LIVE UPDATES
Insights

Një ditë bota do të rihapet, por mos pyesni se kur

19 April 2020, 12:52 Nga DOSJA
Një ditë bota do të rihapet, por mos pyesni se kur

Një ditë, bota do të rihapet. Një ditë, do të merrni pjesë në festa ditëlindjesh, do të shkoni në kishë, do të bëni pushime.

Kjo dihet natyrisht. Ajo që doni të dini, është kur.

Unë dyshoj se është mungesa e “kur”, që i bën njerëzit kaq të paduruar me izolimin. Nëse autoritetet do të na jepnin një datë të caktuar, ne mund të fillonim të planifikonim. Pa pasur një datë karantinat tona duket se shtrihen pa arsye në përjetësi. Ky është momenti kur gojët tona fillojnë të formojnë fjalët: “Unë nuk mundem ta bëj më këtë.”

Për fat të keq, ne nuk po përpiqemi të mbërrijmë në një datë të caktuar, por në një ditë të panjohur kur koronavirusi të jetë nën kontroll. Pra, e vetmja përgjigje që një politikëbërës i përgjegjshëm mund të ofrojë në këtë pikë është: “Ne do të rihapemi kur të jetë e sigurt”.

Po, mund t’ju dëgjoj duke qarë, “por kur do të ndodhë kjo?”

Fatkeqësisht, nuk mund t’ju them kur. Por unë mund t’ju ofroj një arsye dhe si.

Pse do të heqim kufizimet është e qartë: Ne do ta bëjmë sepse virusi mund të kontrollohet me mjete më pak të rrepta. E cila na sjell tek mënyra se si: Do të qetësohemi kur, përveç larjes së duarve dhe përdorimit të maskave, do të plotësohen tre kushte të reja.

Së pari, shkalla e transmetimit viral duhet të bjerë derisa, mesatarisht, çdo person infektues nuk infekton një person tjetër. Në zhargonin epidemiologjik, shkalla e riprodhimit (R0) e Covid-19 duhet të bjerë nën 1.

Sidoqoftë, R0 është pjesërisht një funksion se me sa persona të tjerë bie në kontaktnjë person i sëmurë . Tani për tani, nuk janë shumë, kjo është arsyeja pse epidemia duket se po ngadalësohet. Fatkeqësisht, nëse të gjithë kthehemi të veprojmë sikur të jetë 15 janar, R0 do të rritet përsëri mbi 2 dhe përpjekjet tona do të shkojnë dëm. Kështu që më mirë të gabojmë duke u vonuar pak me hapjen, se sa duke u hapur më herët, sepse nëse hapemi herët, na vjen e keqja dyfish: recesion i rëndë i kombinuar me shumë viktima.

Marrja e kohës së duhur do të thotë gjithashtu që infrastruktura e shëndetit publik të jetë e gatshme për të mbajtur infeksionin në nivele të ulëta, duke identifikuar raste të reja, duke i gjurmuar të gjithë ata me të cilët kanë qenë në kontakt, dhe duke i izoluar ata njerëz.

Pra, kriteri ynë i dytë është aftësia për të bërë survejancë të gjerë (të viruseve, jo të njerëzve). Kjo ndoshta do të thotë një kombinim i politikave: bërja e testit covid-19, si për infeksione aktive ashtu edhe për antitrupa, një pjesë standarde e kujdesit mjekësor; vendosja e programeve të testimit të rasteve në çdo komunitet të konsiderueshëm; dhe duke e ofruar testimin vullnetar kollaj dhe falas. Do të na duhen jo vetëm shumë pajisje laboratorike, por edhe njerëz që të bëjnë testimin dhe të shpjegojnë rezultatet.

Së treti, duhet të jemi në gjendje të veprojmë me shpejtësi: në karantinë jo vetëm të sëmurët, por edhe të gjithë ata me të cilët kanë qenë në kontakt, në mënyrë që virusi të mos ketë mundësinë të përhapet.

Zgjidhjet teknologjike, të tilla si aplikacionet që zbulojnë kur një telefon tjetër është afër tuajit, mund të ndihmojnë. Por ne do të duhet të ndërtojmë një staf dhe një infrastrukturë krejt të re të shëndetit publik, për të gjurmuar njerëzit dhe njoftuar ata rreth ekspozimit. Ne gjithashtu duhet të hulumtojmë për të siguruar qendra vullnetare, ku të sëmurët mund të kalojnë izolimin pa infektuar shokët e dhomës ose familjen. Për fat të mirë, duket se kemi shumë dhoma të tepërta për momentin.

Kur numri i rasteve të reja të ketë rënë, dhe të kemi mjetet për ta mbajtur të ulët, ne mund të fillojmë të heqim gradualisht kufizimet – për shembull, duke lejuar që restorantet të rihapin gjysmën e kapacitetit të tyre normal, ose të rihapen shkollat, por duke i mbajtur fëmijët tek një mësues i vetëm në një klasë të vetme. Kjo fillon, duke hequr disa kufizime, duke parë me kujdes shenjat e shpërthimeve dhe duke shtrënguar kufizimet përsëri, kur është e nevojshme.

Kjo ndoshta nuk është ajo që shpresonit të dëgjonit. Ajo që doja të tregoja ishte se brenda pak javësh, më së shumti, mund të kthehesh në jetën tënde të dikurshme. Por nuk jua mori qeveria jetën tuaj të dikurshme; jua mori virusi. Qeveria nuk mund ta kthejë atë, përveçse duke ndalur Covid-19. Pra, pyetja e rëndësishme nuk është: “Kur do të heqë qeveria kufizimet?”, por “Kur qeveria do të ketë infrastrukturën e testimit dhe gjurmimit, që mund të na lejojë të vazhdojmë jetën tonë pa u trembur?”

Për ata prej nesh që janë të sëmurë nga thjesht të ndenjurit ulur në shtëpi duke pritur, një pyetje e tretë mund të jetë edhe më e rëndësishme: “Si mund ta ndihmoj qeverinë të bëjë atë që duhet?”

Dy përgjigje ka për atë pyetje: “Duke mbështetur politikanët që propozojnë zgjidhje në vend të ditëve në kalendar”, dhe “duke qëndruar në shtëpi tani, pa u ankuar apo bërë hile, në mënyrë që të gjithë të ulim R0 sa më shpejt sa të jetë e mundur”.

Nëse të gjithë veprojmë njësoj, me siguri mund të fillojmë të dalim muajin tjetër. Më mirë akoma, mund të shmangim që të rikthehemi në izolim po aq shpejt sa do të dalim. 

Marrë nga Bota.al

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

opinione opinione koronavirusi ne bote koronavirusi ne bote

Sondazh

Insights 18 April 2020, 20:29

Mediokriteti që zbuloi karantina

A ka jetë përtej një fotografie me dritë të mirë dhe një Giveaway?Qysh prej ditës së parë e deri më tani, nuk ka patur një ditë që të jem mërzitur në shtëpi. Pa...

Insights 16 April 2020, 18:34

Skizofrenia dhe integrimi

TIRANË- Kushdo që ndjek të menduarit e shqiptarëve mund të shpallë me solemnitet: Përçarjen (skizofreninë) politike nuk ua solla unë, atë e gjeta me...

Insights 14 April 2020, 17:45

Mjeti i duhur, mesazhi i gabuar

TIRANË– Pandemia e koronavirusit të ri që shkakton sëmundjen COVID-19 është krahasuar në mënyrë figurative me gjendjen e luftës. Dhe nëse pranojmë kë...

Insights 12 April 2020, 17:28

SHËNIM: Boll se na i shpifët!

TIRANË- “Bamirësia nuk të varfëron”, është motoja e Fondacionit “Fundjavë Ndryshe”, e tanimë është bërë kandari matës i dhurimit në vendin tonë, pasi dhe v...

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin