LIVE UPDATES
Bota

Rritja e çmimeve të ushqimeve dëmton ekonomitë e varfra

1 May 2022, 05:25 Nga DOSJA
Rritja e çmimeve të ushqimeve dëmton ekonomitë e varfra

Në vende si Sri Lanka dhe Egjipti, ato u shtohen barrëve ekzistuese. Ekonomia e Sri Lankës ishte në rrezik shumë më parë se tanket ruse të hynin në Ukrainë.

E rënduar nga borxhet e huaja dhe e ndrydhur nga efektet e pandemisë në të ardhurat turistike, qeveria e Sri Lankës, e dëshpëruar, i kërkoi ndihmë FMN-së në fillim të vitit. Tani zhvlerësimi i monedhës dhe ndikimi i luftës në tregjet e mallrave po rrit çmimet e konsumit.

Janë mobilizuar trupat ushtarake për të plotësuar nevojat e turmave që mbajnë radhë për karburant dhe mospagimi i borxhit mund të jetë i pashmangshëm. Ndërsa rriten çmimet e gjithçkaje, nga nafta dhe gazi, tek misri dhe gruri, vendet e tjera mund të kenë frikë nga një fat i ngjashëm, shkruan The Economist.

Ushqimi përbën një pjesë modeste të buxheteve të familjeve në vendet e pasura, por përbën më shumë se 20% të shpenzimeve të konsumatorëve në pjesën më të madhe të botës në zhvillim dhe rreth 40% në Afrikën Nënsahariane.

Çmimet ishin rritur ndjeshëm gjatë dy viteve të fundit, për shkak të ndërprerjeve të prodhimit dhe motit ekstrem. Çmimet globale të ushqimeve, në terma realë, iu afruan nivelit më të lartë të të gjitha kohërave në shkurt, sipas një indeksi nga Organizata e OKB-së për Ushqimin dhe Bujqësinë. Që atëherë, do të jenë rritur edhe më shumë.

Një pasojë e kësaj është rritja e varfërisë. Qendra për Zhvillimin Global, vlerëson se 40 milionë njerëz në mbarë botën, do të shkojnë në varfëri ekstreme, si rezultat i pushtimit të Ukrainës nga Rusia.

(Për efekt krahasimi, Banka Botërore vlerësoi në vitin 2021, se afërsisht 100 milionë njerëz mund të kenë rënë në varfëri, për shkak të pandemisë COVID-19.) Çmimet e larta të mallrave do të shtojnë gjithashtu tendosjet makroekonomike në shumë vende.

Borxhi total i ekonomive në zhvillim qëndroi në nivelin më të lartë të 50 viteve vitin e kaluar, në raport me PBB-në. Kostoja e shërbimit të këtyre huamarrjeve po rritet, pasi bankat qendrore në mbarë botën po fillojnë të rrisin normat e interesit për të kontrolluar inflacionin.

Kushtet e vështira ekonomike po rëndojnë mbi monedhat e tregjeve në zhvillim, duke rritur koston e borxhit në valutë dhe duke i detyruar qeveritë të shterojnë rezervat valutore në mënyrë që të mbështesin kurset e këmbimit.

Çmimet më të larta të mallrave mund të ndërlikojnë edhe më tej gjendjen fiskale për ekonomitë në zhvillim, duke pasur parasysh se shumë qeveri ofrojnë subvencione bujare për ushqimin dhe energjinë për familjet.

Rasti i Sri Lankës është një ilustrim. Rezervat e këmbimit valutor u tkurrën nga më shumë se 8 miliardë dollarë në vitin 2019, në rreth 2 miliardë dollarë në fillim të këtij viti.

Megjithëse qeveria ka kërkuar ndihmë nga India dhe Kina, ajo me siguri do të kërkojë ndihmë nga FMN-ja, me të cilën pritet të fillojë negociatat në prill (dhe mund të kërkojë një reduktim të subvencioneve si pjesë e çdo pakete shpëtimi).

Egjipti gjithashtu ka vuajtur. Ai importon gati dy të tretat e grurit që konsumon, pjesa dërmuese e të cilit vjen nga Rusia dhe Ukraina. Para pandemisë, fatura vjetore e Egjiptit për importet e ushqimit dhe energjisë arrinte në rreth 40% të rezervave të këmbimit valutor.

Duke ndier probleme, investitorët e huaj filluan të tërhiqnin para nga vendi, gjë që e detyroi qeverinë të zhvlerësonte monedhën me 14%. Më 23 mars, ajo kërkoi zyrtarisht ndihmën e FMN-së.

Sipas vlerësimeve të Bankës Botërore, të paktën një duzinë vendesh mund të jenë të paafta për të përballuar borxhet gjatë 12 muajve të ardhshëm, pasi rezervat e valutës së fortë janë të ulëta.

Disa ekonomi në Azinë Jugore dhe Afrikën Veriore, janë në rrezik; Pakistani dhe Tunizia duken veçanërisht të cenuara. Edhe tregjet në zhvillim në pozicione më të shëndetshme financiare, mund të presin që të përballen me një rritje më të ngadaltë, inflacion më të lartë dhe qytetarë më të mërzitur, si rezultat i luftës së Rusisë.

Lajmet nuk janë të gjitha të zymta. Ekonomitë që specializohen në prodhimin e mallrave më të ndërprera nga lufta, mund të korrin disa përfitime nga rritja e çmimeve. Shtetet e Gjirit Persik që eksportojnë naftë, do të grumbullojnë fitime të papritura.

Disa monedha të Amerikës Latine janë rritur në vlerë që nga shpërthimi i luftës, në pritje të fitimeve më të larta për eksportet e naftës dhe grurit. Në vitin 2021, Brazili dukej se po rrëshqiste në krizë, i rënduar nga inflacioni i lartë dhe problemet fiskale.

Lufta i ka dhënë një nxitje ekonomike vendit, i cili është një eksportues i madh mallrash. Megjithatë, për pjesën më të madhe të botës, lufta ka qenë vetëm mjerim./MONITOR

Aksidenti i rëndë në Tiranë, si mund të shmangen ngjarje të tilla?

View Results

bota bota kosto lufta ukraine-rusi ushqime kosto lufta ukraine-rusi ushqime

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin