LIVE UPDATES
Insights

Ja si trupat ruse e kërcënojnë zgjerimin e Bashkimit Evropian

Në nëntor 2013, presidenti ukrainas Victor Janukovich, refuzoi të nënshkruajë nën presionin e Kremlinit një marrëveshje asociimi dhe marrëveshje të tregtisë së lirë me BE-në, pavarësisht se premtoi ta bënte këtë.

20 November 2023, 12:44 Nga Luke Coffey
Ja si trupat ruse e kërcënojnë zgjerimin e Bashkimit Evropian
foto ilustruese

Nga Luke Coffey “Arab News”

Komisioni Evropian, dega ekzekutive e Bashkimit Evropian, ka rekomanduar fillimin e bisedimeve të anëtarësimin me Ukrainën dhe Moldavinë, dhe që Gjeorgjia të fitojë statusin e saj të shumëpritur si një vend kandidat për në union. Këshilli Evropian pritet që të votojë në samitin e dhjetorit për këtë rekomandim, duke i hapur rrugë atij që do të jetë një proces i gjatë por i rëndësishëm.

Të treja shtetet prodhojnë një ndërlikim shtesë në procesin e zgjerimit të BE-së: praninë e trupave ruse në territorin e tyre. Prania e paligjshme ushtarake e Rusisë në Ukrainë nisi në vitin 2014. Në nëntor 2013, presidenti ukrainas Victor Janukovich, refuzoi të nënshkruajë nën presionin e Kremlinit një marrëveshje asociimi dhe marrëveshje të tregtisë së lirë me BE-në, pavarësisht se premtoi ta bënte këtë.

Ai ra dakord të bashkohej me Bashkimin Ekonomik Euroaziatik të udhëhequr nga Rusia. Populli ukrainas u ndje i tradhtuar dhe doli të protestojë në rrugë. Protestat disamujore sollën largimin e tij në fillim të vitit 2014. Rusia u kundërpërgjigj duke dërguar trupa pa uniforma ushtarake zyrtare për të pushtuar gadishullin e Krimesë të Ukrainës me pretekstin e “mbrojtjes së popullit rus”.

Kjo u pasua nga ndërhyrje ushtarake në Ukrainën Lindore. Pas 8 vitesh konflikti me një intensitet të ulët, Rusia nisi në shkurt 2022 pushtimin në shkallë të gjerë të Ukrainës. Verën e kaluar, BE i dha Ukrainës statusin e kandidatit. Këtë muaj, nisën bisedimet e pranimit, fiks një dekadë pasi Yanukovych nuk e mbajti premtimin e tij. Prania ushtarake e Rusisë në Moldavi është një trashëgimi e Bashkimit Sovjetik. Kur po shpërbëhej koj e fundit, Moldavia, në atë kohë pjesë e BRSS, shpalli pavarësinë. Të njëjtën gjë u përpoq të bënte rajoni i Transnistrisë, që konsiderohet nga komuniteti ndërkombëtar si pjesë e Moldavisë.

Në fillim të viteve 1990, shpërtheu lufta midis Moldavisë dhe separatistëve, ku Rusia u rreshtua në krah të këtyre të fundit. Në vitin 1999, Moska ra dakord të largonte gjithë trupat dhe armatimet nga Moldavia deri në fund të vitit 2002, por kjo nuk ndodhi. Sot, 2000 trupa ruse janë ende të vendosura në rajonin separatist.

Që nga vitet 1990, Moldavia është luhatur midis qeverive pro-ruse dhe pro-evropiane. Por vitet e fundit, zgjedhjet kanë rikthyer në pushtet qeveritë pro-evropiane. Pushtimi rus i Ukrainës në vitin 2022, ishte një zile zgjimi për Moldavinë, dhe që atëherë qeveria atje ka pasur marrëdhënie më të ngushta me Evropën.

Moldavisë iu dha vitin e kaluar statusi i kandidatit për në BE, dhe së shpejti do të fillojë bisedimet e pranimit. Pas Revolucionit të Trëndafilave 20 vjet më parë, Gjeorgjia ka ndjekur politikën e anëtarësimit në BE dhe NATO. Në vitin 2008, pasi NATO deklaroi se Gjeorgjia do t’i bashkohej aleancës në një moment, por pa përcaktuar një afat konkret, Rusia e ndje e rrezikuar dhe pushtoi një pjesë të këtij vendi.

Pas një lufte brutale 5-ditore në gusht 2008, Rusia vazhdon të mbajë të pushtuar rreth 20 për qind të territorit të Gjeorgjisë. Që nga rishfaqja e shteteve kombëtare në Evropën Lindore pas shembjes së Bashkimit Sovjetik, procesi i zgjerimit të BE-së, është shndërruar në një temë debati në mbarë Evropën.

Disa besojnë se BE-ja u zgjerua shumë shpejt në vitet pas Luftës së Ftohtë, dhe pa pritur kryerjen e reformave të duhura institucionale, për të akomoduar kaq shumë anëtarë të rinj. Për shembull, disa politika, si ato që kanë të bëjnë me punët e jashtme, mbrojtjen dhe sanksionet ekonomike, kërkojnë unanimitet të plotë midis anëtarëve përpara se të merret
një vendim. Kjo do të thotë se edhe vetëm 1 vend nga 27 në total, mund të bllokojë nismat kryesore në politikën e jashtme dhe të mbrojtjes.

Disa anëtarë të BE-së kanë bërë thirrje që të ndryshojë kjo praktikë, përpara hyrjes në union të anëtarëve të rinj. Kjo është pjesërisht arsyeja pse ka ngecur procesi i zgjerimit, dhe pse nuk është futur ndonjë anëtar i ri që nga momenti i anëtarësimit të Kroacisë në vitin 2013.

Kjo është periudha më e gjatë pa anëtarë të rinj që nga raundi i parë i zgjerimit të unionit
në vitin 1973. Po ashtu, ekziston një sfidë e madhe në lidhje me sigurinë, e cila nuk po diskutohet kur bëhet fjalë për anëtarësimin e Ukrainës, Moldavisë apo Gjeorgjisë.

Një nga arsyet kryesore pse këto vende nuk janë anëtarësuar në NATO, është sepse secili prej tyre ka trupa ruse që mbajnë të pushtuar një pjesë të territorit të tyre. Për shkak të klauzolës së mbrojtjes reciproke të nenit 5 të NATO-s, e cila thotë se një sulm ndaj njërit është një sulm ndaj të gjithëve, ekziston shqetësimi se një vend që i bashkohet aleancës, në një kohë që është në gjendje lufte apo në një “konflikt të ngrirë” me Rusinë, do të tërhiqte automatikisht në luftë gjithë NATO-s.
Edhe BE-ja ka një klauzolë të mbrojtjes reciproke: nenin 42 pika 7 të Traktatit të Bashkimit Evropian. Të njëjtat shqetësime në lidhje me nenin 5 të NATO-s vlejnë edhe për këtë të fundit. Deri më tani nuk ka pasur asnjë lloj diskutimi se si do të zgjidhet kjo çështje.

Rusia ka zhvilluar dhe përsosur një formulë për t’i mbajtur fqinjët e saj jashtë BE-së dhe NATO-s: pushtim total dhe të pjesshëm. Veprimet e Rusisë ndaj Ukrainës, Moldavisë dhe Gjeorgjisë gjatë viteve të fundit, janë një shembull i shkëlqyer i kësaj strategjie.

Pa ndonjë zgjidhje kreative apo të guximshme, nuk ka gjasa që ndonjë nga të treja vendet
të bashkohet me BE-në, në kohën që trupat ruse mbeten ende në territorin e tyre. Sigurisht, Rusia e di shumë mirë këtë gjë. Në rastin e Ukrainës, mënyra më e shpejtë dhe më e drejtpërdrejtë për të hyrë në BE (dhe NATO), do të jetë një fitore ushtarake duke i dëbuar plotësisht nga territori pushtuesit rusë.

Për këto arsye, SHBA-ja dhe Evropa duhet që ta armatosin Ukrainën që të arrijë fitoren që synon. Nëse kjo gjë ndodh, ka të ngjarë që Rusia të mos ketë zgjidhje tjetër përveçse të largohet edhe nga Moldavia dhe Gjeorgjia. Dhe kjo do të hapte rrugën edhe për anëtarësimin e tyre në BE (dhe NATO).

Ky vendim i Komisionit Evropian, vjen në një moment vendimtar për sigurinë evropiane. Ndërsa do t’i afrojë këto 3 vende më pranë anëtarësimit në BE, ai do të jetë ndoshta një proces i gjatë. Rusia nuk do të lejojë që kjo të ndodhë me lehtësi.

Shënim:Luke Coffey, studiues dhe anëtar në Institutin Hadson, SHBA.

bashkimi europian

Sondazh

Insights 17 November 2023, 10:36 Edison Ypi

Mbreti i Panairit

Edison Ypi Të jetë për mua, unë i bie shkurt. Nxjerr një VKM (Vari Këmborën Mushkës) për të zgjedhur Mbr...

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin