LIVE UPDATES
Aktualitet

‘PISA 2025’/ BIRN: Pasqyra e deformuar e suksesit të qeverisë me arsimin

Në pamje të parë, të dhënat e testimit 2025 tregojnë një përmirësim galopant krahasuar me nivelin e testimit të fundit të bërë në vitin 2022, duke e renditur Shqipërinë të parën në rajon.

13 September 2026, 11:14 Nga E. D
‘PISA 2025’/ BIRN: Pasqyra e deformuar e suksesit të
foto ilustruese

TIRANË- Kryeministri Edi Rama e nisi ditën e mërkurë me një komunikim live me ndjekësit në Facebook,  duke njoftuar ngjitjen me dhjetra pikë në renditjen “PISA 2025” të nxënësve shqiptarë, një rankim që ai e quajti një ‘dëftesë të jashtëzakonshme’ për punën e bërë nga Ministria e Arsimit.

Në pamje të parë, të dhënat e testimit 2025 tregojnë një përmirësim galopant krahasuar me nivelin e testimit të fundit të bërë në vitin 2022, duke e renditur Shqipërinë të parën në rajon.

Por rezultati i Shqipërisë ka një problem; ai klasifikohet në kategorinë e ‘raportimit të kufizuar’ nga OECD për shkak se kampioni i mbledhjes së të dhënave nuk është bërë konform standardeve të kësaj organizate.

Ndryshe nga vitet e tjera, Shqipëria ka dorëzuar të dhëna të rezultateve vetëm për 76% të shkollave, shumë më poshtë se standardi prej 85 për qind i kërkuar nga OECD, ndërsa janë përjashtuar nga testimi shkollat e vogla me më pak se 21 nxënës nga popullata e 15-vjeçarëve.

Si pasojë, të dhënat për Shqipërinë shoqërohen në raport me një shënim, ku mungesa në mbulimin e kampionit konsiderohet ‘një boshllëk strukturor’, i cili nuk mund të korrigjohet me të dhëna statistikore.

“Shkollat e përzgjedhura që nuk morën pjesë në vlerësim ka të ngjarë të jenë të përqendruara në mënyrë disproporcionale në zona rurale dhe socio-ekonomikisht të pafavorizuara, duke u shërbyer popullatave me performancë akademike historikisht më të ulët,” shkruhet në shënim.

Ministria e Arsimit dhe Qendra e Shërbimeve Arsimore që organizon testimin nuk dhanë një përgjigje deri në publikimin e këtij shkrimi se pse ishte vendosur lënia jashtë e këtyre shkollave dhe nëse ky përjashtim kishte ndikuar në rritjen e rezultatet përfundimtare.

Oliver Clavet, një zëdhënës për statistikat pranë OECD i tha BIRN se këto ndryshime metodologjike janë përgjegjësi e vendit pjesëmarrës dhe nuk janë bërë me miratimin e OECD. Sipas tij, shënimi në raport shërbente si informacion që këto të dhëna “të trajtohen me kujdesin e nevojshëm”.

Organizat e shoqërisë civile dhe ekspertët e arsimit në Shqipëri kundërshtuan të dhënat e raportuara nga qeveria si jopërfaqësuese dhe përzgjedhjen e kampionimit të shkollave si një tentativë për të ‘manipuluar’ përfundimet e tyre.

‘Qëndresa Qytetare’ në një reagim publik kërkoi nga ministria që të bënte transparencë të plotë mbi procesin e kampionimit dhe publikimin e të gjithë dokumentacionit që shpjegon përse një pjesë e shkollave shqiptare u la jashtë testimit.

Si ndikoi kampioni tek rezultatet?!

PISA është sondazhi më i madh ndërkombëtar krahasues në fushën e arsimit në botë, i cili vlerëson shkallën e përvetësimit të njohurive në matematikë, lexim dhe shkenca të nxënësve 15-vjeçarë. Në vitin 2022, Shqipëria shënoi rezultatin më të ulët historik, ndërsa tre vjet më vonë, vendi mori mesatarisht 435 pikë në shkencë, 408 pikë në lexim dhe 433 pikë në matematikë.

Mesataret janë rreth 50–65 pikë më të larta në tri fushat e vlerësimit, por kjo diferencë nuk mjafton, sipas ekspertëve të statistikave, për të provuar përparimin në të nxënë të fëmijëve shqiptarë.

Enkelejda Havari, pedagoge e Ekonomisë në “IESEG School of Management” në Paris dhe Erand Llanaj, studiues në Universitetin e Bielfeld në Gjermani, të dy përfaqësues të grupimit ‘Diaspora Akademike’, bënë një analizë të pavarur të të dhënave për t’i dhënë një përgjigje pyetjes se sa nga diferenca  me vitin 2022 pasqyron përmirësimin e të nxënit dhe sa lidhet me ndryshimin e kampionimit.

Sipas tyre, kampioni i marrë në vitin 2025 ka dukshëm më shumë shkolla në zonat urbane.

“Pesha e shkollave rurale ra nga 51% në 18%, ndërsa ajo e shkollave në qytete ose zona më të mëdha u rrit nga 18.5% në 46.6%,” vlerësuan pedagogët, duke theksuar se shkollat e vogla priren të jenë më të pafavorizuara dhe të kenë më pak burime.

Ndryshimi i kampionit e kufizon krahasimin ndërmjet dy cikleve.

Gjithsesi, për të shqyrtuar ndjeshmërinë e rezultateve ndaj përbërjes së kampionit, Havari dhe Llanaj ripeshuan rezultatet e vitit 2025 sipas përbërjes rurale dhe urbane të kampionit të vitit 2022. Në këtë ushtrim, mesataret rezultuan rreth 13–14 pikë më të ulëta në matematikë, lexim dhe shkencë.

Autorët theksojnë se kjo nuk përbën një përllogaritje të rezultatit “real” të Shqipërisë dhe as një matje të ndikimit të shkollave të papërfshira, por është një ilustrim të mënyrës se si ndryshimi i përbërjes së kampionit mund të ndikojë në mesatare.

Analiza evidenton gjithashtu një rritje të përpjekjes së vetëraportuar nga nxënësit gjatë testit: nga 8,35 në vitin 2022 në 8,90 në vitin 2025, në një shkallë nga 0 në 10. Sipas autorëve, ky tregues meriton shqyrtim të mëtejshëm, por nuk provon se ndryshimi i përpjekjes shkaktoi rritjen e pikëve.

Duke e cilësuar ushtrimin e tyre ‘të kufizuar’ por ‘të qartë’, Havari dhe Llanaj theksojnë se  “rezultatet nuk provojnë mungesën e përparimit”, por këto rezultate nuk lejojnë, megjithatë, “që madhësia e tij të matet në mënyrë të besueshme përmes krahasimit të drejtpërdrejtë me vitin 2022”.

Një pasqyrë jo e saktë e realitetit

Përjashtimi i shkollave të vogla, veçanërisht atyre në zonat rurale, ka ndryshuar sipas ekspertëve komponentët që testi PISA synon të masë.

“Parimi i testimit PISA është gjithëpërfshirës,” thotë për BIRN Ndriçim Mehmeti, duke argumentuar se një test që synon të japë një panoramë të sistemit arsimor.

Sipas tij, përjashtimi i këtyre shkollave rrezikon të lërë jashtë nga fotografia një pjesë të nxënësve që përballen me kushte më të pafavorshme arsimore dhe sociale.

Në këtë mënyrë, thotë Mehmeti, rezultati mund të pasqyrojë më shumë performancën e pjesës së sistemit që mbeti brenda kampionit sesa gjendjen e arsimit në tërësi.

Për ekspertin Fatmir Sejdiu, kjo përzgjedhje është bërë nga ministria në mënyrë të qëllimshme duke çuar në rezultate që nuk tregojnë të gjithë tablonë e arsimit shqiptar.

“Këtu ka një çështje metodologjike shumë të rëndësishme, të cilën Kumbaro e fsheh me qëllim, ndërsa shpërndarësit veprojnë symbyllas: OECD thotë se në PISA 2025 shkollat me më pak se 21 nxënës të përshtatshëm për PISA nuk u kontaktuan, duke krijuar një boshllëk në mbulimin e kampionit shqiptar,’ thekson Sejdiu.

Për Sejdiun, pikërisht këtu qëndron problemi kryesor. Nëse pjesë të caktuara të sistemit mbeten jashtë – thekson ai, atëherë një rezultat më i mirë nuk mund të interpretohet automatikisht si dëshmi se i gjithë sistemi arsimor ka bërë të njëjtin progres.

Ekspertët vënë në dukje një paradoks mes tentativës së institucioneve për të paraqitur një rezultat të mirë por jo gjithpërfshirës dhe matjes reale të këtyre rezultateve në funksion të politikave arsimore në të ardhmen.

Fiqiri Çifligu, një njohës i sistemit arsimor, thotë se pavarësisht se nuk faktohet dot ‘qëllimi’ që me lënien jashtë të shkollave të vogla janë arritur rezultatet më të larta, ajo që duhet të shqetësojë publikun është se çfarë ‘fitojmë’ nga prodhimi i një rezultati të tillë.

“Nëse hipotetikisht një përzgjedhje e tillë do të bëhej për të përmirësuar rezultatin, përfitimet do të ishin kryesisht afatshkurtra dhe të lidhura me komunikimin publik,”tha Çifligu.

Sipas Çifligut, edhe pse rezultatet mund të paraqiten si një ‘histori suksesi’ në debatin publik, në afatgjatë ato kanë kosto.

“Një sistem arsimor përfiton më shumë nga një pasqyrë e saktë e gjendjes së tij sesa nga një rezultat disi më i lartë, por më pak përfaqësues,” përfundoi Çifligu./BIRN

‘pisa 2025\'

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin