LIVE UPDATES
Ekonomi

Përqëndrimi i tregut të hidrokarbureve në Shqipëri sipas Indeksit Herfindahl-Hirschman

25 March 2022, 14:07 Nga DOSJA

Ekipi analist pranë Open Data Albania po bën një analizë të tregut shqiptar të “Karburante dhe Vaj”, duke vlerësuar nëse kemi premisë për Përqendrim në operator me pozitë dominuese në treg. Për të bërë këtë analizë, kemi aplikuar si kampion vetëm blerjet e tregut buxhetor (blerje që paguhen nga Buxheti i Shtetit), dhe rastin e subvencionimit të pjesës për karburant për fermerët, pasi të dhënat sipas kompanive për shitjet në tregun e gjerë nuk janë publike dhe nuk aksesoren as përmes Pasqyrave Financiare ku kompanitë kanë aktivitet ndër sektorial ku veç karbureve kanë edhe objekt të shumëfishtë biznesi. Të dhënat vetëm për aktivitetin në tregtim karburant dhe vaj, mund të aksesoren vetëm nga Autoriteti i Konkurrencës. Për të realizuar këtë, kemi përdorur metodologjinë dhe Indeksin Herfindahl-Hirschman. Ky indeks përdoret gjerësisht në vlerësimin e tregjeve ekonomike për të njohur dhe vlerësuar riskun për Pozita Dominuese të një apo më shumë firmave në treg.

Indeksi Herfindahl-Hirschman është krijuar në vitin 1945 nga ekonomisti amerikan Albert O. Hirschman dhe ekonomisti gjerman Albert O. Herfindahl, për të matur koncentrimin e tregut në tërësi apo të një dege të veçantë. Ky indeks përdoret gjerësisht, sidomos në rastet e bashkimit të firmave për të matur madhësinë e përqendrimit të tregut. Një nga përdoruesit më të shpeshtë është Departamenti i Drejtësisë në Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Autoritetet e Konkurrencës mund ta përdorin atë për të shikuar rastet e tregut kur mund të ketë tendenca për pozita dominuese.

Llogaritja bëhet me një formulë matematikore ku merret vlera dhe pesha kundrejt totalit, pjesa e secilës kompani në treg, kjo peshë e ngritur në katror dhe mbledhja jep indeksin. Në rastin kur në treg ka më shumë se 50 firma, merren 50 firmat me peshën më të madhe. Ky indeks ka një interval rezultatesh nga 0 deri në 10 000 (0 është rezultat i pamundur, kurse 10 000 është rasti kur tregu ka vetëm një firmë të vetme, pra rasti i monopolit). Rezultati nga 0 – 1 500 tregon se tregu specifik ka një nivel të lartë konkurueshmërie, rezultati 1 500 deri 2 500, tregon që kemi një treg mesatarisht të përqendruar dhe nëse rezultati është më i madh se 2 500, kemi rastin kur tregu është shumë i përqendruar. Kjo do të thotë që e gjithë fuqia e tregut ndahet midis shumë pak firmave.

Open Data Albania vendosi të bëjë këtë hulumtim duke marrë shkas nga rritja e çmimit dhe marzhit të fitimit të karburantit me pakicë në mënyrë të menjëhershme, pas fillimit të luftës midis Rusisë dhe Ukrainës.

Duke vlerësuar pjesën që ka pasur secila nga kompanitë në tregun e “Karburant dhe vaj” për blerjet buxhetoret, përgjatë periudhës 01 janar 2019 deri 11 mars 2022, vlerësohet se shoqëria tregtare me vlerën më të lartë, ka përfituar rreth 54.3% të vlerës totale të të gjithë periudhës. Ndërkohë nga 363 kompani përfituese, 70 % e totalit të vlerës përfitohet vetëm nga katër kompanitë kryesore në këtë treg.

Në rastin kur kalojmë tek indeksi Herfindahl-Hirschman, rezulton se vlera e këtij indeksi për kategorinë e shpenzimeve “Karburant dhe vaj”, për sektorin buxhetor dhe atë të subvencionimit të fermerëve, është 3066. Duke qenë se ky indeks rezulton më i madh se sa vlera 2500, vërtetohet se tregu i “Karburant dhe vaj”, për periudhën në fjalë, është shumë i përqendruar. Pra në këtë sektor tregu, kemi kompani me pozitë dominuese. Duke ditur që vlera e indeksit, kur i afrohet vlerës 0, themi që tregu i afrohet konkurrencës së plotë, ndërsa kur i afrohet vlerës 10 000, i afrohet monopolit, themi që në këtë rast ky treg ka premisa për përqendrim a monopolizim.

Ky tregues mund të shërbejë si një matës i mirë edhe për situatën e tregut në përgjithësi, duke qenë se tregu i sektorit buxhetor mund të merret si një përfaqësues i tij. Indeksi Herfindahl-Hirschman, vërteton edhe matematikisht që tregu i zërit “Karburant dhe vaj”, ka tendenca dhe firma me pozitë dominuese duke pasur risk të lartë edhe për kontroll të tregut./Ndiqparate

Ndihmës-Sekretarja e Shtetit takoi Alibeajn, ndërsa Paloka deklaroi se ka firmosur peticionin kundër ambasadores Kim. Çfarë do të thotë kjo për PD?

View Results

ekonomi ekonomi hidrokarburet indeksi herfindahl-hirschman koncensione hidrokarburet indeksi herfindahl-hirschman koncensione


Sondazh

Ekonomi 23 March 2022, 14:42

Çdo ditë, 2 divorce në Elbasan!

Më shumë se dy çifte në ditë në qarkun e Elbasanit vendosin ti japin fund martesës. Një shifër rekord e familjeve që nuk e shohin më rrugëtimin e tyre së...

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin