LIVE UPDATES
Bota

SQARIMI: Pse nuk mund të ketë zonë ndalim-fluturimi mbi Ukrainë?

5 March 2022, 14:30 Nga DOSJA

KIEV- 30 vendet anëtare të NATO-s u takuan të premten në Bruksel për të diskutuar hapat e ardhshëm të aleancës në Ukrainë. Përpjekjet diplomatike kanë dështuar për t’i dhënë fund kaosit në vend, tetë ditë pasi Vladimir Putin urdhëroi trupat ruse të pushtonin. Situata brenda Ukrainës duket se nuk ka gjasa të përmirësohet së shpejti. Një autokolonë ruse prej 40 miljesh, e drejtuar për në kryeqytetin, Kiev, është bllokuar për ditë të tëra pasi luftëtarët ukrainas kanë në dorë zona kyçe, ndërsa trupat ruse pretendojnë se kanë të tjera  dhe, që nga mëngjesi i sotëm, po pushtojnë termocentralin bërthamor të Zaporizhzhia.

Pavarësisht situatës së zymtë në terren, NATO nuk është e gatshme të përfshihet drejtpërdrejt në konflikt – duke përfshirë krijimin e një zone ndalim-fluturimi – përtej mbështetjes së rezistencës së Ukrainës ndaj një pushtimi që po vret civilë të pafajshëm. Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Jens Stoltenberg, tha të premten se një zonë e ndaluar fluturimi mbi Ukrainë nuk është një opsion që po shqyrtohet nga aleanca.

“Ne kemi rënë dakord që nuk duhet të kemi aeroplanë të NATO-s që veprojnë mbi hapësirën ajrore të Ukrainës ose trupat e NATO-s në territorin ukrainas,“-tha ai.

Çfarë është NATO?

Organizata e Traktatit të Atlantikut të Veriut është një grup prej 30 vendeve të Amerikës së Veriut dhe Evropës. Sipas NATO-s, qëllimi i saj “është të garantojë lirinë dhe sigurinë e anëtarëve të saj përmes mjeteve politike dhe ushtarake”. Aleanca u krijua në 1949 në përgjigje të fillimit të Luftës së Ftohtë. Qëllimi i tij fillestar ishte të mbronte Perëndimin nga kërcënimi i Bashkimit Sovjetik. Që nga fundi i Luftës së Ftohtë, shumë vende ish-sovjetike i janë bashkuar NATO-s, duke mërzitur shumë Putinin.

Çfarë do të thotë të jesh anëtar i NATO-s?

Të jesh pjesë e NATO-s do të thotë të marrësh një rol aktiv në diskutimet e përditshme mbi çështjet e sigurisë dhe mbrojtjes që prekin aleancën. Kjo mund të variojë nga masat strategjike për të luftuar luftën kibernetike deri tek lëvizja e trupave brenda kufijve të NATO-s për të mbrojtur anëtarët e tjerë, siç ka ndodhur gjatë kësaj krize. Anëtarët supozohet të shpenzojnë 2% të PBB-së kombëtare për mbrojtjen çdo vit, megjithëse pak anëtarë e kanë bërë këtë vitet e fundit. Aspekti më i njohur i aleancës është neni 5 i traktatit, i cili thotë “një sulm kundër një aleati konsiderohet si një sulm kundër të gjithë aleatëve”.

Neni 5 është përdorur vetëm një herë, si përgjigje ndaj sulmeve terroriste të 11 shtatorit 2001 në Shtetet e Bashkuara. Megjithatë, aleanca mund të marrë masa mbrojtëse kolektive pa u thirrur në nenin 5, dhe thekson se e ka bërë këtë në ditën e sulmit rus ndaj Ukrainës.

Çfarë është një zonë ndalim-fluturimi?

Një zonë e ndaluar fluturimi është një zonë ku disa avionë nuk mund të fluturojnë për ndonjë numër arsyesh. Në kuadrin e një konflikti si ai në Ukrainë, ndoshta do të nënkuptonte një zonë në të cilën avionët rusë nuk lejoheshin të fluturonin, për t’i penguar ata të kryenin sulme ajrore kundër Ukrainës. NATO ka vendosur zona ndalim-fluturimi në vendet joanëtare më parë, duke përfshirë Bosnjën dhe Libinë.

Megjithatë, është gjithmonë një lëvizje e diskutueshme, sepse do të thotë të përfshihesh gjysmë në një konflikt pa angazhuar plotësisht forcat tokësore.

Çfarë do të ndodhte nëse NATO do të vendoste një zonë ndalim-fluturimi mbi Ukrainë?

Problemi me zonat ushtarake të ndalim-fluturimit është se ato duhet të zbatohen nga fuqia ushtarake. Nëse një avion rus fluturon në një zonë të ndaluar fluturimi të NATO-s, atëherë forcat e NATO-s do të duhet të ndërmarrin veprime kundër atij avioni. Këto masa mund të përfshijnë gjuajtjen e avionit. Kjo, në sytë e Rusisë, do të ishte një akt lufte nga NATO dhe ka të ngjarë të përshkallëzonte konfliktin.

Pse NATO nuk ka vendosur një zonë ndalim-fluturimi?

As Ukraina dhe as Rusia nuk janë anëtare të NATO-s. Putin e sheh qartë NATO-n si një kërcënim të drejtpërdrejtë për autoritetin e tij dhe së fundmi ka kritikuar zgjerimin e saj drejt Rusisë, duke e përdorur atë si justifikim për pushtimin e tij në Ukrainë. Si rezultat, NATO është jashtëzakonisht ngurruese për t’u përfshirë drejtpërdrejt në konfliktin e Ukrainës me një fuqi bërthamore si rivale. Ndërsa mbështet rezistencën e Ukrainës dhe njeh veprimet e Putinit si një pushtim të një kombi sovran, aleanca thjesht nuk është e përgatitur të bëjë asgjë që mund të interpretohet si një akt i drejtpërdrejtë lufte ndaj Rusisë dhe rrezikon një përshkallëzim që mund të çojë në përdorimin e armëve bërthamore. 

Pse Rusia ndihet e kërcënuar nga NATO?

Vladimir Putin ka besuar prej kohësh se Rusia ka arritur një marrëveshje të keqe pas shpërbërjes së Bashkimit Sovjetik – diçka që ai e ka quajtur “katastrofa më e madhe gjeopolitike e shekullit të 20-të”. Ai është ankuar se NATO, me kalimin e kohës, ka zgjeruar kufijtë e saj duke pranuar vendet e Evropës Lindore që dikur ishin pjesë e Bashkimit Sovjetik — që do të thotë se Rusia tani ndan një kufi tokësor me aleancën më të madhe ushtarake në botë, duke reduktuar kështu fuqinë e saj gjeopolitike, në atë që ishte dikur sfera e ndikimit të Moskës.

Kohët e fundit në shkurt, ai po kërkonte që NATO të zvogëlohej në kufijtë e vitit 1997, përpara se vendet baltike të Letonisë, Lituanisë dhe Estonisë, dy të fundit prej të cilave kufizojnë Rusinë, t’i bashkoheshin aleancës.

Marrë dhe përkthyer nga CNN

(k.m/dosja.al)

Ndihmës-Sekretarja e Shtetit takoi Alibeajn, ndërsa Paloka deklaroi se ka firmosur peticionin kundër ambasadores Kim. Çfarë do të thotë kjo për PD?

View Results

bota bota lufta ukraine-rusi lufta ukraine-rusi


Sondazh

Bota 5 March 2022, 13:44

Ukraina: NATO po mashtrohet nga Rusia

Ministri i Jashtëm i Ukrainës, Dmytro Kuleba, ka akuzuar të shtunën aleancën e NATO-s për përkulje ndaj presionit rus. Këto akuza ai i bëri duke komentuar refuz...

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin