LIVE UPDATES
Bota

Tani e dimë pse/Sistemi Diellor ekziston brenda një zbrazëtie gjigande e misterioze

14 January 2022, 09:14 Nga DOSJA
Tani e dimë pse/Sistemi Diellor ekziston brenda një zbrazëtie

SHBA – Sistemi ynë Diellor noton në mes të një rajoni të veçantë të zbrazët të hapësirës. Ky rajon i plazmës me densitet të ulët dhe me temperaturë të lartë, rreth 1000 vite dritë e gjerë, është i rrethuar nga një guaskë gazi dhe pluhuri neutral më i dendur e më i ftohtë. Quhet Flluska Lokale, dhe saktësisht se si dhe pse u krijua, me Sistemin Diellor që lundronte në mes, ka qenë një sfidë për t’u shpjeguar.

Një ekip astronomësh i udhëhequr nga Qendra për Astrofizikë e Harvardit dhe Smithsonian (CfA) hartoi Flluskën Lokale me saktësinë më të lartë deri më tani dhe zbuloi se Flluska Lokale ka të ngjarë të ishte gdhendur nga mediumi ndëryjor nga një seri shpërthimesh supernovash miliona vjet më parë.

Kjo është në përputhje me studimet e mëparshme që thonë se, Flluska Lokale ende në zgjerim është përgjegjëse për rajonet e formimit të yjeve të rritur në perimetrin e saj.

“Për herë të parë ne mund të shpjegojmë se si filloi formimi i yjeve aty pranë,” thotë astronomja Catherine Zucker e Institutit Shkencës të Teleskopit Hapësinor, e cila kreu kërkimin në fjalë.

Flluska Lokale u zbulua relativisht kohët e fundit, në vitet 1970 dhe 1980, përmes një kombinimi të astronomisë optike, radio dhe rreze X. Gradualisht, këto sondazhe dhe vëzhgime zbuluan një rajon të madh rreth 10 herë më pak të dendur se mediumi mesatar ndëryjor në galaktikën e Rrugës së Qumështit. Meqenëse ne e dimë se supernova mund të gërmojë zgavra në hapësirë, duke fshirë gazin dhe pluhurin ndërsa zgjerohen nga jashtë, ky dukej një shpjegim i arsyeshëm për Flluskën Lokale.

Por bashkimi se si dhe kur ishte më i ndërlikuar. Është e vështirë të matësh dimensionet e një zone të hapësirës kur je brenda saj dhe dyfish e vështirë për të matur një zbrazëti kur jeni të rrethuar nga yje të shndritshëm dhe objekte të tjera kozmike.

Zucker dhe ekipi i saj përdorën të dhënat nga publikimi më i fundit i të dhënave Gaia – një projekt në vazhdim për të vëzhguar pozicionet dhe lëvizjet e yjeve në Rrugën e Qumështit me saktësinë më të lartë deri më tani – për të hartuar gazin dhe yjet e rinj brenda 200 parsekëve (rreth 650 dritë- vjet) të Diellit. Ata zbuluan se të gjithë yjet e rinj dhe rajonet e formimit të yjeve janë në “sipërfaqen” e Flluskës Lokale.

Më pas, studiuesit kryen simulime dhe gjurmë të lëvizjeve të rajoneve të formimit të yjeve për të modeluar zgjerimin e Flluskës. Kjo i lejoi ata të rindërtonin historinë e saj, duke përputhur rezultatet e llogaritjeve të tyre me hartën e tyre të flluskës. Ata zbuluan se historia e Flluskës filloi rreth 14.4 milionë vjet më parë, së pari me një periudhë lindjeje yjore, e ndjekur nga supernova e yjeve masive dhe jetëshkurtër.

Pra, pse Sistemi Diellor është në mes? Epo, kjo është thjesht rastësi.

“Kur supernova e parë që krijoi Flluskën Lokale u shpërtheu, Dielli ynë ishte shumë larg veprimit. Por rreth pesë milionë vjet më parë, rruga e Diellit përmes galaktikës e çoi atë drejt në flluskë, dhe tani Dielli ulet – vetëm për fat – pothuajse mu në qendër të Flluskës.”, thotë fizikani dhe astronomi João Alves nga Universiteti i Vjenës në Austri.

Sipas studiuesve, kjo do të thotë se Rruga e Qumështit ka të ngjarë të jetë plot me flluska të ngjashme, pasi gjasat që kjo të ndodhë është shumë e ulët nëse flluskat janë të rralla.

Marrë nga sciencealert.com

(e.h/dosja.al)

Ndihmës-Sekretarja e Shtetit takoi Alibeajn, ndërsa Paloka deklaroi se ka firmosur peticionin kundër ambasadores Kim. Çfarë do të thotë kjo për PD?

View Results

bota bota astronomi flluska lokale sistemi diellor astronomi flluska lokale sistemi diellor

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin