LIVE UPDATES
Art&Argëtim

Shqiptarët zbulojnë të kaluarën e errët në kërkim të viktimave të komunizmit

11 May 2019, 14:02 Nga DOSJA
Shqiptarët zbulojnë të kaluarën e errët në

Pas një dekade kërkimesh, 45-vjeçari, Jovan Plaku shpreson që të marrë përgjigje nëse babai i tij është ndër personat që u gjetën kur Shqipëria nisi kërkimin për të identifikuar viktimat e ekzekutimit të regjimit komunist.

Viktimat e gjetur në malin e Dajtit janë ndër 5,000 të ekzekutuarit gjatë regjimit komunist. Fati dhe vendodhja përfundimtare e shumë prej tyre mbetet e panjohur, gati tre dekada pas rënies së komunizmit në vitin 1991.

Viktimat e vrasjeve ishin kundërshtarë politikë, besimtarë fetarë ose qytetarë të rregullt të raportuar për “tradhti”, “spiunazh” ose “sabotim” kundër regjimit të diktatorit, Enver Hoxha. Në periudhën që nga rënia e komunizmit, Shqipëria ka hezituar ta hapë këtë kapitull të errët të historisë. Pra, kërkimi për të zhdukurit është lënë në përpjekjet e palodhura të njerëzve të zakonshëm si Jovan Plaku.

Babai i tij, Koço Plaku, inxhinier, u dënua me vdekje në një gjyq me dyer të mbyllura dy vjet pasi u arrestua në vitin 1975. Djali ishte nëntë muajsh dhe nëna e tij u detyrua të divorcohej për të shmangur dëbimin. Plaku më vonë arriti të gjejë fotografi të gjyqit të babait të tij, skica të shkruara gjatë procesit dhe një shirit 72 orësh.

Më pas ai mësoi se babai i tij ishte dënuar për “sabotim” dhe “spiunazh” mbi peshqit që i ishin dhënë nga një mik rus, një dhuratë që ngjalli dyshime pasi Tirana ndërpreu lidhjet me Moskën. Ai intervistoi dhjetëra njerëz, madje duke dalë ballë për ballë me ekzekutuesin e babait të tij. Ai tha se nuk mbante mend asgjë.

Përfundimisht, Plaku identifikoi malin e Dajtit si vendin e mundshëm të vrasjes së të atit. Së bashku me një burrë tjetër në kërkim të babait të humbur, ai kaloi disa muaj duke gërmuar në mal, para gjetjes së viktimave, disa prej të cilave u varrosën vetëm 60 centimetra thellë. Kockat kanë qenë të vendosura në morg për 10 vjet, duke pritur që të identifikohen.

Procesi po fillon më në fund pas nisjes së projektit në nëntor me Komisionin Ndërkombëtar për Persona të Zhdukur (ICMP). Plaku, së bashku me rreth 30 të tjerë, ofroi mostër të ADN-së për të parë nëse kishte ndonjë lidhje me babain e tij. Ai shpreson që më në fund të mbyllë këtë kapitull të jetës së tij me një moment të qetë, një cigare dhe mundësinë për të hedhur lule në vendin ku babai i tij do të ishte qëlluar me një plumb në kokë më 28 qershor 1977.

“Unë ende dridhem kur kujtoj momentin që zbulova viktimat’, -tha ai.

Projekti ICMP vjen disa vjet pasi dosjet nga policia sekrete e përndjekur e regjimit.

Drejtoresha i arkivave, Gentiana Sula, e cila vetë ka një gjysh të zhdukur, tha se ajo e di mirë se si e kaluara mund të shndërrohet në një obsesion për të afërmit që duan të prishin stigmën e grumbulluar mbi të dashurit nga një regjim i urryer.

“Ata duan të sqarojnë fatin e tyre”, – u shpreh ajo.

Luigj Ndou, nga ICMP, gjithashtu paralajmëroi se si e kaluara mund të ndjekë një vend që përpiqet ta injorojë atë. “Kjo nuk është për të vdekurit, kjo është për të gjallët. Kjo ka të bëjë me kthimin e dinjitetit të të gjithë atyre që u vranë vetëm sepse mendonin ndryshe”.- tha ai. 

Me 400 mijë euro (450,000 $) ofruar nga donatorët ndërkombëtarë, projekti i ICMP mbetet i vogël, duke u fokusuar së pari në dy vende, por është një hap i rëndësishëm, tha ai, duke shtuar se vullneti politik për të vazhduar është thelbësor.

“Pse ishte kaq e lehtë për të vrarë një person dhe ende është kaq e vështirë për të gjetur trupin e tij?”-pyet 63-vjeçarja, Elena Sallaku, e ulur në një apartament të vogël që ajo ndan me motrën e saj binjake dhe nënën e ve.

Familja ka kaluar një dekadë duke kërkuar përgjigje për babanë e tyre, Xhavit. Binjakët gjithashtu i dhanë mostrat e ADN-së ekipit të kërkimit në zonën e Dajtit edhe pse dyshonin që babai i tyre ishte ndër ata që u zhvarrosën.

Një inxhinier i trajnuar në Bashkimin Sovjetik, Xhavit u ekzekutua në verën e vitit 1977 në moshën 46-vjeçare.

Kur gruaja e tij Irina, tani 86-vjeçe pyeti se pse u mor, policia tha vetëm: “Partia e di pse.” Me kokat e tyre të përkulur, binjakët dhe nëna e tyre duhej të përgjigjeshin me “Rroga Partinë”,- kujton Elena.

Pas viteve jashtë vendit, gratë u kthyen në Shqipëri në vitin 2007, Irina ishte e vendosur të gjente mbetjet e burrit të saj dhe për t’u varrosur pranë tij. Pas kthimit, Elena gjeti dokumente rreth babait të saj në arkiva, duke përfshirë një të nënshkruar nga një ish-gjyqtar, i cili tani është profesor i drejtësisë.

67-vjeçari i tha AFP-së se ai nuk mban mend se ku ndodhi ekzekutimi, një detaj që nuk u përmend kurrë në dokumentet nga ajo kohë. Ai shtoi se ai ishte një gjyqtar i ri në një sistem ku “askush nuk mund të refuzonte një urdhër”. Por ai kujton fjalët e fundit të njërit prej dy burrave që u ekzekutuan në kohën e tij: “Rroga Partia! Mos u bëj keq bijave të mia!”

Burimi: France 24

L.K/Dosja.al

Tirana është boshatisur për ditët e pushimit. Cilën nga ritet e shenjta po ndiqni:

View Results

kulture kulture jovan plaku kerkimi ne malin e dajtit regjimi komunist te ekzekutuarit e regjimit jovan plaku kerkimi ne malin e dajtit regjimi komunist te ekzekutuarit e regjimit

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin