LIVE UPDATES
Ekonomi

The Economist: Punëtorët dalin më të humbur nga spiralja e çmimeve dhe pagave

13 March 2022, 06:34 Nga DOSJA
The Economist: Punëtorët dalin më të humbur nga spiralja e

Me rritjen e çmimeve, pagat reale po bien, shkruan The Economist

Ekonomia botërore vazhdon të japë surpriza të këqija të inflacionit. Në janar, çmimet e konsumit u rritën më shumë se sa pritej në Amerikë, Britani dhe Eurozonë, dhe norma e inflacionit vjetor të çmimeve të prodhimit në Amerikë, qëndroi afër nivelit 10%.

Për më tepër, nga lajmet se Rusia pushtoi Ukrainën, çmimi i naftës u rrit në mbi 100 dollarë për fuçi, niveli më i lartë që nga viti 2014. Në të dyja anët e Atlantikut, tregjet financiare kanë pësuar shtrëngime monetare në vitin 2022, pasi disa bankierë qendrorë kanë filluar të shqetësohen se po përballen me një provë të besueshmërisë së tyre.

Politikëbërësit monetarë po kërkojnë në tregjet e punës për shenja se inflacioni i lartë po ndikon në kërkesat e pagave të punëtorëve, duke treguar se po fillon një spirale e rritjes së pagave dhe çmimeve. Ata ndodhen në një pozicion të vështirë, pasi ideja se pagat po rriten shumë shpejt, është politikisht toksike.

Në Amerikë, rritja vjetore e pagave prej 5.7%, është në kundërshtim me objektivin e inflacionit prej 2% të Rezervës Federale. Megjithatë, presidenti Joe Biden ka lavdëruar rritjen e pagave, ndërsa demokratët e krahut të majtë fajësojnë lakminë e korporatave për rritjen e çmimeve.

Këto probleme vihen re edhe gjetiu. Qeveria e Britanisë ka thënë se nuk e mbështet thirrjen e guvernatorit të Bankës së Anglisë, Andrew Bailey, që punëtorët të mos kërkojnë rritje të pagës. Christine Lagarde, shefja e Bankës Qendrore Europiane, thotë se shpreson të ketë një rritje pagash, edhe pse kolegët e saj paralajmërojnë për rreziqet e rritjes së tepruar të pagave.

Sipas mendimit të gjerë publik, punëtorët janë përfituesit e parë të spirales së çmimeve dhe pagave, jo viktimat e saj. Rritja e pagave rrit kostot për firmat, të cilat më pas ngrenë çmimet për të mbrojtur fitimet e tyre.

Kjo bazohet pjesërisht në përvojën e fundit të viteve 1960 dhe 1970, kur shefat e sindikatave negociuan rritjen e pagave mbi inflacionin, për anëtarët e tyre. Në vitin 1974, në rajonin famëkeq gjerman Kluncker-Runde, Heinz Kluncker, një sindikalist luftarak, arriti një marrëveshje që punëtorëve të sektorit publik t’u rriteshin pagat me 11%.

Inflacioni më i lartë se rritja e pagave

Në fakt, inflacioni i lartë shpesh i dëmton punëtorët. Vitin e kaluar, inflacioni ka qenë më i lartë se rritja e pagave në çdo vend të G7-ës, pavarësisht mungesës së madhe të fuqisë punëtore.

Sindikatat janë shumë më pak të fuqishme sot sesa në vitet 1970 dhe studiuesit zakonisht kanë zbuluar se çmimet i udhëheqin pagat, dhe jo anasjelltas. Edhe në vitet 1970, shumë punëtorë vuajtën nga spiralja e pagave dhe çmimeve. Në atë dekadë, pagat amerikane u rritën vetëm sa gjysma e produktivitetit të punëtorëve, ashtu si sot, kur pagat nuk kanë arritur ende në nivelet e rritjes së çmimeve.

Në Europë, inflacioni i lartë është shkaktuar kryesisht nga energjia e shtrenjtë. Por në Amerikë, ai është pasojë e rritjes së madhe të shpenzimeve, çeqeve stimuluese dhe normave të ulëta të interesit, duke dërrmuar kapacitetin e ekonomisë për të zgjeruar prodhimin.

Kompanitë nuk i kanë rritur çmimet për të përballuar kostot, por për të frenuar kërkesën, duke rritur marzhet e fitimit. Dhe ndërkohë që inflacioni i çmimeve të konsumit është rritur në 7.5%, është kapitali dhe jo puna, ai që ka luajtur rolin kryesor dhe ka ushqyer pretendimet se firmat janë duke përfituar.

Nga ana tjetër, Jerome Powell, kryetari i Rezervës Federale, ka thënë se justifikimi kryesor për stimulimin ekonomik, ishte që të ndihmoheshin punëtorët dhe të reduktohej pabarazia.

Megjithatë, është e kotë të përpiqesh t’i detyrosh kompanitë ose punëtorët që t’u rezistojnë forcave të tregut. Mjafton të marrim shembullin e Japoninë, ku qeveria është përpjekur për vite me radhë që të përballet me inflacionin nën nivelin e objektivave, duke i nxitur, pa sukses, firmat që të rrisin pagat.

Përgjigjja e saktë ndaj një ekonomie që është shumë e nxehtë, ose shumë e ftohtë, është duke rregulluar politikën makroekonomike, pa ndërhyrë në përcaktimin e pagave dhe të çmimeve.

Është e rëndësishme që Rezerva Federale të rrisë shpejt normat e interesit dhe politikëbërësit europianë të qëndrojnë vigjilentë. Sa më shumë të zgjasë inflacioni tepër i lartë, aq më e dhimbshme mund të jetë ulja e tij.

Spiralja e çmimeve dhe pagave në vitet 1970, u frenua vetëm pasi politika e shtrënguar monetare shkaktoi rënie ekonomike globale, ku papunësia amerikane arriti kulmin në nivelin 11%. Nëse bankierët qendrorë duhet të nxisin sërish recesione për të rikthyer besueshmërinë e tyre, punëtorët do të paguajnë gjithashtu çmimin për këtë./MONITOR

Ndihmës-Sekretarja e Shtetit takoi Alibeajn, ndërsa Paloka deklaroi se ka firmosur peticionin kundër ambasadores Kim. Çfarë do të thotë kjo për PD?

View Results

ekonomi ekonomi punetor rritja e çmimeve the economist punetor rritja e çmimeve the economist

Sondazh

Ekonomi 13 March 2022, 06:05

Sa do ta ndikojë lufta tregun financiar shqiptar?

Megjithëse tregu financiar shqiptar nuk është i ekspozuar në mënyrë direkte ndaj zonave në konflikt, efektet e luftës do të jenë të tërthorta, të përcjella sido...

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin