18 November 2026, 21:13
Nga E. D

TIRANË- Revista amerikane The Atlantic, në një artikull të gazetarit Ariel Sabar, ka analizuar protestat në Shqipëri, të cilat nisën kundër projektit luksoz të Jared Kushnerit në bregdetin shqiptar, por u shndërruan në një lëvizje më të gjerë kundër qeverisë dhe klasës politike.
Artikulli përshkruan përshkallëzimin e demonstratave në Tiranë, ku mijëra qytetarë, mes tyre shumë të rinj dhe studentë, shprehën pakënaqësinë ndaj korrupsionit, nepotizmit, patronazhit politik dhe kushteve të vështira të jetesës. Sipas Sabar, shkëndija e protestave ishte projekti i Kushnerit për ndërtimin e një resorti luksoz prej 657 hektarësh në një zonë të mbrojtur natyrore në jug të Shqipërisë, habitat i flamingove, breshkave të detit dhe fokave mesdhetare.
Artikulli vë në dukje se ndryshimet ligjore të vitit 2024 dhe statusi i investitorit strategjik të dhënë nga qeveria lehtësuan zhvillimin e këtyre projekteve. Megjithatë, pakënaqësia qytetare shkoi përtej çështjes mjedisore, duke u kthyer në një revoltë ndaj mënyrës së qeverisjes dhe akuzave për korrupsion në nivelet e larta të politikës.
Gazetari ndalet edhe te dhuna gjatë protestave, përplasjet me policinë dhe sulmet ndaj institucioneve, duke e përshkruar situatën si një përshkallëzim të pakënaqësisë së akumuluar ndër vite. The Atlantic e paraqet kundërshtimin ndaj projektit të Kushnerit si pikënisjen e një revolte më të gjerë shoqërore, ku kërkesat për mbrojtjen e mjedisit janë ndërthurur me zemërimin ndaj korrupsionit dhe sistemit politik në Shqipëri.
Artkillu i The Atlantic:
Në ditën e tetë të protestave të dhunshme në Tiranë, ndoqa një kolonë prej rreth 3,000 njerëzish që marshonin nëpër kryeqytetin shqiptar. Për muaj të tërë, shqiptarët kishin zhvilluar demonstrata kundër qeverisë, po aq paqësore sa zogu rozë që i kishte dhënë emrin lëvizjes së tyre – Revolucioni i Flamingove. Por protestat kishin hyrë së fundmi në një fazë të re, të paqëndrueshme. Disa kishin filluar ta quanin Revolucioni i Shqiponjave, sipas zogut më të egër që shfaqet në flamurin kombëtar.
Ishte ora 13:00 e një të marte në tetor dhe demonstruesit kishin mbushur bulevardet e qendrës së qytetit. Kaluam pranë stacioneve të autobusëve me xhama të thyer, vitrinave të shkatërruara të dyqaneve dhe ndërtesave qeveritare të nxira nga zjarri.
“Poshtë patronazhistët”, bërtisnin njerëzit, duke iu referuar rrjeteve të rrënjosura të patronazhit që shpërblejnë besnikërinë ndaj partisë në vend të meritës, pothuajse në çdo sferë të jetës. Kur një grup tjetër brohoriti një slogan të Luftës së Dytë Botërore – “Shqipëria shqiptarëve, vdekje tradhtarëve” – bashkëpunëtori im vendas më tha: “Kjo është për ju.”
Ai e kishte fjalën për amerikanët. Ajo që i kishte ndezur fillimisht protestat, në maj, ishin planet e Jared Kushnerit, dhëndrit të presidentit amerikan, për të ndërtuar një resort ultraluksoz në një zonë natyrore të mbrojtur e delikate në jug të vendit, ku grumbullohen flamingot.
Marshuesit ndaluan përpara Ministrisë së Arsimit. U zhvendosa në krye, aty ku ndodheshin protestuesit më agresivë. “Skuadra e zjarrit”, siç i quanin disa: të rinj shtatlartë e të hollë, me maska dhe syze skijimi me xhama reflektues. Disa prej tyre shkulën pllaka nga trotuari, i përplasën pas bordurës dhe i hodhën copat drejt dritareve të ministrisë, me duar dhe me llastiqe.
Oficerët e Policisë së Shtetit, të mbështetur mbi mburojat kundër trazirave, vështruan pa reaguar për rreth 15 minuta. Më pas, një automjet i rëndë policie, me topa uji të montuar në çati, manovroi për të hyrë në rrugë. Bashkëpunëtori im më shtyu përmes turmës, ndërsa currilat e ujit na godisnin në shpinë. Atë mbrëmje, pasi ra errësira, rrugët përpara zyrës së kryeministrit gjëmuan nga shpërthime të vogla. Policët me pajisje kundër trazirave lëviznin me granatahedhës gazi lotsjellës. Protestuesit hodhën kokteje Molotov, të cilat shpërthyen në flakë te këmbët e policëve.
Shqipëria është një nga vendet më të varfra të Evropës. Nga një vend me 2.3 milionë banorë, rreth 40,000 qytetarë largohen çdo vit. Lista e politikanëve të njohur që janë akuzuar së fundmi për korrupsion – nga një prokurori e posaçme, e krijuar nën presionin e Bashkimit Evropian dhe Shteteve të Bashkuara – përfshin një ish-kryeministër, një zëvendëskryeministre, një ish-president dhe kryebashkiakun e Tiranës, i cili e drejton bashkinë nga qelia e burgut. Një biznesmen nga Miami, i cili i shiti Kushnerit dhe partnerëve të tij tokë për resortin, po hetohet nga prokurorët shqiptarë për falsifikim të dyshuar të dokumenteve të pronësisë dhe pastrim parash për banda të trafikut të drogës. (Të gjithë ata këmbëngulin në pafajësinë e tyre. Kushner nuk është akuzuar për ndonjë shkelje.)
Doja të flisja me studentët e universiteteve që ndodheshin në pararojë të këtyre protestave të reja – të rinj aq të zemëruar me korrupsionin qeveritar, sa kishin kaluar muaj të tërë në rrugë. Pothuajse asgjë e ngjashme nuk ka ndodhur në vendin tonë, pavarësisht se gati 90 për qind e amerikanëve – niveli më i lartë në 20 vjet, sipas Gallup – e shohin korrupsionin si të përhapur gjerësisht. Në një sondazh të CNBC-së në tetor, votuesit e renditën korrupsionin si çështjen e tyre kryesore, përpara kostos së ushqimeve. Por për shumë amerikanë, kjo çështje duket e largët – një problem që i shqetëson në planin intelektual, por që nuk ua prek jetën në mënyrat intime siç ndodh me shqiptarët.
Kryeministri Edi Rama dhe Partia e tij Socialiste e qendrës së majtë kanë qenë në pushtet për 13 vjet. Drejtuesit e partisë, më thanë protestuesit, ndikojnë se kush merr vende pune, kontrata dhe shërbime qeveritare. Korrupsioni është i përhapur. Në një sondazh të vitit 2025, gati 10 për qind e studentëve të universiteteve publike pranuan se kishin ofruar ryshfet për nota më të mira.
E takova Megi Ibrahimin, një studente 20-vjeçare në Universitetin Politeknik të Tiranës, në fund të tetorit, jo shumë kohë pasi mbërrita në kryeqytet. Ajo më tregoi se po studionte me miqtë në një kafene në maj, kur pa një video që po përhapej në rrjetet sociale në të gjithë Shqipërinë. Një gardh me tela me gjemba ishte ngritur përgjatë një brezi idilik plazhi, midis detit Adriatik dhe një lagune. Zona kishte qenë një peizazh i mbrojtur ligjërisht që prej vitit 2004. Breshkat detare kokëmadhe i vendosin vezët në dunat e rërës. Fokat mesdhetare, disa nga gjitarët më të rrallë në botë, gjuajnë në këto ujëra.
Por në shkurt të vitit 2024, Parlamenti i Shqipërisë, nën kontrollin e Ramës, miratoi një ligj që lejonte ndërtimin e resorteve me pesë ose më shumë yje në zona natyrore të mbrojtura. Tri javë më vonë, Kushner publikoi në Instagram pamje të projektit të tij – një resort prej 657 akrash, me klub jahtesh, kazino dhe banesa buzë plazhit, të cilat një dokument i rrjedhur i projektit i quan “Vilat e Miliarderëve”.
(Paga mesatare vjetore në Shqipëri është afërsisht 14,000 dollarë.) Më vonë atë vit, një komitet qeveritar i drejtuar nga Rama i dha Kushnerit dhe partnerëve të tij statusin e “investitorit strategjik” për të ndërtuar një tjetër resort në një ishull aty pranë, duke u mundësuar procedura të përshpejtuara për lejet dhe përfitime të mbështetura nga shteti, përfshirë pastrimin e municioneve të pashpërthyera. (Ishulli dikur ishte një bazë sovjetike nëndetësesh.)
Në videon në telefonin e Ibrahimit, një protestues në vendin e projektit të Kushnerit pranë lagunës – një peshkatar me lidhje stërgjyshore me tokën – rrihet dhe më pas tërhiqet zvarrë nga rojet private të sigurisë së zhvilluesve të projektit. Burri më vonë pretendoi se rojet i kishin vënë armë në kokë. Oficerët e Policisë së Shtetit qëndruan pa bërë asgjë, derisa protestuesit, të indinjuar nga rrëmbimi, ishin në prag të një revolte.
Për Ibrahimin dhe për shumë shqiptarë të tjerë me të cilët fola, episodi ishte një metaforë e ndjenjës së tyre të pafuqisë. Drejtuesit e vendit u shpërndajnë favore investitorëve të huaj, oligarkëve dhe njerëzve të partisë, ndërsa të gjithë të tjerët luftojnë për të qëndruar në këmbë. Ibrahimi, vajza e një mësueseje dhe e një ish-punonjësi bashkiak në pension, përfundoi e dyta në klasën e saj të shkollës së mesme, në qytetin e vogël të Përmetit, në brendësi të vendit. Ajo mund t’u bashkohej lehtësisht emigrantëve që kërkojnë shkolla dhe vende pune më të mira jashtë vendit. Por dëshiron të qëndrojë.
“Unë jam shqiptare dhe dua të jetoj në vendin tim”, tha ajo.
Megjithatë, videoja që pa atë ditë në kafene e neveriti:
“U ndjeva sikur dinjiteti ynë po tërhiqej zvarrë nëpër duna.”
Ajo nuk ishte e vetme. Protestat në vendin e resortit u përhapën brenda natës në kryeqytet, dy orë rrugë me makinë drejt veriut. Demonstruesit mbanin pankarta ku shkruhej “Shqipëria nuk është në shitje” dhe zhvilluan protesta të përditshme gjatë gjithë verës. Në kulmin e tyre, në mes të qershorit, turmat ishin rritur në rreth 100,000 njerëz.
Ibrahimi kaloi një pjesë të madhe të verës mes tyre. Ajo krijoi miqësi dhe video në Instagram. Punoi me studentë të tjerë për instalacione krijuese që shpresonte se do t’i mobilizonin bashkëqytetarët e saj, përfshirë një tavolinë pokeri, rreth së cilës studentët uleshin duke mbajtur maska me fytyrat e politikanëve shqiptarë dhe vinin baste me zhetona që përfaqësonin zonat natyrore të mbrojtura të vendit.
Zemërimi ndaj projektit të Kushnerit u zgjerua në një gamë të gjerë pakënaqësish kundër qeverisë, përfshirë korrupsionin, kushtet në shkolla dhe koston e jetesës. Ibrahimi gëzohej nga ndjenja se ndryshimi ishte i mundur. Me kaq shumë njerëz që protestonin – nëna që shtynin karrocat e fëmijëve, fëmijë që bënin piktura, pensionistë që ndanin kujtime nga e kaluara shtypëse e vendit – ajo besonte se Rama do të pranonte të paktën disa nga kërkesat e tyre.
Protestat po merrnin formën e lëvizjes qytetare më të rëndësishme në Shqipëri që kur studentët prodemokracisë kishin rrëzuar statujën e diktatorit të ndjerë Enver Hoxha dhe, bashkë me të, gati pesë dekada komunizëm, në vitin 1991.
Por Rama ka këmbëngulur në qëndrimin e tij. Një ish-basketbollist profesionist karizmatik dhe piktor i afirmuar, ai është zgjedhur për katër mandate radhazi dhe e ka promovuar me zell Shqipërinë në botën e jashtme, duke kërkuar turistë dhe investitorë privatë. Ai e ka bërë anëtarësimin në Bashkimin Evropian përparësinë më të lartë të qeverisë së tij.
“Nuk ka absolutisht asnjë mundësi që investimi të ndalet për sa kohë që unë jam këtu”, i tha ai Reuters-it në fillim të qershorit.
Ndërsa vera përfundonte dhe ditët shkurtoheshin, njerëzit me fëmijë dhe karriera filluan të merrnin pjesë më rrallë në protesta. Ibrahimi dhe miqtë e saj arritën të besonin se përgjegjësia për ndryshimin në Shqipëri i takonte brezit të tyre. Gjyshërit e saj kishin vuajtur gjatë viteve më të këqija të komunizmit, kur kundërshtimi i regjimit i çonte njerëzit në burg ose drejt vdekjes. Prindërit e saj shqetësohen për atë që mund t’i ndodhë në protesta, ku studentë janë gjymtuar, mbajtur nën vëzhgim dhe arrestuar.
“Mamaja ime më lutet çdo ditë të qëndroj në shtëpi, të mos dal jashtë”, tha ajo. “Por ne ende kemi ëndrra dhe kohën për të luftuar për ëndrrat tona.”
Protestuesit e Flamingove fillimisht kishin pesë kërkesa, përfshirë kufizimin e mandateve të kryeministrit dhe shfuqizimin e ligjeve që favorizonin projektet e Kushnerit. Përballë qëndrimit të palëkundur të Ramës, aktivistët studentorë i reduktuan kërkesat e tyre në një të vetme: dorëheqjen e Ramës.
Ata caktuan 13 tetorin, një javë pas rifillimit të shkollës, si fillimin e një vale të re demonstratash të udhëhequra nga studentët. U bënë thirrje protestuesve të mblidheshin në një vend të ri, Ministrinë e Arsimit, në një orar kur përfundonin shumë mësime. Ibrahimi e shkroi datën me bojë spërkatëse nëpër Tiranë dhe e promovoi në një emision televiziv lokal.
“Ne do të largohemi nga sheshi publik”, i tha ajo intervistuesit, “në momentin kur të përmbushet kërkesa kryesore e kësaj proteste, e cila ka qenë aty që nga dita e parë: largimi i kësaj kaste politike të vjetruar.”
Në fund të 13 tetorit, Tirana kishte rënë në kaos. Protestuesit me maska hodhën gurë, fishekzjarrë dhe bomba me benzinë drejt ndërtesave qeveritare dhe policisë. Ata rrëzuan shtyllat e ndriçimit rrugor, duke bllokuar trafikun, dhe përdorën shtyllat e tabelave rrugore për të goditur dritaret dhe dyert. Në ditët që pasuan, u vunë zjarrin bankave, ministrive qeveritare, një komisariati policie dhe Gjykatës së Lartë.
Ibrahimi solli vezë dhe tullumbace me ujë të mbushura me bojë. Për njëfarë kohe, ajo ishte në vijën e parë, ballë për ballë me policinë, disa prej pjesëtarëve të së cilës qëlluan protestuesit me plumba gome. Por shpejt gjeti një rol që iu duk më i dobishëm. Vuri maskën kundër gazit dhe kërkoi protestues që kishin vështirësi në frymëmarrje. I nxori nga retë e gazit lotsjellës dhe ua shpëlau sytë me solucionin fiziologjik që mbante në shishe në çantën e shpinës.
Në bisedat e mia me analistë politikë shqiptarë, zyrtarë të partive të pakicës dhe të tjerë, dëgjova shumë pak dënime të dhunës.
“Ishte e pashmangshme”, tha Arlind Qori, një politolog që drejton Lëvizjen Bashkë, një parti me një vend në Parlament, kur u takuam në zyrën e tij.
Një ngjitëse mbi tavolinën mes nesh paraqiste Ramën pas hekurave, me simbole dollari dhe euroje në sy.
“Protestat paqësore nuk e lëvizën aspak.”
Deri në fund të tetorit, 107 protestues dhe 201 oficerë të Policisë së Shtetit ishin plagosur, sipas shifrave zyrtare.
Protestuesit kanë kërkuar një qeveri të re kalimtare, por Rama – të cilit i kanë mbetur pothuajse tre vjet nga mandati – nuk ka plane të japë dorëheqjen.
Rama më tha se “i gjithë zemërimi kundër projektit ka qenë një budallallëk i madh” – i nxitur, sipas pretendimit të tij, nga armiqësia e gazetarëve ndaj Kushnerit dhe presidentit Trump.
“Po, korrupsioni ka qenë një problem i madh për Shqipërinë dhe do të ishte gënjeshtër të thuhej se ata” – protestuesit – “nuk kanë të drejtë në një pikë.”
Por prokurorët e pavarur po e çrrënjosnin atë, “përfshirë edhe brenda radhëve tona”, tha ai.
Ai fajësoi për dhunën e fundit antifa-n, krimin e organizuar dhe kundërshtarët e tij politikë.
“Opozita dëshiron që unë të largohem përmes presionit të rrugës, sepse nuk mund të më mposhtë në kutinë e votimit.”
Projektet e Kushnerit janë në shqyrtim dhe nuk kanë marrë miratimet përfundimtare. Në një deklaratë të fundit në faqen e tij të internetit, Kushner pranoi se banorët vendas kanë “pyetje dhe shqetësime legjitime”.
Ai shtoi: “Në fund të fundit, Shqipëria do të vendosë nëse projekti do të vazhdojë.”
Studentët e përshkruajnë lëvizjen e tyre si një lëvizje pa udhëheqës. Ata kanë frikë se kushdo që zgjedhin si përfaqësues do të korruptohet nga partia në pushtet – ose do të vihet në shënjestër për t’u sulmuar. Vetëm 2.8 për qind e shqiptarëve të anketuar në vitin 2018 ishin dakord me pohimin se “shumicës së njerëzve mund t’u besohet”, niveli i dytë më i ulët mes gati 90 vendeve në një sondazh ndërkombëtar dhe më i ulëti në Evropë.
Megjithatë, Ibrahimi dhe miqtë e saj i ndoqën nga afër zgjedhjet e fundit në Serbinë fqinje. Atje, një opozitë e udhëhequr nga studentët mundi liderin populist autoritar Aleksandar Vuçiç, i cili, ashtu si Rama, kishte dominuar institucionet e vendit për më shumë se një dekadë. Gjithashtu, ashtu si Rama, Vuçiç kishte mbështetur një projekt luksoz të zhvillimit të pasurive të paluajtshme në vendin e tij, të mbështetur nga Kushneri. Kushner hoqi dorë prej tij në vitin 2025, pasi prokurorët serbë akuzuan zyrtarë për korrupsion në lidhje me projektin.
“Ka gjëra që mund të mësojmë prej tyre”, tha Ibrahimi për lëvizjen studentore të Serbisë.
Një orë pas intervistës sonë të parë, e gjeta përsëri, jashtë Ministrisë së Arsimit. Protestuesit u kishin vënë zjarrin disa kazanëve të plehrave, por turma ishte e vogël dhe njerëzit dukeshin të lodhur. Ibrahimi lëvizte mes grupeve të miqve, disa prej të cilëve pyesnin veten nëse kishte ardhur koha për një tjetër ndryshim strategjie.
Ndërsa tymi përhapej në dritën e pasdites, mbërriti një grua e moshuar, duke shtyrë një karrocë pazari prej teli. Ajo nxori xhaketa dimri të zbehura nga një qese plastike dhe i ngriti lart për të parë se cilëve prej të rinjve mund t’u bënin. U tha miqve të Ibrahimit se xhaketat u kishin përkitur fëmijëve të saj, të cilët tani jetonin jashtë vendit. Po fillonte të bënte ftohtë. Fëmijët e saj, tha ajo, do të kishin dashur që ky brez i ri t’i merrte ato./Dosja.al
Ariel Sabar
Aktualitet
18 November 2026, 21:02
G.M
Burgu i Rrogozhines
RROGOZHINA- Një i dënuar në burgun e Rrogozhinës rezulton të mos jetë rikthyer në instituc...
Aktualitet
18 November 2026, 20:05
E.M
TIRANË- Në protestën e kësaj të mërkure aktivisti Kedis Burrja ka deklaruar se teksa ishte ulur në një lokal dhe p...
Aktualitet
18 November 2026, 19:44
E.M
TIRANË- Protestuesit tashmë pas grumbullimit tek Kryeministria kanë vijuar sërish marshimet në rrugët e kryeqytetit ndërsa q...
Aktualitet
18 November 2026, 19:42
G.M
Fjona Çela
TIRANË Gjatë protestës së zhvilluar mbrëmjen e sotme në Tiranë, gazetarja e SYRI TV, Fjona Çela, &...
Aktualitet
18 November 2026, 19:16
E.M
TIRANË- IdentiTek ka reaguar lidhur me ndryshimin në pasaportat e reja shqiptare, ku tashmë në vend të kodit “P” ësht...
Aktualitet
18 November 2026, 19:07
E. D
TIRANË- Mbrëmjen e sotme, policë civilë të paidentifikuar përveç se kanë dhunuar qytetarët në protestë...
Aktualitet
18 November 2026, 18:33
E.M
ITALI- Pesë persona janë arrestuar në Itali, të dyshuar për trafikimin e kokainës. Mes autorëve janë edhe dy shqiptar&e...
Aktualitet
18 November 2026, 18:23
E. D
TIRANË- Situata është tensionuar në protestën para Kryeministrisë, pasi efektivët e policisë nuk kanë le...
Aktualitet
18 November 2026, 18:08
E. D
TIRANË- Pas qëndrimit para Parlamentit, protestuesit janë zhvendosur te kryeministria. Situata pranë parlamentit ishte e qetë, te...
Aktualitet
18 November 2026, 17:50
G.M
pamje
TIRANË- Qytetarët në Tiranë janë mbledhur ditën e sotme në protestë kundër qeverisë Rama. Tubimi, i ci...