LIVE UPDATES
Ekonomi

Papunësia e të rinjve ushqen eksodin e shqiptarëve drejt Perëndimit

7 October 2020, 19:35 Nga DOSJA
Papunësia e të rinjve ushqen eksodin e shqiptarëve drejt

Alseva Vata u diplomua dy vite më parë në degën e Kimisë së Përgjithshme në Fakultetin e Shkencave Natyrës, por aktualisht punon në një qendër estetike në Tiranë. “Jam munduar të kërkoj punë në profesionin tim, por pa sukses,” thotë 23-vjeçarja, e cila po mëson zanatin e parukieres nga e motra.

“Jam e kënaqur këtu, por do të dëshiroja më shumë të punoja në atë profesion për të cilin jam diplomuar, si kimiste,” shtoi ajo.

Tradicionalisht një diplomë universitare është konsideruar si një garanci më shumë për të rinjtë që kërkojnë të gjejnë vendin e tyre në tregun e punës, kryesisht në administratën publike. Por sipas ekspertëve, në shumë raste arsimi i të rinjve shqiptarë nuk reflekton kërkesën dhe dinamikat e ekonomisë.

“Arsimi universitar në vendin tonë është shndërruar në qëllim në vetvete,” thotë ekonomisti Zef Preçi. “Ky lloj qëllimi është në mjaft raste jashtë kontekstit historik, shoqëror dhe ekonomik,” shtoi ai.

Mospërputhja e ambicieve profesionale të të rinjve të sapodiplomuar me ofertat që mundëson tregu vendas i lë shumë prej tyre të frustruar, duke i shtyrë të shohin rrugën e vështirë të emigrimit në Perëndim si zgjidhje.

Sipas Institutit Kombëtar të Statistikave, INSTAT, gjatë vitit shkollor 2018-2019, nga universitet shqiptare u diplomuan 34,821 studentë, pak më shumë se gjysma e tyre në nivelin Bachelor.

Megjithatë, këta të rinj do ta kenë të vështirë të gjejnë një punë në profesionin e tyre. Të dhënat e INSTAT tregojnë se papunësia e të rinjve në Shqipëri – e regjistruar në 21.4 % në tremujorin e dytë të 2020-ës, është dy herë më e lartë se papunësia mesatare e popullatës së aftë për punë. Gjatë vitit 2019, 12,3 % e të rinjve me arsim të lartë ishin të papunë.

“Jemi shumë të rinj që kemi ëndrra dhe shpresa për të ardhmen, dhe kur përballemi me realitetin është për të ardhur keq,” tha Alseva Vata.

“Unë mendoj që tregu shqiptar i punës nuk ofron shumë mundësi që një student shqiptar të përmbushë ambiciet profesionale për të ardhmen, kjo është dhe arsyeja se pse si unë, ashtu edhe të rinj të tjerë, po e kërkojmë këtë gjë në vendet europiane për profesionin tonë,” shtoi ajo.

Zef Preçi, drejtor ekzekutiv pranë Qendrës Shqiptare për Kërkime Ekonomike (ACER), u shpreh se mentaliteti i trashëguar nga regjimi komunist e sheh ende arsimin akademik universitar si një autostradë për t’u punësuar në shtet.

“Studimet tona tregojnë se një pjesë e konsiderueshme e të rinjve të sapodiplomuar nuk janë aspak të angazhuar për të ndërmarrë nisma sipërmarrëse, por ata preferojnë të punojnë në administratën publike,” tha ai.

Sipas Preçit, mënyra kryesore e penetrimit në vendet e punës së administratës publike mbeten partitë politike, edhe pse në mjaft raste, kjo përmban një kosto të lartë morale.

“Edhe pse në një vend normal të ekonomisë së tregut, arsimimi universitar do të kontribuonte direkt në sipërmarrjen e lirë nga ana e të sapodiplomuarve dhe do të bënte diferencën duke nxitur konkurrencën në treg, ky nuk është rasti për vendin tonë,” shtoi ai.

Megi Malaj, 23-vjeç u diplomua gjithashtu 2 vjet më parë. Me shpresën se studimet për financë në një universitet privat do t’i garantonin asaj një të ardhme më të mirë, prindërit sakrifikuan një pjesë të kursimeve të tyre për të shkolluar vajzën e madhe.

Sot ajo punon me kohë të pjesshme në një ‘Call-center’, punë për të cilën duhet të ngrihet herët në mëngjes për shkak se e merr turnin në orën 6.

“Zgjimi në orët e para të mëngjesit është tepër i sikletshëm, pasi tani është totalisht errësirë dhe ftohtë,” tha ajo, duke theksuar se në disa raste është edhe e frikësuar, pasi në atë orë nuk ka lëvizje në rrugë.

“Puna në ‘Call center’ është e lodhshme, por ngushëllohem me faktin se në orën 10.00, kur të gjithë sapo kanë filluar punën, unë e kam ditën të lirë përpara,” shtoi ajo.

Ashtu si Megi dhe Alseva, edhe Ari u diplomua një vit më parë në degën e Sociologjisë në Universitetin e Tiranës, por ndryshe nga vajzat, ai është sot i papunë. Pasi mbaroi studimet në nivelin Bachelor, Ari kreu një praktikë pune për të fituar eksperiencë.

“Aplikova në disa qendra të mbështetjes psiko-sociale për të rinj dhe të moshuar dhe arrita të fitoja një praktikë në një qendër për të moshuar për një periudhë 4 mujore, por pas saj përsëri mbeta disi i paqartë për të ardhmen time. Pavarësisht aplikimeve të shumta në profesionin tim, akoma nuk kam mundur të gjej punë,” tha ai.

Ari i tha BIRN se pas praktikës u detyrua të punojë rreth 6 muaj si kamarier, por e la pasi synonte diçka më lart. Ashtu si Alseva, ai shprehet se tashmë i ka hedhur sytë drejt emigrimit.

Sipas të dhënave të INSTAT, 249 mijë shqiptarë emigruan jashtë vendit mes viteve 2014-2019, kryesisht në vendet e Bashkimit Europian. Një pjesë e madhe e të larguarve janë të rinj të diplomuar.

“Sipas raportit “Rinia në Shqipëri 2020”, të publikuar nga Qendra Burimore për të Rinjtë në Shqipëri, 79 % e të rinjve shqiptarë synojnë të emigrojnë drejt një vendi të BE-së.

Zef Preçi, kreu i Qendrës Shqiptare për Kërkime Ekonomike. Foto: BIRN/ Fjori Sinoruka.

Zef Preçi thekson se fajtor kryesor për emigrimin e të rinjve janë politikat e punësimit dhe zhvillimit në vend. Ai shtoi se shkaqet lidhen me keq-qeverisjen dhe me shkallën e zhvillimit të vendit në tërësi, duke nënvizuar se sektori privat – i cili absorbon dhe forcën punëtore të kualifikuar, ka probleme serioze të menaxhimit dhe rritjes së produktivitetit dhe konkurrencës.

“Ky stad i zhvillimit nuk ofron mundësi për absorbimin e fuqisë së re punëtore me një kualifikim universitar, ndërsa degët si IT dhe shërbime mjekësore – për të cilat ka nevojë tregu në Perëndim, çojnë paradoksalisht në largimin e specialistëve më të mirë,” përfundoi ai.

Marrë nga Reporter.al

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

sociale sociale alseva vata alseva vata

Sondazh

Ekonomi 7 October 2020, 09:27

Banka Botërore në raportin e saj të fundit të Rishikimit Ekonomik të vjeshtës për Europën dhe Azinë Qendrore evidenton në seksionin për Shqipërinë, se kriza po ...

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin