LIVE UPDATES
Ekonomi

Pasojat e COVID-19 në buxhetin e shtetit/ Koncesionet dhe problemi me borxhin, pritet të kalojë 90% të PBB-së

29 November 2020, 07:06 Nga DOSJA
Pasojat e COVID-19 në buxhetin e shtetit/ Koncesionet dhe problemi me

Kuvendi ka miratuar së fundmi, në parim, projektbuxhetin e vitit 2021, një dokument që merr rëndësi të veçantë, për shkak të situatës në të cilën ndodhet vendi. Tërmeti shkatërrues i 26 nëntorit dhe më pas kriza e paprecedentë e shkaktuar nga pandemia e koronavirusit, e kanë dëmtuar ekonominë. Për më tepër, pasiguritë janë shtuar ndjeshëm për shkak të valës së dytë të Covid-19, që po rezulton edhe më e ashpër se e para.

Eksportuesit po dëmtohen për shkak të rënies së porosive, por edhe në tregun e brendshëm, ndonëse qeveria po i reziston një mbylljeje të fortë siç po ndodh në shumë vende të Europës, konsumi është frenuar dhe shumë sektorë po përballen me vështirësi. Në këto kushte, eficienca e buxhetit është parësore, teksa shteti ka në dorë instrumentin më të fuqishëm, jo vetëm për të mbështetur ekonominë, por edhe për ta nxitur atë në afatin e shkurtër e të gjatë.

Por, buxheti, i cili në morinë e ngjarjeve që po ndodhin, kaloi pa shumë zhurmë e bujë, në fakt duket se është më shumë elektoral, sesa i përqendruar në nevojat emergjente dhe ato në afat të mesëm (për të mos folur për atë afatgjatë):

-Së pari, ai është tepër optimist. Siç ka ndodhur rëndom vitet e fundit, të ardhurat parashikohen më të larta përtej realitetit. Kjo mundëson, në kahun tjetër, që të planifikohen më shumë shpenzime dhe të hapen fronte pune. Sidomos në një vit elektoral, qeveria, siç ka ndodhur rëndom çdo katër vjet, do të jetë e prirë të kryejë sa më shumë shpenzime të dukshme, që ndoshta nuk janë dhe aq të domosdoshme në këto kohë të vështira.

Kontrolli i Lartë i Shtetit, në raportin e monitorimit të buxhetit, gjeti që detyrimet e prapambetura kanë arritur tashmë në mbi 70 miliardë lekë, po aq sa ishin në vitin e ndërrimit të pushtetit në 2013-n. Me rregullat e buxhetit që vijojnë e thyhen (siç po ndodh aktualisht, kur në fund të vitit po prokurohen projekte të mëdha, edhe pse në kundërshtim me vetë rregullat që ka vendosur buxheti me qëllim moskrijimin e detyrimeve të prapambetura), ky nivel pritet të rritet më tej në 2020-n.

-Mungesa e transparencës për rindërtimin është një tjetër element. Buxheti parashikon një fond për rindërtimin prej 28 miliardë lekësh (rreth 230 milionë euro), por në tabelat dhe relacionin e tij nuk është bërë asnjë parashikim i detajuar, për mënyrën se si do të shpenzohen fondet. Mungesa e transparencës dhe mundësia e abuzimit me fondet ka qenë një shqetësim i ngritur që në javët e para, pasi ndodhi kjo fatkeqësi natyrore.

-Pasi i përgjysmoi pagesat për koncesionet/projektet e Partneritetit Publik- Privat (PPP) këtë vit, në projektbuxhetin e vitit 2021, fondi në dispozicion për 13 kontrata koncesionare aktive, sipas parashikimeve në relacionin e projektbuxhetit 2021 është 14.5 miliardë lekë (gati 120 mln euro), me rritje 42% në krahasim me 2020-n. Gjithnjë e më shumë po bëhet e qartë se në pjesën më të madhe, në këto kontrata, risku financiar është marrë përsipër nga shteti (vlera e disa prej tyre vijon të rritet çdo vit), ndërsa raporti kosto – përfitime nuk po anon nga taksapaguesit.

Me të ardhmen e pasigurt, që e bën të vështirë realizimin e planit të të ardhurave optimiste të planifikuara në 2021, rrezikohet që të arrihet kufiri prej 5% i pagesave koncesionare mbi të hyrat tatimore faktike të vitit paraardhës, duke vënë në lëvizje mekanizimin që kërkon korrektim në kahun e arkëtimeve (p.sh., rritje taksash).

Paradoksi tjetër është që angazhimi kontraktual me koncesionet i lë më pak hapësirë buxhetit që të përdorë paratë e taksapaguesve në emergjencën e krijuar nga Covid-19. Ironikisht, fondet e parashikuara në buxhet për përballimin e pandemisë janë po rreth 14.2 miliardë lekë (7.2 miliardë lekë për shëndetësinë, 4.5 miliardë lekë për rritjen e pagave të mjekëve dhe 2.5 miliardë lekë për rritjen e asistencës dhe papunësisë).

Por, mina me sahat mbetet borxhi publik. Ndërsa është e pranueshme që ai u rrit këtë vit (zyrtarisht ka arritur në 80% të Prodhimit të Brendshëm Bruto) për përballimin e pasojave të tërmetit dhe emergjencës, shqetësimi mbetet tek eficenca e përdorimit të tij dhe mbi të gjitha, te borxhi i fshehur.

Duke përfshirë dhe detyrimet e prapambetura dhe detyrimet jashtë bilanci të PPP-ve, borxhi real pritet të kalojë 90% të PBB-së, duke arritur në nivele të paqëndrueshme, duke u kthyer në një rrezik edhe më të madh se pandemia, në momentin që kjo e fundit, me shpresë, do të mbarojë dhe vendi do të përqendrohet te rimëkëmbja.

Marrë nga Monitor

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

ekonomi ekonomi buxheti 2021 viti 2021 buxheti 2021 viti 2021

Sondazh

Ekonomi 28 November 2020, 06:33

Përpjekjet për të shmangur qarkullimin e cash

TIRANË– Institucionet financiare në vend, të asistuara nga donatorët, prej vitesh janë përpjekur për të reduktuar qarkullimin e parasë cash, por nism...

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin