LIVE UPDATES
Aktualitet

Në foto: Jeta dhe vdekja e minatorëve të kromit në Bulqizë

20 April 2022, 15:14 Nga DOSJA
Në foto: Jeta dhe vdekja e minatorëve të kromit në

BULQIZË – Në të gdhirë të ditës së shtunë, në rrugën dredharake të mbushur me gurë që të ngjit drejt galerive kromit në Bulqizës, nuk dëgjohej gjë tjetër veçse zhurmës së erës që rreh shpatin e malit, lehjes së qenve endacakë dhe këngës së korbave që fluturojnë mbi qytetin minerar.

Rreth orës 06 e 15 minura drejt malit filluna të ngjiten minatorët e parë dhe gratë e minierave -apo të stogjeve të kromit siç quhen ndryshe në qytezë, me qeset e veshjeve në duar për t’u ndërruar me uniformën e punës, e për të filluar punën në nxjerrje të gurit të ‘zi me xixa’ – siç njihet kromi nga banorët vendas.

“Dita fillon nëntokë, pa dritë, dhe ashtu mbaron. Sa dalim nga puna, pas disa orësh errësohet. Më duket sikur më shkon dita hiq e vish rrobat, e asgjë më tepër”, ironizon teksa vë buzën në gaz në formë ngërdheshje një minator 45-vjeçar që punon në minierën e Albchrome prej 5 vitesh.

Ai tregon se puna në minierë është me tre turne, dhe turni i tretë (i natës) nëntokë nuk është aspak e lehtë.

“Kur familjarët e mi veshin rrobat e gjumit, unë vesh rrobat e punës”, shtoi minatori.

Minatori 45-vjeçar i tha BIRN se puna e tyre është e tillë, dhe ata i kanë marrë parasysh rreziqet që kur kanë përqafuar profesionin, por sipas tij pikërisht për vështirësinë dhe rreziqet që sjell ky profesion, minatorët duhet t’i kishin pagat shumë herë më të larta.

Paga minimale neto e një minatori të thjeshtë fillon përafërsisht prej 50 mijë lekësh dhe ajo maksimale arrin deri në 70 mijë lekë. Paga e vagonistëve është shumë herë më e ulët. Minierat e Bulqizës, si edhe minierat e tjera në Shqipëri, kanë sjellë jo pak aksidente me pasojë dëmtime ose vdekjen e minatorëve.

Varret e dy minatorëve, të vdekur në aksidente gjatë punës në minierat e Bulziqës Foto: BIRN/Nensi Bogdani
Fatbardha Karaj, 48-vjeçe, e ve prej 14 muajsh, ka humbur bashkëshortin e saj, Fiqiri Karaj, pikërisht si pasojë e një aksidenti gjatë punës së tij në minierë.

“Më morën në telefon më thanë përgatit shtëpinë se është vrarë daja”, tregon Fatbardha ndër lotësh, e veshur e tëra në të zeza, teksa pranon se të vërtetën e rrethanave të aksidentit nuk e di askush përveç bashkëshortit të saj të ndjerë.

“Ishim moshatarë. E kujtoj në çdo moment, kur zgjohem në mëngjes, kur dal në punë, kur rri në shtëpi më fëmijët”, tregon ajo.

Fabardha jeton në një shtëpi me kushte të vështira ekonomike së bashku me 3 vajzat e saj, mamanë dhe vjehrrën. Fatbardha detyrohet të punojë në stogje në mënyrë që të mbajë e vetme familjen, pasi dëmshpërblimi që ka marrë për vdekjen e bashkëshortit sipas saj nuk mjafton as për riparimin e shtëpisë. Fatbardhës tani i duhet të përballojë financiaritsht e vetme shkollimin dhe të ardhmen e tre vajzave të saj 9, 17 dhe 18-vjeçare.

“Më thanë që është thyer ‘katrorja’ dhe e ka zënë materiali…po veç ai e di të vërtetën”, shpjegon Fatbardha me një mimikë që tregon se ajo nuk i kupton terma të tillë, lidhur me shkaqet e vdekjes se Fiqiriut.

Si Fatbardha, shumë gra të tjera detyrohen të punojnë për të mbajtur të vetme ekonomikisht familjen e tyre në Bulqizë. Në stogjet pranë minierës së Albchrome, teksa afron orari i mbarimit të turnit për shumë minatorë, një grua e veshur në të zeza endet në rrëpirën e gurores me një kovë të bardhë në dorë.

“Kam 4 orë që kërkoj krom…dhe kam mbushur vetëm këtë kovën e vogël”, shprehet ajo mbi luftën e saj të përditshme në kërkim të mineralit.

“4-5 orë çdo ditë,për 150 lekë të reja”, thotë gruaja 55-vjeçare në kushtet e anonimatit, pasi ajo punon në të zezë për të mbajtur bashkëshortin invalid dhe vjehrrit në shtëpi.

Një tjetër problematikë që minatorët hasin dita-ditës është mosha që ato dalin në pension.

Ata shprehen se kushtet e punës në miniera janë të tilla që minatorët apo punëtorët e minierave duhet të dalin në pension shumë më herët se profesionet e tjera, pasi ata konsumohen nga ana shëndetësore vetëm në 10 vite punë.

“Ne duhet të dalim në pension që 55 vjeç”, thotë një grua e cila punon në stogjet e mineralit. “Nuk na punojnë më duart për asgjë”.

“10 vite nën tokë mjaftojnë për të të konsumuar e për të të dhënë mjaft probleme shëndëtësore. Nëntoka nuk ka ajër, as dritë, ka shumë lagështirë”, shprehet Elton Debreshi, kreu i Sindikatës së Minatorëve të Bashkuar të Bulqizës, familja e të cilit prej brezash i janë përkushtuar minierave.

Jo vetëm minatorët, të cilët ngurojnë të shprehen mbi kërkesat e tyre për shkak se ndihen të frikësuar për humbjen e vendit të punës, por edhe vetë një pjesë e administratës private, e pranojnë vështirësinë që ky profesion përbën për Bulqizakët.

“Është realisht profesion i vështirë…atyre u takon ‘statusi i minatorit’. Por e vërteta është se miratimi i statusit ka shumë kosto, prandaj dhe ky proces është shtyrë prej vitesh”, u shpreh njëri prej drejtuesve të një brigade minatorësh, nën kushtet e anonimatit.

Minatorët e Bulqizës, kanë vite që kërkojnë miratimin e “statusit të minatorit”, i cili do t’u sillte jo pak përfitime dhe mbrojtje sociale. Shpërblimet, pagat, mosha e daljes në pension dhe shuma e pensionit do të ishin shumë herë më të mira për minatorët nëse ky status do të miratohej.

“E mira është që ka frymë përsëri midis minatorëve. Ata po rizgjohen për të drejtat e tyre”, përfundoi Debreshi.

Marrë nga Reporter.al

Ndihmës-Sekretarja e Shtetit takoi Alibeajn, ndërsa Paloka deklaroi se ka firmosur peticionin kundër ambasadores Kim. Çfarë do të thotë kjo për PD?

View Results

aktualitet aktualitet elton debreshi fatbardha karaj elton debreshi fatbardha karaj


Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin