LIVE UPDATES
Insights

Para, pa punuar më shumë?!

Nëse shpezojmë më pak se sa të ardhurat, pa qenë nevoja të na e thotë një ekonomist, çdo familje e di, që do t’i mbeten ca kursime. Çështja është si mund t’i rrisim kursimet pa punuar më shumë!? Thelbi mbetet rritja e të ardhurave. Kjo mund të ndodhë, por jo aq shpesh sa shpenzojmë dhe jo aq shpesh sa ndryshojnë çmimet.

22 September 2022, 15:09 Nga Enkeleid Llanaj
Para, pa punuar më shumë?!
Foto ilustruese

A mund të fitojmë para pa punuar më shumë?

Për dembelët kjo do të ishte si të gjenin Gralin e Shenjtë. Për nikoqirët, çelësi i një shtëpie dhe jete të sigurtë. Për ekonomistët, diçka që mund të ndodhë, me fare pak, po shumë pak lëvizje. Dhe vetëm, me një gjest. Quhet kursim! Ekonomistët i shikojnë njerëzit si qenie që ndajnë jetën mes punës dhe kohës së lirë (argëtimit). Nga puna krijojmë të ardhura, ndërsa në kohën e lirë shpenzojmë.   

Nëse shpezojmë më pak se sa të ardhurat, pa qenë nevoja të na e thotë një ekonomist, çdo familje e di, që do t’i mbeten ca kursime. Çështja është si mund t’i rrisim kursimet pa punuar më shumë!? Thelbi mbetet rritja e të ardhurave. Kjo mund të ndodhë, por jo aq shpesh sa shpenzojmë dhe jo aq shpesh sa ndryshojnë çmimet.

Sot bota është e përfshirë nga një krizë inflacioniste, e shkatuar nga shtrenjtimi i energjisë dhe oferta e kushtëzuar në treg. Rritja e çmimeve, sidomos ushqimeve, kudo ka kaluar 10 përqindshin dhe ekonomitë po kërcënohen nga recesioni, duke e bërë të parashikueshme edhe humbjen e vendeve të punës. Edhe Shqipëria është prekur nga kjo valë dhe ankorimi në uëjra të qeta do të dojë kohë, mund dhe kosto.

Pra, në perspektivë rritja e të ardhurave, hë për hë, nuk është opsion. A kemi mundësi ne t’i menaxhojmë më mirë pasojat/dëmet, pse jo edhe të sigurojmë, duke kursyer, pikërisht në këto kohë të ngucta, ca të ardhura?

Sfida më e madhe mbetet energjia. Agjencitë qeveritare dhe disa ente të lidhura me energjinë kanë publikuar disa këshilla, në dukje të vogla.

PSh. nëse fikim/nuk përdorim 2 llamba 20 watt për 4 orë në ditë, në familjet tona, kemi kursyer 58.4 kwh duke kursyer 654 lekë në vit. Duken pak, por shikojeni ndryshe: më mirë t’i keni këto para në portofolin tuaj apo të t’i marrë dikush tjetër!?

Duke kursyer këtë shumë të vogël, kemi parandaluar edhe disa shpenzime të tjera shumëfish më të mëdha, të cilat janë barrë e rëndë. Entet kanë llogaritur se nga kursimi 1% i energjisë në vit, kursehen rreth 3.34 mld lekë (28 milionë euro). E kundërta ndodh nëse do ta konsumonim këtë 1 %, atëherë duhet të nxjerrim shtesë nga xhepi, të gjithë bashkë 28 mln euro. Nëse do të llogarisim që çmimet e importit janë gati 10-fishuar, atëherë qeveria, për të mos e ndërprerë furnizimin me energji në familje, do të duhet të shtojë ndjeshëm shumë para, që sigurisht do të merren nga buxheti ynë i përbashkët, i krijuar nga taksat dhe pagesat tona. Pra, i bie që të kemi humbur jo vetëm atë 654 lekëshin në vit, por që duhet të paguajmë edhe para të tjera shtesë, nga xhepi ynë, sigurisht. E në mos pagofshim para për të tjera të mira publike, si shkolla, rrugë etj, e njëjta shumë do të na mungojë në vitet pasardhëse.

Thjesht kemi shtyrë pak krizën, për të krijuar një tjetër krizë më të madhe në të ardhmen që s’do të jetë aspak e largët, ndoshta 1 vit larg.

Sot një familje konsumon mesatarisht 280 kwh orë energji elektrike në muaj. Sipas të dhënave të kryqëzuara nga INSTAT (Anketa e Familjes) dhe ERE (Entit Rregullator i Energjisë) rreth 5 % e buxhetit të një familjeje, që i përgjigjet një shpenzimi prej rreth 4 mijë lekësh (shifrat janë të rrumbullakosura), përdoret për të blerë energjinë e konsumuar. Sikur vetëm 1 % energji të përdoret më pak, çdo familje  e kupton vetë forcën që ka paraja e kursyer.

Një mendje cinike mund të thotë: Po sikur t’i fiknim të gjitha llambat e të rrimë fare në errësirë, se ndoshta kështu mund të kursejmë edhe më shumë para?!!

Ekonomistët e japin përgjigjen duke pasur parasysh dobinë. Sipas tyre, dobia është kriteri pse konsumatori zgjedh të konsumojë një produkt dhe ajo përcakton shkallën e kënaqësisë nga përdorimi i një malli.

Thirrjet për kursim nuk duhet të merren e të kuptohen si mungesë e energjisë. Sipas Qeverisë, energjia në asnjë rast nuk do të mungojë, por do të jetë më shtrenjtë, sigurisht vetëm për ata që do të shpenzojnë mbi fashën 800 kwh, vendosur si masë kursimi. Ndaj, qoftë edhe fikja e dy llambave, është një gjest i thjesht që bën racionale dhe efikase paratë tona. Nëse abazhuri ynë ka pesë llamaba dhe ne i fikim të paktën dy prej tyre, nuk e humbasim dobishmërinë, sepse ende mund të shikojmë, lexjomë dhe të orientohemi mjaft mirë, me tre të tjerat të ndezuara. Thjesh nuk jemi më aq snob, do të thoshin ekomistët, kur kategorizojnë këtë lloj kosumatori. Ndaj, duhet të pyesim veten, a është kjo koha për të qenë snob?!

...

Një tregtar vaji po falimentonte. Por bashkëshortja, çdo vit, kishte kursyer nga të paktën një enë 1 litroshe nga prodhimi, pa dijeninë e tij. Ajo e dinte se nëse burri do ta kishte këtë sasi vaji në dispozicion për çdo vit, do ta shiste i prirur nga fitimi i momentit dhe jo nga një kursim i duhur për të ardhmen. Kur ai nuk kishte me likuididet dhe ndjehej në gjendje të mjerueshme financiare, i befasuar nga supriza që i zbuloi e shoqja, arriti të shesë vajin e kursyer çdo ditë, duke shpëtuar kështu nga falimentimi.

Kur e tregoi këtë ngjarje me krenari për gruan e tij e mendjeprehtë dhe nikoqire te një mik tregëtar kalendarësh, bashkëshortja e këtij të dytit u vu në sedër. Fshehurazi tij, nisi edhe ajo të hiqte kalendarë mënjanë, çdo vit. Kur edhe të shoqit të saj i trokiti kriza në derë, ajo i tregoi se kishte kursyer plot kalendarë. Por a mund të shiste ai kalendarë të viteve të kaluara?! Nga ky veprim irracional ai pati kosto jo vetëm fitimin e munguar, por garantoi edhe borxhe për të ardhmen, nëse i shoqi do të vijonte aktivitetin.

...

E tregova këtë anekdotë si një metaforë të tërë për t’ju thënë se ne nuk mundemi të shesim kohën e shkuar! E tashmja mund të shpenzohet në mënyrë efikase dhe racionale dhe jo për snobizëm. Duke kursyer çdo gjë, pa cenuar cilësinë e jetës (duke mos i fikur të gjitha dritat e abazhurit, por vetëm dy) ne kemi mundësi të blejmë një të ardhme. Ekonomistët e shpjegojnë me vlerën në kohë të parasë.

Kaq na kërkohet të bëjmë sot, kur kriza e energjisë nuk është çështje vetëm e qeverive, por një çështje që prek drejpësëdrejti buxhetet tona familjare.

Financial Times, në një nga shkrimet e tij kryesore, tregonte se si italianët me këshillat e fizikantëve dhe inxhinierëve e jo më vetëm të nënave, mësuan ta gatuajnë ushqimin e tyre më të preferuar, makaronat, duke fikur edhe sobën një farë kohe. Nga ne kërkohet vetëm të ndryshojmë pak rutinën, fare pak punë, vetëm me disa gjeste të vogla por shumë fitimprurëse.

Në faqen zyrtare e në mediat sociale të KESH-it, jepen edhe disa këshilla të tjera, se si të kursejmë energji vetëm me disa veprime racionale, që po ta mendojmë për pak, kuptojmë që mund t’i kemi kryer krejt kot. P.Sh., sikur kondicioneri të qëndrojë ndezur 1 orë më pak, mund të kursejmë 7360 lekë në vit. Nëse mikrovalën nuk e përdorim dy herë në ditë do të kursenim edhe 818 lekë të tjera.

E nuk janë pak, po t’i mbledhësh të gjitha, në fund të vitit.

Dy drita më pak ndezur, 1 orë kondicior më pak, heqja e karrikuesve nga priza kur s’janë në përdorim... i afrohen një 10 mijë lekëshi të kursyer në vit, me të cilat mund të blesh të paktën një dhuratë të denjë për fëmjën tënd. Dimri po vjen! Duhet më shumë energji për t’u ngrohur, ndërsa dhe viti i ri po afron e mos harroni, duhet menduar edhe për dhuratat. Ju mund t’i keni paratë, pa punuar më shumë, thjesht me një gjest të vogël kursimi!

enkeleid llanaj kursimi

Sondazh

Insights 15 September 2022, 16:46 k.m.

Ku e gjen Rusia shpëtimin?

Vladimir Putin Për të funksionuar reaktorët, centralet kanë nevojë për furnizim të rregullt me karburant bërthamor ...

Insights 14 September 2022, 16:13 Klodian Tomorri

Para ruse apo para korrupsioni nuk ndryshon shumë

Foto ilustruese Kjo historia e lobimit te PD-se se Bashes ne SHBA eshte shume interesante. Ne 20 mars te vitit 2017 lidhet nje kontrate e cuditshme mes Bi...

Insights 5 September 2022, 11:24 Ben Blushi

6 shtator, hapet ekspozita për Ukrainën

Foto ilustruese Duke përshkruar Ukrainën, mendoja se arsyeja pse ky vend nuk është pushtuar nga Perëndimi, janë fushat e paf...

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin