LIVE UPDATES
Ekonomi

Shtrëngimi monetar do të jetë kalimtar. Inflacioni do të mbetet

12 December 2021, 08:18 Nga DOSJA
Shtrëngimi monetar do të jetë kalimtar. Inflacioni do të

Nga Les Nemethy*

Politika monetare gjatë viteve të fundit ka qenë më e lehtësuara në historinë e tregjeve financiare. Rezerva Federale e SHBA-së ka blerë rreth 80 miliardë dollarë në bono thesari dhe 40 miliardë dollarë në letra me vlerë të mbështetura nga hipoteka në muaj, ndërsa Banka Qendrore Europiane dhe banka të tjera qendrore të mëdha po ndjekin politika të ngjashme.

Rezerva Federale e SHBA-së tani e ka ndryshuar lojën. Zbardhjet e mbledhjeve të publikuara së fundmi nga takimi i Rezervës Federale në shtator, tregojnë se Rezerva Federale do të fillojë të zvogëlojë blerjet e bonove – me 10 miliardë dollarë në bono dhe 5 miliardë dollarë në letra me vlerë të mbështetura nga hipoteka, në muaj.

Kjo do të nënkuptonte se ky zvogëlim do të përfundonte deri në mesin e vitit 2022, dhe më pas Rezerva Federale mund të vendosë të rrisë normat standarde të interesit. Në mënyrë të ngjashme, Banka e Kanadasë kohët e fundit njoftoi synimin e saj për të reduktuar politikën monetare, që deri tani ishte tepër e lehtësuar.

Blerjet e bonove çojnë në rritjen e çmimit të tyre, duke ulur yield-et dhe normat e interesit, gjë që shërben për të mbështetur tregjet financiare. Shqetësimi është se duke ulur blerjet e bonove, normat e interesit mund të rriten dhe tregjet financiare mund të bien ndjeshëm, siç ndodhi gjatë “taper tantrum”[1] të vitit 2013, duke i detyruar bankat qendrore të rrisin blerjet e bonove në nivele të larta, për të parandaluar një recesion apo edhe depresion të përgjithshëm.

A do të kenë sukses bankat qendrore në këtë raund të ri të shtrëngimit monetar

Ky artikull shqyrton (a) nëse bankat qendrore kanë gjasa të kenë sukses në këtë raund të ri të shtrëngimit monetar, apo nëse ka më shumë gjasa që të përsëriten mosmarrëveshjet e vitit 2013; dhe (b) në rast se përjetojmë një “taper tantrum”, cila është strategjia e përgjigjes për bankat qendrore?

(a) nëse bankat qendrore kanë gjasa të kenë sukses në shtrëngimin monetar

Për sa i përket pyetjes së parë, mendoj se përsëritja e “taper tantrum” të vitit 2013, është skenari më i mundshëm.

Historia do t’i gjykonte si të papërgjegjshëm bankierët qendrorë të sotëm, nëse ata nuk do të përpiqeshin të paktën ta largonin botën nga gjithë ky stimul monetar, i cili krijon një botë të çmendur me norma interesi negative dhe sinjale të shtrembëruara ekonomike – normat e interesit, çmimi i kapitalit, janë ndoshta treguesit më të rëndësishëm të çmimeve në ekonomi.

Pse mendoj se do të dështojë ky akt i fundit baraspeshues i uljes së blerjeve të bonove? Ka dy arsye shumë të thjeshta: nivele shumë më të larta të borxhit global dhe një inflacion shumë më i lartë se në vitin 2013. Siç mund të shihet nga grafiku më poshtë, borxhi total global (qeveri, korporata dhe individ) është rritur nga nën 310% në vitin 2013, në mbi 355% në TM4 të vitit 2021.

Në krahasim me vitin 2013, bota sot është më pak e aftë për të përballuar norma interesi më të larta. Duke pasur parasysh malin me borxh, edhe një rritje modeste e normave të interesit, do të ngushtonte fitimet e korporatave, do të shkaktonte mospagimin e hipotekave dhe do të rriste shpenzimet e deficitit nga qeveritë, duke shkaktuar të paktën një recesion dhe një reagim negativ nga tregjet financiare.

Inflacioni sot është gjithashtu në një pozicion shumë më të ndryshëm në krahasim me vitin 2013. Në vitin 2013, inflacioni ishte nën nivelin 2% në SHBA, BE dhe në vende të tjera të zhvilluara, ndërsa normat e inflacionit të sotëm janë afër nivelit 5% dhe janë ende në rritje. Shumë bankierë qendrorë po e zgjasin afatin e periudhës që e konsiderojnë si “kalimtare”.

Disa nga goditjet më të mëdha të çmimeve

Le të shqyrtojmë disa nga goditjet më të mëdha të çmimeve që po përjeton bota sot:

Po vëmë re një goditje të vetëshkaktuar në çmimet e energjisë, për shkak të planifikimit të dobët gjatë procesit të kalimit në një ekonomi të gjelbër. Era nuk fryn gjithmonë dhe dielli nuk shkëlqen gjithmonë: energjitë alternative sot janë pa dyshim të pamjaftueshme për të përmbushur nevojat themelore. Ndërkohë, janë zvogëluar shumë edhe shpenzimet kapitale për të sjellë në qarkullim lëndë të reja djegëse fosile. Çmimet e larta të energjisë ka të ngjarë të vazhdojnë, të paktën për disa vite në vijim. Dy pengesa të tjera të mëdha në furnizim, me të cilat po përballet bota sot, janë mungesa e mikroçipave dhe kontejnerëve të transportit. Shumica e ekspertëve pohojnë se do të duhen vite që këto pengesa të eliminohen nga sistemi.

Nëse pranoni pikëpamjen se këto dhe pengesa të tjera do të vazhdojnë të ushtrojnë presione inflacioniste për vitet në vijim, brenda këtij horizonti kohor, pritshmëria për inflacion më të lartë mund të jetë e mjaftueshme për të parandaluar rënien e inflacionit në nivele më të ulëta. Pritshmëria për norma më të larta jokalimtare të inflacionit, mund të rrisë normat e interesit, duke kontribuar edhe një herë, në shpërthimin e një zemërimi financiar, siç ndodhi në vitin 2013.

Strategjia e përgjigjes e bankave qendrore

Skenari i përgjigjes është represioni financiar. Sipas këtij skenari, bankat qendrore do të kryenin të gjitha blerjet e nevojshme të bonove, për t’i mbajtur normat e interesit të bonove të thesarit në nivelin 4-6% më të ulëta se inflacioni, duke i lejuar kështu qeveritë të fryjnë borxhin kombëtar.

Kjo është arritur me sukses në momente të ndryshme historike në të kaluarën (p.sh. në SHBA, gjatë dekadës pas Luftës së Dytë Botërore). Represioni financiar është një formë e vjedhjes së institucionalizuar, ku kursimtarët (p.sh. kushdo që ka para ose borxhe, si pensionistët dhe fondet e pensioneve) subvencionojnë huamarrësit (përfshirë qeverinë).

Si përfundim, si tregjet e aksioneve, edhe ato të bonove, ka të ngjarë të përjetojnë pengesa dhe ngërçe në muajt e ardhshëm. Në një pikë të caktuar, kur ekonomitë të mos jenë më të afta të mbështesin norma interesi më të larta, tregjet mund të përjetojnë një “taper tantrum” (duke rezultuar në një rënie të tregjeve të bonove dhe të kapitalit). Pasi të kenë dështuar në shmangien e ekspansionit monetar, bankat qendrore mund të përfundojnë duke zgjedhur një politikë të represionit financiar. Përgatituni për paqëndrueshmërinë e tregjeve, të ndjekur nga represioni financiar.

Rreziqet

Si përfundim, si tregjet e aksioneve, edhe ato të bonove, ka të ngjarë të përjetojnë pengesa dhe ngërçe në muajt e ardhshëm. Në një pikë të caktuar, kur ekonomitë të mos jenë më të afta të mbështesin norma interesi më të larta, tregjet mund të përjetojnë një “taper tantrum” (duke rezultuar në një rënie të tregjeve të bonove dhe të kapitalit). Pasi të kenë dështuar në shmangien e ekspansionit monetar, bankat qendrore mund të përfundojnë duke zgjedhur një politikë të represionit financiar.

Marrë nga Monitor

Cila mendoni se është alternativa më e mirë:

View Results

ekonomi ekonomi les nemethy shba les nemethy shba

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin