LIVE UPDATES
Art&Argëtim

Koronavirusi përhapet edhe nëpërmjet ajrit, ja 5 gjërat që duhet të dini për këtë lloj transmetimi

13 July 2020, 14:25 Nga DOSJA
Koronavirusi përhapet edhe nëpërmjet ajrit, ja 5 gjërat

TIRANË- Pandemia e Covid-19 ishte një nga sëmundjet që kur u shfaq pothuajse nuk dinim asgjë për të duke përfshirë këtu simptomat dhe përhapjen e saj tek të tjerët. Kështu më shumë se shtatë muaj pasi u zbulua për herë të parë koronavirusi, shkencëtarët dhe ekspertët e shëndetësisë ende po përpiqen të kuptojnë se si përhapet dhe se si mund të ndalojmë  COVID-19.

Deri më tani dimë që koronavirusi transmetohet nga një person tek tjetri përmes “transmetimit të piklave”, duke përfshirë kontaktin direkt me dikë që është infektuar, kontakte indirekt me sipërfaqe të kontaminuara, nga piklat e pështymës nga kollitja ose nga hunda kur tështini. Ndërkohë sipas sjkencëtarëve transmetimi nga ajri është gjithashtu i mundur, por efektet dhe rreziqet e tij kohët e fundit kanë ngjallur një debat shkencor në të gjithë botën.

Çfarë është transmetimi në ajër?

OBSH ka thënë prej kohësh se koronavirusi përhapet kryesisht përmes piklave të vogla të lëshuara nga goja dhe hunda. Por disa shkencëtarë dhe studiues po tregojnë gjithnjë e më shumë prova se virusi mund të transmetohet edhe nga piklat edhe më të vogla të quajtura aerosole. Ato mbeten në ajër për një kohë më të gjatë.

Cili është dallimi i aerosoleve nga transmetimi i piklave nga tështitja dhe kollitja?

Pikat e frymëmarrjes nga tështitja dhe kollitja janë më të mëdha, një diametër prej pesë deri në 10 mikrometra dhe rrezja e ekspozimit është një deri në dy metra. Aerosolet, megjithatë, janë më pak se pesë mikrometra në diametër dhe “udhëtojnë” përtej dy metrave nga individi i infektuar.

“Koronavirusi mund të mbijetojë si në pikla ashtu edhe në aerosole deri në tri orë në kushte eksperimentale, megjithëse kjo varet nga temperatura dhe lagështia, drita ultravjollcë dhe madje edhe prania e llojeve të tjera të grimcave në ajër”, ka thënë për Al Jazeera, Stephanie Dancer, një mikrobiologe në Mbretërinë e Bashkuar. “Aerosolet mikroskopike mund të qarkullojnë së paku deri në gjashtë metra në ambiente të brendshme. Distanca varet nga sa i madh është aerosoli”.

Si mund të bëhet përhapja e COVID-19 nëpër ajër?

Ashtu si në transmetimin e piklave, aerosolet mund të “lëshohen” në disa mënyra, duke përfshirë frymëmarrjen, të qeshurën, teshtitjen, kollitjen, këndimin. “Frymëmarrja nuk lëshon shumë pikla, por duke bërtitur, kënduar, kollitur dhe teshtitur mund të shpërndajë aerosolin përmes ajrit me një gamë të shpejtësive të ndryshme”, tha Dancer.

Siç thuhet më tej, transmetimi në ajër gjithashtu mund të ndodhë në disa procedura mjekësore që përfshijnë pacientin që gjeneron aerosole, duke i vënë punëtorët e kujdesit shëndetësor veçanërisht në rrezik. “Koronavirusi mund të përhapet në rrethana të veçanta nëse përdorni bronkoskopi, intubacion, pajisje dentare dhe procedura të tjera orale”, tha Naheed Usmani, presidente e Shoqatës së Mjekëve të Pakistanit me prejardhje nga Amerika e Verut (APPNA). “Kjo është veçanërisht e rrezikshme për punonjësit e kujdesit shëndetësor.

A është “infektimi përmes ajrit” më pak ngjitës?

Shkalla në të cilën koronavirusi mund të përhapet përmes aerosolit, në krahasim me pikat më të mëdha mbetet e diskutueshme. Ndërsa OBSH ka deklaruar se burimi kryesor i infeksionit është përmes transmetimit të piklave, gjithashtu ka pranuar se ka “dëshmi të reja” të transmetimit të virusit në ajër.

“Mundësia e infektimit përmes ajrit në hapësira publike në kushte specifike, si tubimet, hapësirat e mbyllura, hapësirat me ventilim të dobët, nuk mund të përjashtohet”, ka thënë Benedetta Allegranzi, udhëheqëse teknike e OBSH-së për parandalimin dhe kontrollin e koronavirusit.

Kjo deklaratë u bë nga një grup prej 239 shkencëtarësh nga 32 vende dhe një larmi fushash përmes një letre të hapur ku shprehën se  ekzistonte një “rrezik i vërtetë” i transmetimit në ajër, veçanërisht në ambiente të mbyllura, të mbushura me njerëz dhe pa ventilim të duhur. Jose-Luis Jimenez, një kimist në Universitetin e Kolorados,  tha për Al Jazeera se “virusi humbet infektivitetin gjatë një periudhe prej një ore ose në ambiente të mbyllura”.

Si mund të mbroheni?

Përdorimi i maskave të fytyrës siç duhet dhe mbajtja e distancës fizike në çdo kohë janë thelbësore për ruajtjen nga koronavirusi. Ekspertët rekomandojnë gjithashtu të shmangen grumbullimet veçanërisht transporti publik. Në hapësirat e mbyllura në shkolla, zyra dhe spitale, është e rekomandueshme të mbani  hapur dritaret duke zvogëluar rrezikun e infeksionit, ka thënë Jimenez.

Burimi: Aljazeera

(A.K. Dosja.al)

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

kuriozitete kuriozitete koronavirusi ne bote koronavirusi ne bote

Sondazh

Art&Argëtim 13 July 2020, 08:30

Memorie.al publikon dokumentin e plotë të mbrojtjes që i bëri Patër Anton Harapit në “Gjyqin e Regjencës” në 11 shkurtin e vitit 1946, avokati i tij, Dr. Spiro ...

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin