LIVE UPDATES
Bota

Londra nuk është më bursa e botës! Mungojnë analistët, rivalët po e tejkalojnë

24 October 2021, 05:23 Nga DOSJA
Londra nuk është më bursa e botës! Mungojnë

Nëse do të konsiderojmë dy eksportet më të mëdha britanike, fushën e kinemasë dhe financat, viti 2005 ishte tejet i suksesshëm, shkruan The Economist.

Albumi më i shitur britanik ishte “X&Y” nga Coldplay, një grup roku britanik. Libri “Harri Poter dhe Princi Gjakpërzier” u shit më shumë kopje në 24 orët e para se çdo roman i mëparshëm. Gjithashtu, përtej Atlantikut debutoi “Peppa Pig”, një program televiziv për fëmijë u bë aq popullor, sa që prindërit amerikanë u ankuan se po u jepte fëmijëve të tyre theks britanik.

Rrethi financiar i Londrës, gjithashtu dukej se mbizotëronte në botë. Tashmë kishin kaluar kohërat e pasluftës dhe gjysmëshekulli novacion financiar dhe tregti e lirë, joshën bankat e huaja në Square Mile dhe më pas i hapën ato për kapitalin ndërkombëtar. Si vendlindja e tregut të eurobonove, që lejonte kompanitë të huazonin dollarë amerikanë jashtë Amerikës, Londra kishte qenë prej kohësh një qendër ndërkombëtare për ngritjen e borxhit dhe tregtimin e monedhave të huaja.

Tani po bëhej edhe qendra e kapitalit. Një e pesta e të gjitha kompanive globale që u bënë publike nëpërmjet një oferte fillestare publike (IPO) në vitin 2005, zgjodhën ta bëjnë këtë në Bursën e Londrës (LSE). Brenda pak vitesh, analistët që shqetësoheshin se Amerika po vuante nga mungesa e listimeve, e tregonin Britaninë si një shembull ku gjërat bëhen siç duhet.

Çfarë po ndodh 15 vjet më vonë

Është për të ardhur keq që gjithë ato vite të vrullshme në prag të krizës financiare globale vendosën standarde tepër të larta për tregun e kapitalit britanik. Një dekadë e gjysmë më vonë, shpresat se Qyteti do të bëhej një bursë botërore, janë venitur. Pjesa e Qytetit në IPO-të (ofertat publike fillestare) globale ka rënë me një faktor pesë, duke arritur në 4%, dhe numri i kompanive të listuara në të ka rënë me 40% që nga kulmi në vitin 2007. Vlera e Britanisë ka rënë në mënyrë të vazhdueshme (shiko grafikun 1) e shprehur si peshë e tregut të kapitalit global.

Ndërsa pjesa e IPO-ve të Londrës është zvogëluar, po kështu është reduktuar edhe prestigji i atyre pak që ementon. Më shumë se një dekadë më parë debutonin kompani si Glencore, një gjigant minierash, me vlerë 60 miliardë dollarë. Tani debutojnë kompani shumë më të vogla në vlerë si Deliveroo (10.5 miliardë dollarë) dhe Wise (11 miliardë dollarë), por në kohët e sotme, ato konsiderohen të mëdha.

Tregu po vuan nga mungesa e performancës. Një dollar i investuar në tregun botëror në vitin 2005, do të vlente 3.07 dollarë deri në fund të vitit 2020 (shiko grafikun 2). Investuar në Britani, ai do të kishte vlerën 1.55 dollarë. Pjesa më e madhe e kësaj ka ardhur si pasojë e rrezikut politik dhe luhatjeve të kursit të këmbimit të shkaktuar nga Brexit.

Analistët në kompaninë e administrimit të fondeve “Jupiter”, mendojnë se aksionet britanike janë ulur me 40% në raport me dividentët, fitimet dhe perspektivat e rritjes, krahasuar me vlerësimet para referendumit të Brexit në vitin 2016. Ky nënvlerësim ka nxitur kompanitë e huaja dhe fondet e kapitalit privat që të heqin nga tregu publik firmat britanike të listuara.

Ndërkohë, humbja e IPO-ve ka bërë që tregu i aksioneve të Britanisë t’i ngjajë më tepër së shkuarës, sesa së ardhmes. FTSE 100, një indeks i kompanive më të mëdha të listuara në Bursën e Londrës LSE, është i mbushur me aksionet e kompanive minerare, kompanive energjitike dhe bankave. Ka shumë më pak kompani teknologjike, të cilat përbëjnë më pak se 2% të vlerës së tij, krahasuar me 39% për S&P 500, ekuivalentin amerikan.

Rezultati i gjithë kësaj është një rreth vicioz. Nëse tregu i aksioneve në Londër vendos një vlerë më të ulët për kompanitë në krahasim me tregjet e tjera, firmat me perspektiva të mira do të zgjedhin të listohen aty ku mund të shesin aksionet e tyre për më shumë para. Mungesa e listimeve të reja krijon një treg të varur aksionesh dhe vlerësime të ulëta.

Rrethi vicioz

Faktorë të tjerë po e përshpejtojnë këtë rreth vicioz. Njëri është performanca e dobët nga kompanitë individuale britanike në krahasim me kolegët e tyre ndërkombëtarë. Pavarësisht se kompanitë më të mëdha të qytetit krenohen me standardet “e arta” të qeverisjes së korporatave në LSE, ka gjithashtu të tjera që ankohen për “emigrimin e trurit” që rezulton nga rregulla të tilla, me drejtues të talentuar që largohen nga kompanitë e listuara në Londër drejt konkurrentëve privatë ose të huaj. Ndikimi i këtij ndryshimi është i dukshëm në çmimet e aksioneve. Krahasoni GlaxoSmithKline, një kompani farmaceutike britanike, me Pfizer, një kompani amerikane, ose bankat Barclays dhe JPMorgan Chase.

E braktisur

Londra gjithashtu po tejkalohet nga qendrat e huaja të teknologjisë. Krahasuar me rivalët ndërkombëtarë, mjedisi rregullator i qytetit është më pak miqësor ndaj themeluesve të teknologjisë që kërkojnë të lançojnë kompaninë e tyre pa hequr dorë nga kontrolli i votës ose duke i detyruar mbështetësit e tyre të hershëm të shesin pjesë të mëdha të aksioneve. Londrës gjithashtu i mungojnë analistët e thellë të Nju Jorkut që i kuptojnë kompanitë e teknologjisë dhe të fintech (financës teknologjike) dhe i vlerësojnë ato siç duhet.

Pas përvojës me kompaninë Deliveroo, është përforcuar përshtypja se investitorët e Londrës janë tepër armiqësorë ndaj kompanive teknologjike. “Nëse unë jam një themelues i një firme fintech që kërkoj IPO, pse do të rrezikoja të trajtohesha si Deliveroo në Londër, kur mund të shkoja në Nasdaq dhe të mirëpritesha krahëhapur?” thotë një lobist i teknologjisë.

Një faktor përfundimtar që kontribuon në këtë pengesë, është fakti se investitorët britanikë nuk kanë më njëanshmëri të madhe për Britaninë. Administruesit e fondeve të kapitalit britanik ankohen se platformat e investimeve, të cilat dikur promovonin fondet e tyre tek investitorët me pakicë, tani i shtyjnë ata investitorë drejt fondeve me një mandat global.

Edhe më dramatike është braktisja e aksioneve britanike nga blerësit institucionalë. Skemat e pensioneve me përfitime të përcaktuara, asetet e të cilave arritën në 1.7 trilionë paund në vitin 2020, dikur ishin blerës të mëdhenj të aksioneve të listuara në Londër. Shifrat nga Fondi i Mbrojtjes së Pensionit, një program sigurimi i mbështetur nga qeveria, tregojnë se ata investuan 26% të aseteve të tyre në aksione të listuara në Britani në vitin 2008. Deri në vitin 2020, kjo shifër kishte rënë nën 3%. Administratorët e fondeve pensionale po zgjedhin Britaninë gjithnjë e më pak.

Ndërkohë që rënia vazhdon, dy grupe pritet të pësojnë humbjet më të mëdha. Njëri është Departamenti i Thesarit, i cili mbledh rreth një të dhjetën e të ardhurave tatimore nga sektori i shërbimeve financiare, një pjesë e të cilit është e lidhur me Bursën e Londrës (LSE). Grupi tjetër janë kompanitë financiare, ligjore dhe të kontabilitetit. Shumë ekonomi të tjera mund të lulëzojnë pa tregje të mëdha aksionesh, por LSE luan një rol të madh në aftësinë e Britanisë për të lulëzuar në botën e financave.

Qeveria është shumë e vetëdijshme për problemet dhe e sheh zgjidhjen e tyre si një nga detyrat e saj kryesore, për ta bërë Britaninë një mjedis më mikpritës për sipërmarrësit. Ajo ka sugjeruar një sërë rregullimesh këtë vit. Më i rëndësishmi, i rekomanduar nga Kalifa Review dhe UK Listing Review, është që të lejohen kompanitë me dy klasa aksionesh (të cilat u japin disa drejtorëve më shumë të drejta votimi) në segmentin premium të LSE. Kjo do të lejonte që firma të tilla të përfshiheshin në indekse si FTSE.

Sugjerime të tjera, përfshirë uljen e pjesës minimale të aksioneve të një kompanie që duhet të bëhen publike në një IPO, synojnë të nxisin investitorët privatë që nuk duan të heqin dorë nga aksionet e tyre në firmat fitimprurëse. Sugjerime të tjera synojnë të shtojnë numrin e firmave me rritje të shpejtë në LSE.

Për këtë janë bërë propozime për liberalizimin e vizave, si pjesë e strategjisë së inovacionit të qeverisë në korrik. Planet përfshijnë kualifikimin e të gjithë të diplomuarve të universiteteve më të mira për të marrë një vizë, pavarësisht statusit të punësimit, dhe lejimin e kompanive me rritje të lartë që të punësojnë më lehtë të huaj të kualifikuar.

Përpjekjet për rregullim

Në mënyrë që të dilet nga ky rreth vicioz, firmat novatore duhet të binden se investitorët e qytetit do të jenë të gatshëm për të pranuar modelet e tyre të biznesit dhe do t’i vlerësojnë ato. Që kjo të ndodhë, bankat dhe administruesit e aseteve duhet të punësojnë analistë kërkimorë që i kuptojnë mirë kompanitë e teknologjisë dhe fintech.

Kjo do të nxiste më shumë kompani që të emetojnë aksione në Londër. Regjistrimi i Wise, një firmë pagesash ndërkufitare me rritje të shpejtë dhe fitimprurëse, në fillim të këtij viti, habiti shumë njerëz. Nëse kompani të tjera ndjekin të njëjtin shembull, Qyteti ka një shans për të ndërtuar një grupim kompanish fintech, gjë që do të përsëriste suksesin e tij në shekullin XX me firmat e energjisë, gjigantët e minierave dhe kompanitë e sigurimit. Londra mund të kthehet në një qendër me aftësi për t’u ripërtëritur.

Marre nga MONITOR

Cila mendoni se është alternativa më e mirë:

View Results

bota bota bursa bursa e londres londer bursa bursa e londres londer

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin