LIVE UPDATES
Ekonomi

A do t’i rikthehet normalitetit ekonomia botërore në vitin 2022?

23 January 2022, 06:08 Nga DOSJA
A do t’i rikthehet normalitetit ekonomia botërore në vitin 2022?

SHQIPËRI – A do të zgjasin forcat stagflacioniste që veprojnë në ekonominë botërore? Gjatë gjithë vitit 2021, bankat qendrore dhe shumica e ekonomistëve kanë thënë se faktorët që shkaktojnë rritjen e inflacionit dhe ngadalësimin e rritjes ekonomike, do të jenë të përkohshëm.

Sipas tyre, pengesat dhe ndërprerjet e zinxhirit të furnizimit do të zhdukeshin, çmimet e energjisë do të uleshin dhe punëtorët e vendeve të pasura do të riktheheshin në punë. E megjithatë, publiku dhe madje edhe vetë bankierët qendrorë, kanë filluar të humbasin besimin.

Dilema me të cilën përballen politikëbërësit është akute. Përgjigjja e zakonshme ndaj inflacionit të shkaktuar nga ndërprerjet e furnizimit është që ai të shpërfillet derisa të kalojë vetë. Pse të dëmtohen ekonomitë me norma interesi më të larta, të cilat në fund të fundit, nuk do të zhbllokojnë portet, nuk do të krijojnë furnizime të reja me gaz natyror dhe nuk do t’i japin fund pandemisë?

Në vitin 2011, inflacioni në Britani u rrit në nivelin 5.2% si rezultat i rritjes së çmimeve të mallrave, por Banka e Anglisë i mbajti normat e interesit të ulëta. Në Eurozonë, Banka Qendrore Europiane i rriti normat, duke shkaktuar kthimin e ekonomisë në recesion dhe shumë shpejt inflacioni u ul nën objektivin e bankës.

Ashtu si në atë kohë, edhe në vitin 2022, inflacioni i nxitur nga çmimet e larta të energjisë ka të ngjarë të ulet. (Inflacioni është shkalla e ndryshimit të çmimeve, që do të thotë se, edhe nëse çmimet nuk kthehen në nivelet e mëparshme, mjafton që të mos rriten aq shpejt.)

Megjithatë, krahasimi me fillimin e viteve 2010, është i pasaktë. Vështirësitë e tregtisë globale në vitin 2021, nuk janë shkaktuar vetëm nga ndërprerjet e furnizimit, siç ishte mbyllja e fabrikave vietnameze për shkak të Covid-19. Ka pasur edhe kërkesë shtesë. Stimuli masiv fiskal dhe monetar, i kombinuar me distancimin social, i nxiti konsumatorët të konsumonin më tepër mallra, nga lojërat elektronike deri te këpucët e tenisit.

Në verën e vitit 2021, shpenzimet e amerikanëve për mallra fizike ishin 7% më të larta se prirja para pandemisë. Edhe në vende të tjera, ka mungesë mallrash dhe një kërkesë jashtëzakonisht të lartë për to. Që ekonomia botërore të kthehet në normalitet, konsumatorët duhet të shpenzojnë më shumë për shërbime, si restorante dhe udhëtime.

Fatkeqësisht, ekonomitë po vuajnë edhe nga mungesa e punëtorëve të nevojshëm në këto industri. Pagat në sektorin e hotelerisë janë në rritje. Shumë ekonomistë shpresonin se punëtorët do të riktheheshin në punë pasi skaduan programet e ndihmës emergjente, si skemat e financimit dhe sigurimet e papunësisë. Deri tani, çuditërisht ka pak shenja se kjo të ndodhë. Që inflacioni të jetë i përkohshëm, rritja e pagave dhe e çmimeve duhet të bien. Alternativat janë një rritje e pamundur në produktivitet, ose marzhe më të ulëta fitimi, të cilat për biznese si restorantet, janë tashmë të pakta.

Disa politikëbërës monetarë kanë filluar të kenë frikë nga e kundërta: rritja e pagave ndërkohë që punëtorët presin inflacion më të lartë. Bota e pasur nuk ka përjetuar një spirale të rritjes së çmimeve dhe pagave që nga vitet 1970 dhe disa ekspertë argumentojnë se në ekonomitë ku nuk ka shumë sindikata, punëtorët nuk kanë gjasa të negociojnë për paga më të larta. Por nëse përmbushen pritshmëritë për rritjen e inflacionit, puna e bankave qendrore do të vështirësohej papritmas.

Ato nuk do të ishin në gjendje të mbanin inflacionin brenda objektivave pa sakrifikuar vendet e punës. Tregjet në zhvillim janë mësuar me këtë shkëmbim të dhimbshëm midis rritjes dhe inflacionit, por kjo nuk është përjetuar në vendet e pasura prej dekadash. Në vendet e mëdha të pasura, Banka e Anglisë është më afër shtrëngimit – thjesht për të ruajtur besueshmërinë e objektivit të saj të inflacionit, jo sepse e kërkojnë kushtet themelore ekonomike.

Bankierët qendrorë në krizë

Është e lehtë të imagjinohet se politikëbërësit monetarë do të rrisin normat e interesit dhe do të pendohen më pas për këtë. Megjithëse inflacioni do të mbetet i lartë në muajt e parë të vitit 2022, bankierët qendrorë zakonisht mendojnë se duhet një vit e gjysmë që normat më të larta të interesit të kenë efektin e tyre të plotë në ekonomi.

Forcat që më parë mbanin normat e interesit dhe inflacionin të ulët – ndryshimi demografik, pabarazia dhe kërkesa e shfrenuar globale për asete të sigurta – mund të rishfaqen në të ardhmen.

Shtrëngimi i menjëhershëm fiskal, në shumë vende, do të ndihmojë në qetësimin e ekonomive: Britania ka njoftuar rritje të mëdha të taksave dhe presidenti Joe Biden po has qëndresë nga Kongresi në miratimin e propozimeve me shpenzime të mëdha. Dhe rritja më e ngadaltë në Kinë, e cila po vuan nga një ngadalësim i tregut të pronave, mund të përhapet dhe të bëhet globale.

Mbi të gjitha, duhet theksuar se pandemia nuk ka mbaruar. Përhapja e virusit ende mund të dëmtojë ekonomitë nëse imuniteti zbehet dhe variantet e reja shmangin vaksinat. Por në një kohë kur zinxhirët e furnizimit janë në limitet e tyre, bota nuk mund të përsërisë mashtrimin e rritjes ekonomike, duke përdorur stimuj që zhvendosin shpenzimet e konsumatorit drejt mallrave.

Në vend të kësaj, bankat qendrore duhet të përpiqen të frenojnë shpenzimet nëpërmjet normave më të larta, për të shmangur inflacionin e tepruar, ndërkohë që oferta përshtatet me prirjet e reja të shpenzimeve dhe të punës, që janë shumë të ndryshme nga vitet 2010. Nëse normaliteti nuk kthehet në vitin 2022, alternativa është një ndryshim i dhimbshëm ekonomik. (monitor)

(e.h/dosja.al)

Ndihmës-Sekretarja e Shtetit takoi Alibeajn, ndërsa Paloka deklaroi se ka firmosur peticionin kundër ambasadores Kim. Çfarë do të thotë kjo për PD?

View Results

ekonomi ekonomi ekonomia boterore ekonomia shqiptare ekonomia boterore ekonomia shqiptare

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin