LIVE UPDATES
Politike

Rama nga Davosi, ndan përvojën e Shqipërisë në përballjen me sulmin kibernetik të Iranit: Duhet të luftojmë së bashku

Kryeministri Rama ndau me të pranishmit përvojën e Shqipërisë në përballjen me sulmin kibernetik nga Irani.

18 January 2023, 15:55 Nga k.m.
Rama nga Davosi, ndan përvojën e Shqipërisë në
Edi Rama

TIRANË- Bashkëpunimi mes vendeve në fushën e sigurisë kibernetike, si dhe shkëmbimi i eksperiencave në përballjen me kërcënimet kibernetike gjithnjë e më të sofistikuara, ishin tema e një prej konferencave të sotme në Forumin Ekonomik Botëror të Davosit 2023. I pranishëm ishte dhe kryeministri Edi Rama, i cili me të pranishmit diskutoi edhe mbi raportin e Perspektivës së Sigurisë Kibernetike 2023, duke u shprehur se si duhet të gjithë liderët duhet të reagojnë ndaj kërcënimeve kibernetike. Kryeministri Rama ndau me të pranishmit përvojën e Shqipërisë në përballjen me sulmin kibernetik nga Irani, duke treguar edhe për bashkëpunimin e Shqipërisë me Microsoft dhe FBI, duke shtuar se për të përballuar këtë lloj krimi duhet bashkimi i të gjithëve vendeve kundër sulmesëve. 

"Imagjinoni nëse ka një sulm kibernetik tek sistemet e transportit ajror që i kthen një numër avionësh që fluturojnë, në bomba. Ajo që kemi mësuar është se kjo është diçka naive ta mendosh se çdo vend i pasur apo jo, mund ta përballojë vetëm. Ajo që shohim çdo ditë, nga sulmi që kemi me Iraninë, se këto armë përbëjnë një risi edhe për aleatët tanë. Është një mundësi për të mësuar se çfarë armës po përdorin dhe si të përballen me ta. Nuk e imagjinoj dot sesi do ishte po të mos ishte një koalicion i madh,"-tha Rama ndër të tjera në fjalën e tij. 

DISKUTIMI NË PANEL:

Njohim pritshmërinë e ngjarjes katastrofe globale, Shqipëria ka qenë në qendër të një sulmi kibernetik, ç'mësime keni marrë?

Rama: Do përpiqem të jem i dobishëm. Fillimisht, për shkak të ngjarjes që përdorët ne u detyruan që të nisnim të mësonim dhe një nga faktet që mësova është se në qoftë se krimi kibernetik do të ishte shtet. Do të ishte ekonomia e tretë globale pas SHBA dhe Kinës. Në 2015, potenciali ishte 3 trilionë, në 2025 parashikohet të ketë 10.5 trilionë. Nëse do të mendonim një virus, COVID-19 që krijoi aq shumë kaos dhe kishte aq shumë përpjekje të përbashkëta, le të imagjinojmë një disa viruse që evoluojnë që nuk e rrezikojnë veten tonë, por vendin që jetojmë mund të sjellë apokalips. Nuk janë viruse që e bllokojnë të jetën tonë, por mund ta kontorllonë dhe ta devijojnë. Nëse përdorin sistemet e transportit ajror për të na goditur. Imagjinoni nëse ka një sulm kibernetik tek sistemet e transportit ajror që i kthen një numër avionësh që fluturojnë, në bomba. Ajo që kemi mësuar është se kjo është diçka naive ta mendosh se çdo vend i pasur apo jo, mund ta përballojë vetëm. Ajo që shohim çdo ditë, nga sulmi që kemi me Iraninë, se këto armë përbëjnë një risi edhe për aleatët tanë. Është një mundësi për të mësuar se çfarë armës po përdorin dhe si të përballen me ta. Nuk e imagjinoj dot sesi do ishte po të mos ishte një koalicion i madh. Ata janë më të lidhur, nuk kanë samite, nuk kanë Veto. E kemi parë gjatë pandemisë. Ka dhe një gjë tjetër në fund. Për sektorin publik kjo është vërtetë sfiduese. Imagjinoni Shqipërinë me zhvillimin e saj dhe me GDP që ka marrë një hap për t'u shndërruar në një vend që mbështetej në letra, ka 95% të shërbimeve të veta online. Që është bekimi i teknologjisë por është edhe mallkim sepse jemi të cënueshëm. Jemi të eksporzuar ndaj Iranit kundrejt një fuqie si Irani që nuk merremi dot për fuqinë e tij. Tani duhet të investojmë më shumë. Në fund, duhet që të zgjidhemi. Çështja është sa shumë do të bëhen bashkë vendet e vogla. Sepse, Shqipëria është një shembull shumë i rëndësishëm për të kuptuar se çfarë vjen pas kësaj.

A mund të ndani me ne, disa nga ndikimet që ka pasur vendi juaj dhe cila ka qenë përgjigjia juaj?

Rama: E evitova në prezantim sepse do ishte e ndërlikuar për kohën që kemi në dispozicion. Në Davos, mund ta nisësh vonë, por nuk mund ta mbarosh vonë, pasi të tjerëve u duhet salla. Ajo që kemi bërë është ajo që e konsideruam teknologjinë e varkës së shpëtimit. Niveli i administrimit është i ndotur nga korrupsioni endemik, sa i përket ryshfeteve, në një nivel ku kontakti u eliminua. Sulmuesit na goditën duke synuar që të asgjesonin të fshinin të gjithë infrastrukturën dixhitale dhe të fshinin tërësisht të dhënat tona të lidhura me shërbimet publike. Ishte e vështirë pasi për javë të tëra ishte një luftë e jashtëzakonshme që po ndodhte në internet, 24 orë në 7 ditë të javës. Ia dolëm që t'i mbijetonim këtij sulmi duke mos i lënë që të bënin atë që donin të bënin. Ne dolëm në përfundimin që pas sulmit ishte Irani, ia atribuuam në bazë të fakteve dhe jo...Ishte e frikshme sepse nuk është njësoj si dikush që të hyn në shtëpi, ata mund të të hyjnë në shtëpi dhe ti as që nuk e di. Janë si bombë me sahat. Deri në atë moment nuk e di që po fle mbi një bombë. Shpresoj që fjalia profetike e Michel Rocard nuk do të vërtetohet me kohën; para se të vdiste tha që ndjehem shumë i bekuar që jetova në kohën kur interneti lindi, po jam i bekuar që ta lë këtë botë para se interneti ta shkatërrojë. 

edi rama forumin ekonomik botëror në davos

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin