LIVE UPDATES
Bota

Rrugëtimi i vështirë për drejtësi për mizoritë në qytetin ukrainas Bucha

4 April 2022, 21:04 Nga DOSJA
Rrugëtimi i vështirë për drejtësi për

UKRAINË- Imazhet dhe historitë e tmerrshme që po vërshojnë pas tërheqjes së forcave ruse nga qytetet e Ukrainës, si qyteti Bucha, dëshmojnë për një degradim që të sjell në kujtesë barbaritë në Kamboxhia, në Ballkan, apo gjatë Luftës së Dytë Botërore.

Shtrohet pyetja – çfarë duhet bërë pas këtyre vuajtjeve?

Pasi zyrtarët ukrainas bënë të ditur se deri më tani janë zbuluar mbi 400 kufoma civilësh, në nivelet më të larta të pushtetit politik perëndimor janë shtuar zërat që bëjnë thirrje për llogaridhënie, ngritje akuzash dhe ndëshkim. Të hënën, Presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskyy i denoncoi vrasjet si “gjenocid” dhe “krime lufte”, dhe Presidenti i Shteteve të Bashkuara Joe Biden tha se Presidenti rus Vladimir Putin është “një kriminel lufte” që duhet të gjykohet.

Por, rruga për të mbajtur përgjegjës penalisht presidentin rus dhe drejtues të tjerë të lartë është e gjatë dhe komplekse, paralajmërojnë juristët e ligjit ndërkombëtar.

“Sigurisht që zbulimi i trupave që mbartin shenja ekzekutimi, siç janë plagë plumbi në kokë, përfaqësojnë evidencë të fortë për krime lufte”, tha Clint Williamson, i cili shërbeu si ambasador i Shteteve të Bashkuara për çështjet e krimeve të luftës gjatë periudhës 2006 – 2009.

“Kur viktimat gjenden me duart e lidhura, me sytë e lidhur dhe me shenja të qarta torture apo sulmi seksual, rasti bëhet edhe më bindës. Nuk ekzistojnë rrethana në të cilat mund të lejohen këto veprime, qoftë nëse viktimat janë civilë, apo nëse janë personel ushtarak i kabur rob”, shtoi ai.

Nuk ka arsye për të besuar se rusët do t’i dalin për zot krimeve të luftës. Ministria ruse e Mbrojtjes tha të dielën se “asnjë civil i vetëm nuk është përballur me akte dhune nga ushtria ruse”, dhe Ministri i Jashtëm rus Sergey Lavrov i ka përshkruar skenat përreth Kievit si “një provokim i inskenuar anti-rus”.

Gjykata Ndërkombëtare Penale, e cila zakonisht ngre akuza ndaj vetëm një numri të kufizuar personash të nivelit të lartë, ka çelur tashmë një hetim për mizoritë në Ukrainë. Prokurorët ukrainas kanë filluar mijëra hetime penale, ndërsa prokurorët në Poloni, Gjermani, Lituani, Letoni, Estoni, Francë, Sllovaki, Suedi, Norvegji dhe Zvicër kanë hapur hetime të tyret. Janë shtuar gjithashtu thirrjet për të krijuar një gjykatë speciale për të hetuar Rusinë për krimin e agresionit në Ukrainë.

Për të ngritur një çështje penale për krime lufte, prokurorët duhet të mbledhin evidencë mjeko-ligjore dhe balistike, ashtu siç do të veprohej në çdo rast vrasjeje, për të përcaktuar shkakun dhe rrethanat e vdekjeve të viktimave. Ata gjithashtu duhet të provojnë se krimi ndodhi në kontekstin e një konflikti të armatosur në vazhdim, që është qartësisht rasti i Ukrainës.

Për të ngritur një çështje për krime ndaj njerëzimit, prokurorët gjithashtu duhet të përcaktojnë se krimet ishin pjesë e sulmeve të gjera dhe sistematike ndaj civilëve, duke demonstruar ngjashmëritë në mënyrat se si u vranë njerëzit në Butcha, Motyzhyn, Irpin dhe qytete të tjera.

Në vazhdim vjen detyra më e vështirë e përcaktimit se kush është përgjegjës, duke krijuar një zinxhir evidence që lidh skenat e krimit me udhëheqësit më të lartë civilë apo ushtarakë. Hallka e parë në këtë proces është shpesh të kuptohet se cilat forca ishin të pranishme kur ndodhnin mizoritë dhe kush i komandonte ato.

“Nëse doni të shqyrtoni zinxhirin e komandimit dhe autorët, është e rëndësishme të analizoni dhe të mblidhni informacion se cilat njësi gjendeshin aty”, thotë Andreas Schuller, drejtues i programit për Krimet Ndërkombëtare dhe Llogaridhënien në Qendrën Evropiane për të Drejtat Kushtetuese dhe të Njeriut në Berlin. “Ju nevojitet evidencë që ndërlidh të gjithë aparatin ushtarak. Mund të dalin dokumente sekrete, ose mund të flasin dëshmitarë që të zbulojnë planifikimin e brendshëm operacional”.

Ngritja e kësaj çështjeje deri në krye — për të mbajtur Putinin dhe udhëheqësit e tjerë individualisht përgjegjës për krimet e luftës ose krimet kundër njerëzimit — do të jetë e vështirë, thonë ekspertët ligjorë.

“Duhet të vërtetosh se ata e dinin, ose mund, apo duhej ta dinin,” thotë Philippe Sands, një avokat dhe profesor i njohur britanik në Universitetin London College. “Ka një rrezik real që të gjykohen vetëm njerëz të nivelit të mesëm në tre vjet dhe përgjegjësit kryesorë për këtë tmerr — Putini, Lavrovi, Ministri i Mbrojtjes, njerëzit e shërbimeve të zbulimit, ushtarakët dhe financuesit që po i mbështesin – do të shpëtojnë nga gjykimi”.

Do të ishte më e lehtë që Presidenti Putin të gjykohej për krimin e agresionit, domethënë aktin e zhvillimit të një lufte të pamëshirshme dhe të paprovokuar kundër një vendi tjetër. Por Gjykata Ndërkombëtare Penale nuk ka juridiksion mbi Rusinë për krimin e agresionit, sepse Rusia, ashtu si Shtetet e Bashkuara, nuk është palë nënshkruese.

Në mars, dhjetëra avokatë dhe politikanë të shquar, përfshirë ministrin e Jashtëm ukrainas Dmytro Kuleba dhe ish-kryeministrin britanik Gordon Brown, nisën një fushatë për të krijuar një gjykatë speciale për të mbyllur këtë hendek ligjor dhe për të gjykuar Rusinë për krimin e agresionit në Ukrainë.

Janë duke vazhduar negociatat si të krijohet një gjykatë e tillë në mënyrë që të ketë legjitimitet të gjerë, qoftë nëpërmjet një organizmi ndërkombëtar si Kombet e Bashkuara ose nën kujdesin e një grupi shtetesh individuale. Gjykata e Nurembergut u krijua nga Bashkimi Sovjetik, Shtetet e Bashkuara, Mbretëria e Bashkuar dhe Franca për t’i mbajtur nazistët përgjegjës pas Luftës së Dytë Botërore.

Zoti Sands, i cili gjithashtu mbështet nismën, tha se cilado qoftë pesha e tyre ligjore, imazhet që dalin nga Ukraina forcojnë vullnetin politik të nevojshëm për të mbajtur Rusinë përgjegjëse.

“E ndjen se diçka po ndodh. Dhe mendoj se kjo është mënyra se si funksionon ligji. Ligji nuk drejton. Ligji ndjek realitetet, imazhet dhe historitë, dhe kjo është ajo që i bën gjërat të ndodhin,” tha ai.

“Sa më të këqija të jenë tmerret në terren, aq më shumë telefonata marr për krijimin e një gjykate të krimit të agresionit,” shtoi ai. “Qeveritë ndjejnë presion të madh për të bërë diçka”.

Por mund të duhet një ndryshim edhe më i madh politik për të dënuar Presidentin Putin në një mënyrë kuptimplotë. Gjykimet në mungesë nuk lejohen në Gjykatën Penale Ndërkombëtare (ICC) dhe edhe nëse do të krijohej një gjykatë e posaçme që mund të gjykonte zotin Putin në mungesë, një gjyq pa një autor të pranishëm mund të tingëllojë i zbrazët.

“Po mundohem vërtet të shoh se si mund të ketë ndonjë mbrojtje të besueshme për provat që po dëshmojmë”, tha Alex Batesmith, i cili ka shërbyer si prokuror i Kombeve të Bashkuara në Kosovë dhe Kamboxhia dhe tani është profesor në shkollën juridike të Universitetit Leeds. “Por nuk ka asnjë shans që Putini të dorëzohet në ICC ose të arrestohet dhe të sillet në ICC pa konflikte të mëdha ndërkontinentale apo ndryshime të brendshme politike në Rusi që nuk duken të besueshme.”

Marrë nga VOA

Ndihmës-Sekretarja e Shtetit takoi Alibeajn, ndërsa Paloka deklaroi se ka firmosur peticionin kundër ambasadores Kim. Çfarë do të thotë kjo për PD?

View Results

bota bota lufta ukraine-rusi lufta ukraine-rusi

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin