të fshihen diku tjetër, por bashkëpunëtorët e trajnuar e vazhduan punën e tyre. Jetëgjatësia e këtyre “makinerive prozelitizuese”, shpjegon rritjen e numrit të xhihadistëve në Evropë nga disa dhjetëra në vitet 1990, në 6000 persona 20 vjet më vonë.

Tani për tani duket se ka përfunduar periudha e fundit e sulmeve të mëdha. Terroristët që po shohim aktualisht janë ata që quhen “ujqër të vetmuar”, gjë që e redukton ndjeshëm rrezikun.

Është i gabuar vlerësimi i rrezikut të xhihadizmit të bazuar vetëm tek aktet terroriste. Xhihadizmi është një ideologji, ndërsa terrorizmi është vetëm një mjet. Nëse xhihadistët mund t'i arrijnë qëllimet e tyre pa iu drejtuar sulmeve, ata do të zgjedhin metoda alternative.

Çfarë kalon pa u vënë re kur nuk ka sulme të mëdha terroriste?

Tani Shteti Islamik, ISIS, përdor gratë për të komunikuar idetë e tij në vend se të kryejë sulme të reja. Kjo organizatë po edukon të rinjtë dhe rekruton gra të tjera. Qëllimi është të përjetësohet xhihadizmi duke kaluar nga njëri brez në tjetrin. Gratë luajnë një rol të rëndësishëm në këtë proces, pasi ato përfshihen gjithnjë e më shumë në celulat familjare dhe jo vetëm në celula terroriste të izoluara.

Ky ndryshim në qasje gjeneron një dinamikë të ndryshme. Ndaj fiton më shumë peshë çështja e arsimit, sidomos në Francë. Xhihadistët dhe salafistët (një lëvizje fondamentaliste brenda islamit sunit) e konsiderojnë si domenin e të pafeve sistemin arsimor francez, që është përgjegjës për formimin e qytetarëve dhe promovimin e vlerave republikane franceze.

Pavarësisht nga sulmet e fundit me thikë në Francë, përfshirë ato që synojnë shkollat, dhe deklaratat e bëra nga autorët, në fakt ka një hendek midis axhendës së tyre dhe arritjeve të tyre aktuale...

Xhihadizmi përbën problem jo sepse i arrin synimet e tij. ISIS arriti të pushtojë dhe kontrollojë një territor të madh sa Britania për gati 3 vite, duke pasur nën sundimin e tij miliona sirianë dhe irakianë. Por më pas u shpërbë për shkak të konflikteve dhe rebelimeve të brendshme.

Problemi real qëndron tek vala globale e sulmeve terroriste, veçanërisht në Evropë, dhe tek përpjekja për të ushqyer narrativën e një përplasjeje midis qytetërimeve dhe feve. Brenda kontekstit të demokracive evropiane, kjo narrativë shkakton një dëm të konsiderueshëm dhe ka çuar në rritjen e ndjeshme të së djathtës ekstreme.

Në librin tuaj, ju theksoni se si organizatat xhihadiste i bazojnë veprimet e tyre tek narrativat shumë politike dhe me një ndikim potencial. A mund të jetë konflikti midis Izraelit dhe Hamasit narrativa që do të nxisë valën e ardhshme të sulmeve?

Po dhe jo. Gjatë 30 viteve të fundit, xhihadistët janë mbështetur gjithmonë mbi konfliktet e huaja gjeopolitike. Kjo filloi me luftën në Afganistan dhe pushtimin sovjetik. Në vitet 1990, kishim luftën civile në Algjeri, Bosnje dhe atë në Çeçeni. Pastaj erdhi pushtimi amerikan i Irakut, dhe 1 dekadë më vonë pamë luftën civile siriane.

Ndërsa ka ngjashmëri dhe dallime me konfliktin e Gazës, është e rëndësishme të theksohet se Gaza është e izoluar dhe e paarritshme për xhihadistët. Më 7 tetor, Hamasi përdori metoda të ngjashme me ISIS, por nuk është pjesë e lëvizjes globale xhihadiste.

Në të gjitha konfliktet që përmenda me lart, fokusi ishte kryesisht në Lindjen e Mesme, Afganistan dhe tek mosmarrëveshjet lokale. Çështja Izrael-Palestinë, luan një rol të kufizuar në bashkimin e rrjeteve xhihadiste. Megjithatë, në imagjinatën e islamistëve dhe botës arabe, lufta ndërmjet Hamasit dhe Izraelit mund të shfrytëzohet lehtësisht nga grupe të ndryshme, dhe sidomos xhihadistët.

Si mund të ndodhë kjo?

Në rrjetet sociale vërehet një pasion i madh për të komentuar mbi konfliktin në Gaza. Grupimet islamike radikale priren të përqendrohen tek një pretendim: Izraeli po kryen gjenocid kundër grave dhe fëmijëve në Gaza, dhe se Evropa dhe SHBA-ja e mbështesin Izraelin. Prandaj, SHBA dhe Evropa janë bashkëfajtorë dhe meritojnë të ndëshkohen.

Për këtë arsye sulmet në Evropë shihen si një përgjigje normale. Kjo retorikë provokuese, nxit shpesh individë jashtë rrjeteve tradicionale, që përdorin metoda me kosto të ulët, që të veprojnë dhe krijojnë tensione politike, duke frymëzuar potencialisht sulme të mëtejshme, siç po vërehet së fundmi në Belgjikë dhe Francë.

Nuk po flasim për sulme të mëdha....

Vitet e fundit nuk ka pasur sulme të tilla. Por kjo s’do të thotë që ne duhet të shpërfillim skenarë të tjerë të mundshëm. Synimi është krijimi i një situate të pa menaxhueshme politikisht përmes një serie goditjesh të vogla të pamëshirshme.

Kjo gjë është parë tashmë në Irlandë, Francë dhe në mediat sociale, duke i nxitur grupet e ekstremit të djathtë të thonë gjëra të tipit “qeveria nuk mund të na mbrojë dot, prandaj le të mbrohemi vetë”. Xhihadistët e shfrytëzojnë këtë lloj tensioni në komunitet.

terrorizmi ne evrope

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin