LIVE UPDATES
Aktualitet

Mungesa e specialistëve po zhduk traditën e punimit të gurit, në rrezik qytetet muzeale

10 May 2022, 17:40 Nga DOSJA
Mungesa e specialistëve po zhduk traditën e punimit të gurit,

Qytetet e gurta dhe historike, si Berati dhe Gjirokastra të përfshira në Listën e Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s e kanë pasur në thelb të ekzistencës traditën e punimit të gurit dhe drurit.

Ajo mishërohet në shumë objekte të trashëgimisë kulturore materiale, si ato të kultit, dekore, çezma, banesa dhe rrugica. E trashëguar brez pas brezi, mungesa e artizanëve vitet e fundit po kthehet në sfidë për qytetet muzeale për shkak edhe të mungesës së dëshirës së të rinjve për ta ushtruar.

Në tre lagjet simbol të qytetit të një mbi një dritareve, atë “Kala”, “Goricë” dhe “Mangalem”,  zhurma e një çekani ndihet thuajse çdo ditë të vitit, në verë apo në dimër.

Prezenca e shumë objekteve të trashëgimisë kulturore, objekteve të kultit, banesave monument kulture, por edhe prezenca e rugicave prej guri sjell gjithmonë nevojën për meremetime.

“Mes skicave, përzgjedhjes së gurit dhe dhënien e formës së tij, me riparime, ndërtime, krijime të reja, ja kështu i kaloj ditët”, rrëfen për Median Amfora, Jorgji Fani ose siç e njohin të gjithë në Berat, Xhoxhi, një prej restauratorëve më të njohur të gurit në këtë qytet.

Për mjeshtrin e gurit, i cili ka mbi supe një punë mbi 45 vjeçare në restaurim, shqetësimi i profesionistit lidhet me mungesën e specialistëve, ndaj dhe nuk rresht kurrë duke e ngritur këtë problem.

“Në dy-tre vitet e ardhshme nuk do të ketë më specialistë të mjeshtërive”, thotë Fani.

Veç shumë objekteve të trashëgimisë kulturore, objekteve të kultit, banesave muze, Berati ka edhe 80.649 metra katrorë rrugë të kalldrëmta, të shtrira në të gjitha lagjet e tij, të cilat kanë nevojë herë pas here për mirëmbajtje.

Mungesa e mjeshtrave të punimit të gurit dhe drurit u ngrit nga qytetarët edhe përmes platformës “Raportimi i Qytetarëve të Angazhuar” të Medias Amfora, ku renditeshin disa nga sfidat për trashëgiminë kulturore materiale.

Në qytetin simotër, Gjirokastër, Bilbili që sot është 57 vjeç dhe e nisi punimin e gurit që në moshën 17 vjeçare, rrëfen se mungesa e të rinjve që kanë vullnet për ta ushtruar këtë profesion është sfida më e madhe.

“Punë në këtë fushë ka plot, gjithmonë, çdo ditë të vitit. Kam për të ndërtuar një çezmë guri në një bujtinë, dy mure për t’i riparuar. Këto punë nuk kam se me kë t’i mbyll sepse nuk gjej profesionistë, por as ndihmës”, thotë Bilbili për Median Amfora.

Mjeshtri nga Gjirokastra, së bashku me kolegun e tij Fani nga Berati, kanë shqetësimin e vazhdueshëm që nëse sot ata dhe të tjerë të pakët si ata, nuk do të mund ta trashëgojnë mjeshtërinë ato do të humbasin me kohën.

“Specialistët e mbetur kanë ende mundësinë të përgatisin brezin e ri, të përcjellin ato njohuri që kanë fituar ndër vite dhe për këtë duhen shkolla, kurse të plota. Të merren nxënësit nga shkollat profesionale ose dhe të mesme, të trajtohen në gdhendjen e gurit dhe drurit sepse për restaurimin këto janë teknika kyçe”, thotë Fani.

Nisur nga këto nevoja, por edhe nga perspektiva e zhvillimit të qyteteve muzeale që e kanë në qendër të ofertës së tyre peizazhin e banesave të gurta, dekoruar me punimet e drurit, specialistët theksojnë nevojën e arsimimit dhe përgatitjes së të rinjve në këtë drejtim. Organizatat Jo-qeveritare dhe organizimet e artizanëve kanë nisur përpjekjet me projekte pilot për të përgatitur brezat e rinj të artizanëve, guida dhe teknika të reja të punimit të gurit dhe drurit.

“Për periudhën 2016-2020 vetëm në dy qytete, Berat dhe Gjirokatsër janë trajnuar nga projekti  ‘Teknikat tradicionale në ndërtim’ dhe certifikuar mbi 65 mjeshtra dhe ndihmës-mjeshtra për teknikat e punimit dhe restaurimit të gurit në ndërtesat historike”, rrëfen Ana Pekmezi, nga  Organizata Jo-qeveritare “Trashëgimia Kulturore pa Kufij – Shqipëri” (CHwB – Albania).

Pamundësia për tu punësuar me këto profesione dhe rezultatet që nuk preken shpejt, bën që edhe këta mjeshtra të dalë së fundmi të gjejnë forma të tjera punësimi jashtë kësaj fushe.

“Vazhdimisht pregatis djem të rinjë, që afrohen për punë, punojnë disa muaj, por kanë pritshmëri shumë të mëdha dhe kur shohin që kjo punë do vullnet, pasion dhe përkushtim largohen dhe ma kanë lënë punën në mes”, thotë Bilbili.

“Pajisja e mjeshtrave restauratorë me një licensë individuale për të kryer punime të thjeshta,  riparimi e restaurimi në ndërtesat historike, do të nxiste krijimin e skuadrave të vogla të punës, ku do të mund të angazhoheshin edhe më të rinjtë”, sugjeroi Pekmezi.

“Në këtë mënyrë, do të sigurohej jo vetëm vazhdimësia e këtij profesioni, por do të lehtësohej edhe procesi i mirëmbajtjes të monumenteve të këtyre qyteteve”, shtoi ajo.

Nevojën për ndëhyrjen e institucioneve përgjegjëse në këtë çështje e kërkojnë dhe mjeshtrat Bilbili dhe Fani, duke vendosur theksin tek arsimimi i plotë dhe afatgjatë.

“Kjo duhet bërë me shkolla. Nga njëra anë të mësohet profesioni dhe kjo nuk bëhet me kurse disa mujore, por do punë të përditshme shumë mujore. Nga ana tjetër të zbatohet në terren puna me qëllim që të kultivohet dashuria për këtë profesion”, thotë Fani.

Adelina Theodhori, një artizane që synon promovimin e traditës në Berat dhe që ka bashkuar artizanët e qytetit në “Qendrën Margarita”, duke i ndihmuar në shitjen e produkteve që ata realizojnë, sugjeron për ndërhyrje institucionale për mbajtjen gjallë të traditës.

“Është domosdoshmëri të punohet me të rinjtë në qytet sepse ringjallim zejet në zhdukje, ndihmojmë të rinjtë, i shmangim nga rruga duke u dhënë punë dhe i përgatisim nëpërmjet kurseve të trajnimit që të jenë të aftë të punojnë si ndihmësa duke përfituar eksperiencë pas ustallarëve që po moshohen dhe nesër të jenë të aftë të punojnë të pavarur”, thotë ajo./Amfora/

Çmimet e hoteleve në prag të finales së Conference League, janë rritur disa herë dhe kanë detyruar tifozët italianë të anullojnë udhëtimin. Si duhet menaxhuar kjo situatë?

View Results

aktualitet aktualitet adelina theodhori ana pekmezi jorgji fani qytetet muze adelina theodhori ana pekmezi jorgji fani qytetet muze

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin