LIVE UPDATES
Bota

Analiza: Fitorja e Trump shtyn Iranin dhe Arabinë Saudite të afrohen

Qasja e re vjen në kohën e rritjes së frikës për shpërthimin e një lufte në shkallë të plotë në Lindjen e Mesme, ku aleati i Shteteve të Bashkuara, Izraeli, është duke luftuar kundër grupeve të mbështetura nga Irani në Rripin e Gazës dhe Liban.

16 November 2024, 10:58 Nga M.B
Analiza: Fitorja e Trump shtyn Iranin dhe Arabinë Saudite të afrohen
Ministri i Jashtëm i Iranit, Abbas Araqchi, gjatë takimit me Princin saudit të Kurorës, Mohammad bin Salman. Riad, 9 tetor 2024.

LINDJE E MESME- Irani dhe Arabia Saudite kanë qenë rivalë të përbetuar për dekada të tëra, duke u përpjekur që të udhëheqin degët konkurruese të islamit dhe dy shtetet po ashtu janë në anë të kundërta në konfliktet në Siri dhe Jemen. Por, Teherani dhe Riadi kanë ndërmarrë hapa të mëdhenj për të ulur tensionet dhe për të rritur bashkëpunimin, një lëvizje që dukej e paimagjinueshme deri vonë.

Qasja e re vjen në kohën e rritjes së frikës për shpërthimin e një lufte në shkallë të plotë në Lindjen e Mesme, ku aleati i Shteteve të Bashkuara, Izraeli, është duke luftuar kundër grupeve të mbështetura nga Irani në Rripin e Gazës dhe Liban. Procesi i uljes së tensioneve është intensifikuar që kur Donald Trump fitoi zgjedhjet presidenciale amerikane më herët gjatë këtij muaji. Presidenti i zgjedhur është zotuar se do të sjellë paqe në rajon.

“Nuk e shoh këtë si ngrohje të raporteve, por si ulje të kujdesshme të tensioneve”, tha Talal Mohammad, hulumtues në Institutin Mbretëror për Shërbimeve të Bashkuara me seli në Britani.

Shenjat e para për uljen e tensioneve erdhën në mars të vitit 2023, kur Irani dhe Arabia Saudite pas më shumë se shtatë vjetësh rivendosën raportet, pasi Kina ndërmjetësoi marrëveshjen. Por, ishte ofensiva e Izraelit në Gazë në tetor të vitit 2023 – pak pasi Hamasi, grupi palestinez i shpallur organizatë terroriste nga SHBA-ja dhe BE-ja sulmoi Izraelin – që i dha shtysë reale përpjekjeve për afrim mes Iranit dhe Arabisë Saudite.

Që kur ka shpërthyer lufta, Irani dhe Izraeli kanë kryer sulme ajrore ndaj njëri-tjetrit për herë të parë. Sulmet e ndërsjella e kanë sjellë rajonin buzë një lufte në shkallë të plotë. Arabia Saudite “është e shqetësuar se këto tensione përshkallëzuese mes Izraelit dhe Iranit mund të dalin nga kontrollin dhe të çojnë në një luftë të gjerë rajonale që mund të prekë interesat e saj”, tha Hamidreza Azizi, hulumtues në Institutin Ndërkombëtar gjerman për Çështje të Sigurisë.

Azizi shtoi se Arabia Saudite, me shumicë myslimane sunite, dhe Irani i dominuar nga shiitët, janë “larg të qenët miq”, pavarësisht përafrimit të tyre së fundi, dhe ata mbesin rivalë që garojnë për ndikim. Gjatë vitit të kaluar, Arabia Saudite ka ndaluar së kryeri sulme ajrore në Jemenin fqinj ndaj rebelëve Huthi, që mbështeten nga Irani. Riadi po ashtu ka bërë përpjekje për të negociuar përfundimin e konfliktit 10-vjeçar mes rebelëve Huthi dhe Qeverisë jemenase që mbështetet nga sauditët.

Rebelët Huthi po ashtu kanë ndalur sulmet ndërkufitare në Arabi Saudite. Më 2019, rebelët kishin arritur të ndërprisnin gjysmën e prodhimit të naftës të sauditëve. Fitorja e Trumpit në zgjedhjet presidenciale të 5 nëntorit ka shtuar urgjencën në përafrimin mes Iranit dhe Arabisë Saudite, thanë ekspertët. Gjenerali kryesor i Arabisë Saudite, Fayyad al-Ruwaili, zhvilloi një vizitë të rrallë në Iran më 10 nëntor dhe u takua me shefin e Shtabit të Përgjithshëm të ushtrisë iraniane, Mohammad Baqeri. Mediat iraniane e përshkruan këtë takim si “diplomaci të mbrojtjes”.

Një ditë më vonë, Princi i Kurorës i Arabisë Saudite, Muhammad bin Salman, e akuzoi Izraelin për kryerjen e “gjenocidit kolektiv” ndaj palestinezëve në Gazë dhe në mënyrë eksplicite dënoi sulmin që një muaj më parë Izraeli kreu ndaj caqeve ushtarake iraniane. Azizi tha se ka frikë në rajon se fitorja e Trumpit do të trimërojë Izraelin që të intensifikojë sulmet e tij ndaj Iranit dhe interesave të Teheranit.

Gjatë mandatit të parë presidencial të Trumpit, nga viti 2017-2021, administrata e tij kishte ndjekur politikën e “presionit maksimal” ndaj Iranit, që përfshiu edhe vendosjen e sanksioneve ndaj Teheranit. Në të njëjtën kohë, Trump krijoi raporte të ngushta me Riadin. Ai ndihmoi në ndërmjetësimin e normalizimit të raporteve mes disa shteteve arabe dhe Izraelit, nën atë ashtuquajturit Akorde të Abrahamit. Para se Izraeli të niste luftën e tij shkatërruese në Gazë, Arabia Saudite thuhej se ishte në prag të arritjes së një marrëveshjeje historike për normalizimin e raporteve me Izraelin. Ekspertët thanë se sulmet e rebelëve Huthi ndaj ndërtesave saudite më 2019 bindën Riadin se Uashingtoni nuk do ta ndihmonte nëse do të sulmohej.

“Duke pasur parasysh tendencën e Trumpit për ndryshime të paparashikuara të politikës, Arabia Saudite mund të kërkojë që të luajë një rol ndikues duke inkurajuar Trumpin që të ndërmarrë një qasje të balancuar që do të siguronte stabilitet rajonal pa shkaktuar një përshkallëzim me Iranin”, tha Mohammad.

“Duke udhëhequr në mënyrë delikate politikën e SHBA-së drejt sanksioneve të kalibruara në vend të presionit agresiv, Arabia Saudite mund të ndihmojë në ruajtjen e sigurisë rajonale duke shmangur rreziqet e një konfrontimi të hapur”, shtoi ai.

Bisedimet për normalizim mes Arabisë Saudite dhe Izraelit janë shtyrë pa një afat të caktuar. Zyrtarët sauditë së fundi kanë thënë se nuk mund të arrihet ndonjë marrëveshje për normalizim pa krijimin e një shteti të pavarur palestinez. Mohammmad tha se Riadi ka stimuj të rëndësishëm strategjikë për të normalizuar raportet me Izraelin, përfshirë bashkëpunim ekonomik dhe të sigurisë, por edhe qasje në teknologjinë amerikane bërthamore dhe atë të mbrojtjes. Por, ekspertët thanë se Arabia Saudite do të rinisë bisedimet pasi të përfundojë lufta në Gazë, duke marrë parasysh sentimentin aktual të publikut në botën myslimane karshi Izraelit.

“Normalizimi i raporteve pa arritjen e të drejtave të prekshme për palestinezët do të dobësojë ndikim e Arabisë Saudite në botën islame, një gjë që ata duan ta mbajnë”, argumentoi Azizi.

Sauditët po ashtu duhet të marrin parasysh Iranin, i cili kundërshton fuqishëm normalizimin e raporteve mes Arabisë Saudite dhe Izraelit.

“Riadi mund të konsultohet me Teheranit dhe të japë garanci se normalizimi me Izraelin nuk do të rriste armiqësitë apo të minonte balancën e arritur përmes kontakteve të fundit diplomatike me Iranin”, tha Mohammad./ REL

shba lindje e mesme

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin