LIVE UPDATES
Ekonomi

Shifrat e FMN: Situata është kritike në menaxhimin e financave publike

25 October 2020, 07:36 Nga DOSJA

FMN ka publikuar databazën e tetor 2020, me të dhënat dhe parashikimet makroekonomike dhe fiskale për vendet e botës, përfshi edhe Shqipërinë[1]. Kjo është e rëndësishme për dy arsye: 1. Na jep një pamje më të plotë për rritjen ekonomike dhe borxhin publik, jo vetëm për vitin 2020, por edhe viteve në vijim. 2. PBB e 2021, e deklaruar nga FMN në këtë raport, është shifra që duhet të përdoret nga Qeveria Shqiptare në hartimin e buxhetit të vitit 2021.

Sipas ligjit për menaxhimin e sistemit buxhetor në RSH[2], përcaktohet që “Vlera e Produktit të Brendshëm Bruto, nominale në lekë, e cila do të përdoret për llogaritjen e raportit të borxhit publik ndaj Produktit të Brendshëm Bruto për vitet buxhetore që planifikohen dhe për vitin pararendës, nuk mund të jetë më e lartë se vlera respektive e parashikuar ose vlerësuar në raportin ‘Perspektiva ekonomike botërore’ (World Economic Outlook), të Fondit Monetar Ndërkombëtar, më i fundit i publikuar në kohën kur ligji vjetor i buxhetit dorëzohet për miratim në Kuvend. Kjo dokumentohet qartësisht në relacionin shoqërues të ligjit vjetor të buxhetit”.

Ky ndryshim ligjor u bë pas vitit 2013, si masë për moshartimin e buxheteve optimiste në të ardhura dhe rritje ekonomike, që pastaj nga mosrealizimi, sillnin probleme me detyrime të prapambetura dhe borxhin publik.

Pra Qeveria për PBB nominale në lekë që do të përdorë në hartimin e buxhetit 2021, nuk duhet të kalojë vlerën e parashikuar në World Economic Outlook.

 

Atëherë cilat janë mesazhet kryesore nga analiza e shifrave të WEO, për të cilën duhet të jemi të alarmuar:

Në kushtet kur tërmeti kërkon sipas MFE deri në 60 miliardë lekë (si kjo përputhet me shifrën prej afërsisht 1 mld dollarëve në fillim të vitit nga Ministria e Rindërtimit, nuk dimë të themi) në këta 14 muaj (me shumë gjasa, edhe fondet për këtë vit kalojnë në vitin tjetër – janë mbajtur hapur vetëm për të bërë prokurimet dhe që të ketë punime në pjesën e parë të vitit), dhe shumë angazhime financiare janë ndërmarrë përtej kapaciteteve të financave publike gjatë këtyre viteve, por edhe në 2020 nga Qeveria (çka është tërësisht papërgjegjshmëri, përfshi refuzimin për t’i riparë PPP-të), situata paraqitet shumë e zymtë.

Për këtë kërkohet një diskutim real, transparent dhe urgjent. Jemi në kohë fushate elektorale dhe risku është i madh, vërtet. Çdo papërgjegjshmëri në këto momente do t’u kushtojë shtrenjtë nesër shqiptarëve; në barrë më të lartë fiskale, oportunitete dhe investime të munguara; dhe deri në rastin më të keq, mosrritje apo dhe shkurtime të shërbimeve apo benefiteve aktuale publike. Si qytetarë duhet të kërkojmë llogari dhe përgjegjshmëri për çdo qindarkë këta muaj, si dhe një plan konkret për vitin në vijim, por edhe 5-vjeçarin e ardhshëm për ekonominë dhe financat publike.

Nëse fillojmë sot, jemi vonë, si rezultat i hapësirave të ngushtuara fiskale dhe keqmenaxhimit të financave publike që kishim përpara krizës. Qeveria dështoi të ulte borxhin publik, nënperfomoi në rritjen ekonomike të vendit, nuk rriti dot të ardhurat nga Tatimet duke na pozicionuar në të fundit në rajon, dhe ndërkohë ndërmori agresivisht dhe me papërgjegjshmëri angazhime shumëvjeçare në forma të PPP-ve.

Një recetë që kur kriza trokiti në derë na gjeti vulnerabël dhe pa kapacitete. Nuk do qe diskutimi i njëjtë dhe do kishim shumë më shumë mundësi të investonim në ekonomi, nëse borxhi nuk do të ishte 83% e PBB-së, por 70-73% e PBB-së në kushtet e zbatimit të reformave deri në vitin 2019. Do të kishim më shumë hapësira dhe do të mund t’i lejonim vendit pak frymëmarrje të financuar me borxh publik. Fatkeqësisht kjo nuk ndodhi, por duhet të shërbejë si mësim për në vijim.

Për këtë arsye, duhet lënë mënjanë populizmat dhe duhet treguar përgjegjshmëri maksimale. Ne ende sot, me gjithë kërkesat ligjore, si për paraqitjen e projektbuxhetit 2021 apo ndërprerjen si afat ligjor i çdo prokurimi apo nënshkrimi kontrate për vitin 2020, në kushtet e mungesës së PBA-së së miratuar, nuk kemi asnjë transparencë.

Shkurtimi i çdo abuzimi në shpenzime, si në fryrje dhe keqmenaxhim të shpenzimeve korrente, rishikimi i çdo kontrate PPP dhe shpenzimeve kapitale problematike, prioritizimi i shpenzimeve kapitale, lufta ndaj evazionit dhe veprimeve klienteliste, duhet të jetë sot në axhendën e politikës shqiptare. Thyerësit e disiplinës fiskale dhe rregullave të menaxhimit financiar dhe kontrollit duhet të kenë frikë nga ligji.

Marrë nga Monitor.al 

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

ekonomi ekonomi fmn menazhimi i financave publike fmn menazhimi i financave publike

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin