LIVE UPDATES
Bota

Sulmet kibernetike/ Irani kërcënon të hakmarret pas incidentit në uzinën bërthamore

3 July 2020, 18:51 Nga DOSJA
Sulmet kibernetike/ Irani kërcënon të hakmarret pas incidentit

rani bëri të ditur se do të hakmerret kundër çdo vendi që kryen sulme kibernetike në objektet e tij bërthamore, tha kreu i Mbrojtjes Civile iraniane, pas një zjarri në uzinën Natanz, për të cilin disa zyrtarë iranianë thanë se mund të jenë pasojë e një sabotizhi kibernetik.

Ndërkohë detajet e reja mbi objektin bërthamor iranian të dëmtuar nga një zjarr misterioz sugjerojnë se incidenti i së enjtes është një pengesë shumë më e madhe për ambiciet bërthamore të Iranit nga sa Teherani ka pranuar publikisht.

Instituti për Shkencë dhe Siguri me qendër në Uashington e identifikoi objektin si një qendër të montimit të centrifugave në Uzinën e Pasurimit të Karburantit, Natanz në provincën qendrore të Isafahanit në Iran.

Në një numër postimesh në Twitter të enjten, Instituti tregoi se si e përdori një foto të ndërtesës së dëmtuar nga zjarri të publikuar më herët gjatë ditës nga Organizata e Energjisë Atomike të Iranit (AEOI) për të gjetur zonën në imazhet satelitore të Google Earth. Grupi hulumtues tha se më parë e kishte identifikuar ndërtesën si një qendër të montimit të centrifugave në vitin 2017.

Një zëdhënës i Organizatës së Energjisë Atomike të Iranit në një intervistë për televizionin shtetërore iranian minimizoi dëmët e shkaktuara nga zjarri. Behrouz Kamalvandi gjithashtu tha se nuk kishte patur asnjë ndërprerje në punën e pasurimit të karburantit që përfshinte rrotullimin e centrifugave nën tokë.

“Iu desh iranianëve një kohë e gjatë për të ndërtuar këtë qendër”, tha studiuesja e institutit, Sarah Burkhard në një intervistë me shërbimin e Zërit të Amerikës në gjuhën farsi. “Ndërtimi i saj filloi në vitin 2012 dhe në vitin 2018 ata arritën në pikën e fillimit të operimit të saj”, tha ajo.

Rrjeti televiziv shtetëror IRIB u leju të vizitonte objektin e quajtur “Qendra e Iranit për Montimin e Centrifugave” në qershor të vitit 2018. Më vonë një video me pamje nga kjo vizitë, ku shiheshin makineri të reja në disa dhoma të objekti u publikua në YouTube nga një gazetar i rrjetit IRIB.

Në fotografinë e publikuar nga Organizata e Energjisë Atomike të Iranit shihen dëme të mëdha në një pjesë të qendrës, me çati të nxirë nga zjarri, mure të jashtme të plasaritura dhe dyer të shkëputura nga kornizat përkatëse, me sa duket nga forca e një shpërthimi.

“Pajisjet brenda qendrës ishin në plan të përdoreshin për të bërë matje precize në montimin e centrifugave të avancuara që janë makina të ndjeshme dhe të vështira për t’u prodhuar, sepse ato duhet të jenë identike”, tha studiuesja Burkhard. “Ne mendojmë se pajisjet e centrifugës ka shumë mundësi që nuk do të mund të zëvendësohen, sepse përbërësit e tyre do të duhet t’i nënshtrohen kontrolleve ndërkombëtare të eksportit”, shtoi ajo.

Sipas marrëveshjes bërthamore të vitit 2015 mes Iranit dhe fuqive botërore për të frenuar aktivitetet iraniane që mund të përdoren për prodhimin e armëve bërthamore, u krijua një Komision i Përbashkët për monitorimin e blerjeve nga Teherani të disa materialeve bërthamore dhe materialeve me përdorim të dyfishtë për t’u siguruar që puna e tij bërthamore të qëndronte brenda kufizimeve për të cilat është rënë dakord.

Shtetet e Bashkuara kanë vendosur sanksione ndaj Kompanisë iraniane të Teknologjisë së Centrifugave (TESA) në vitin 2011 dhe që prej asaj kohe kanë vendosur sanksione ndaj kompanive të tjera ndërkombëtare në rrjetin e prokurimeve të kompanisë TESA.

Presidenti amerikan Donald Trump tërhoqi Shtetet e Bashkuara nga marrëveshja bërthamore e Iranit në vitin 2018, duke thënë se nuk ishte mjaft e ashpër ndaj Teheranit, dhe filloi vendosjen e njëanshme të sanksioneve që kanë për qëllim të ushtrojnë presion mbi udhëheqësit iranianë në mënyrë që ata t’i japin fund një sërë veprimesh keqdashëse. Irani, i cili ka mohuar akuzat se po përpiqet të prodhojë armë bërthamore, është zotuar se t’u rezistojë sanksioneve amerikane, të cilat kanë dobësuar ekonominë e vendit. Teherani gjithashtu ka shkelur një numër kufizimesh në aktivitetet e tij bërthamore që nga viti i kaluar në përpjekje për të ushtruar presion mbi nënshkruesit e mbetur të marrëveshjes së vitit 2015 për ta kompensuar atë për sanksionet amerikane.

Një nga këto shkelje të Iranit ishte studimi dhe prodhimi i centrifugave të sofistikuara në qendrat si ajo që u dëmtua nga zjarri në Natanz. Instituti për Shkencë dhe Siguri Ndërkombëtare nuk është në dijeni të ekzistencës së ndonjë qendre tjetër të ngjashme në Iran, tha studiuesja Burkhard.

“Zjarri është një pengesë e madhe në përpjekjet e Iranit për prodhimin e centrifugave të sofistikuara”, tha ajo.

Burkhard tha gjithashtu se dëmi në objekt ishte aq i madh sa nuk duket se ishte shkaktuar nga një aksident industrial. Kolegu i saj David Albright i tha gazetës New York Times se ai besonte se ky ishte një akt sabotimi, sepse montimi i përbërësve të centrifugës në këtë qendër do të kishte përfshirë sasi të vogël lëngjesh që mund të rrezikonin shpërthimin e një zjarri të madh.

Pas minimizimit të pasojave të incidentit, agjensia shtetërore iraniane e lajmeve, IRNA lëshoi një paralajmërim më vonë të enjten, duke thënë se “nëse ka shenja të kalimit të vijave të kuqe nga vendet armiqësore të Iranit, veçanërisht nga Regjimi Zionist (Izraeli) dhe Shtetet e Bashkuara, strategjia e Iranit për të përballuar situatën e re duhet të rishikohet në mënyrë thelbësore.”

Në një email dërguar shërbimit të Zërit të Amerikës në gjuhën farsi, analisti për çështjet e Iranit i Fondacionit për Mbrojtjen e Demokracive, Behnam Ben Taleblu tha se paralajmërimi iranian sugjeron se Teherani mendon se pohimet e tij të hershme se zjarri ishte një “aksident” nuk ishin mjaft bindëse për shumë iranianë që dyshojnë për përfshirjen e elementëve të huaj.

Departamenti amerikan i Shtetit tha se ishte duke monitoruar raportet për zjarrin. Në një deklaratë dërguar Zërit të Amerikës, Departamenti i Shtetit tha se incidenti “shërben si një kujtesë tjetër se si regjimi iranian vazhdon të përparojë me programin e tij të gabuar bërthamor në kurriz të nevojave të popullit iranian.”

“Zyrtarët iranianë kanë një arsye të fortë për të minimizuar veprimet sabotuese të elementëve të huaj në tokën e tyre, pasi kjo do t’i bënte ata të dukeshin jo kompetent”, tha analisti i çështjeve të Iranit, Behnam Ben Taleblu. “Mënyra se si Irani i përgjigjet kësaj, brenda dhe jashtë vendit, do të tregojë shumë mbi origjinën e zjarrit.”

Marrë nga:VOA

(A.K.Dosja.al)

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

bota bota iran iran

Sondazh

Bota 3 July 2020, 17:35

GJERMANI- Parlamenti gjerman ka miratura ditën e sotme një projektligj ku parashikohet heqja e e Gjremanisë nga përdorimi i qymyrit deri në vitin 2038. Kjo ka a...

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin