LIVE UPDATES
Aktualitet

Si tentoi Ali Pashë Tepelena të ngrinte balonë me zjarr në Janinë

Në atë kohë, kjo shpikje ishte e paimagjinueshme dhe nuk pritej që të ndodhte për më tepër në një krahinë osmane.

25 January 2024, 19:18 Nga I.A
Si tentoi Ali Pashë Tepelena të ngrinte balonë me zjarr në
Balona

TIRANË- Historiani Auron Tare ka sjell në kohë një shkrim për tentativën e Ali Pashë Tepelenës për të ngritur një balonë në vilajetin e tij. Fillimisht një balonë e tillë në atë kohë ishte ngritur vetëm në Paris të Francës dhe Ali Pashë Tepelena, tentoi që ta ngrinte në Janinë. Në atë kohë, kjo shpikje ishte e paimagjinueshme dhe nuk pritej që të ndodhte për më tepër në një krahinë osmane. Por balona vetëm pak minuta pasi u ngrit të ajër, mori flakë dhe u bë shkrumb.

Postimi i Plotë:

Kishin kaluar vetëm 10 vjet nga arritja më e madhe e njerëzimit, kur vëllezërit Montgolfier në Paris kishin tentuar diçka të paimagjinueshme. Duke fluturuar përpara një turme të madhe që ishte mbledhur për të parë këtë spektakël të pabesueshëm. Tashmë në afërsi të Pallatit të Ali Pashës në Janinë, i gjithë qyteti ishte mbledhur për të parë një spektakël të organizuar nga sundimtari i famshëm shqiptar Ali Pasha i Tepelenës. Një top me ajër të nxehtë do të fluturonte në Janinë. Ishte viti 1803 dhe djali i preferuar i Ali Pashës, Sali Beu, po martohej me një vajzë shqiptare vendase. Babai i tij, sundimtari i famshëm i Vilajetit të Janinës dhe Trikallës (Greqia Veriore dhe Shqipëria e Jugut) ka pushtuar spektaklin për të gjithë nënshtetasit e tij. Fluturimi me një balonë të nxehtë në këtë krahinë osmane ishte diçka e përmasave të mëdha që nuk dëshmohej as në kryeqytetin e perandorisë Stamboll.

“Aliu ka dëgjuar se është bërë në Paris dhe ka dashur të bëhet edhe në vendin e tij” Falë dëshmitarit të kësaj dite, poetit të njohur të oborrit Ioannis Vilaras, dimë pak më shumë pasi ngjarja nuk është regjistruar dhe nuk dihet shumë për këtë spektakël madhështor. Qyteti dhe personalitetet, përfshirë Haremin e Aliut, ishin mbledhur në fushën jashtë kalasë rreth Agiou Nikolaus, ndoshta në të njëjtin vend ku ndodhet tani aeroporti i Janinës. Njerëzit e zgjedhur për këtë mision ishin Papapamos, një minator argjendi nga Kalavrytes, dy nga argjendaritë Ali Kontojani dhe Kurti, dhe një i afërm i Ioannis Koletti, mjeku i Ali Pashës dhe spiuni i famshëm Ali, Nikolaos Iagos.

Duke qenë se Balona është përgatitur për shkak të papërvojës dhe ndoshta mungesës së njohurive teknike, ka marrë flakë dhe në pak minuta është bërë hi. I zhgënjyeri shumë i zhgënjyer filloi të ikë dhe sipas Vilaras dëshmitar nusja nisi të qante pasi djegia e balonës mund ta kishte marrë si ogur të keq për dasmën e saj. Ali Pasha i zhgënjyer thellë u largua nga fusha dhe u kthye në pallat. Vilaras shkroi një poezi satirike për të gjithë këtë çështje, por as ai dhe askush tjetër nuk e dinin se në fakt përpjekja për të fluturuar me balonë në Janinë ishte një arritje e madhe e bërë nga Ali Pashë Tepeleni.

Ndonëse Balona Hot Air Balon në Janinë dukej si një spektakël dasme për të kënduarit, në Evropë dhe më gjerë ideja e balonës së nxehtë të përdorur në luftë u fermentua me shpejtësi. Një nga figurat kryesore të kohës që i kushtoi një vëmendje të veçantë balonave të ajrit të nxehtë ishte jo më pak Benjamin Franklin, i cili kishte qenë i pranishëm në nisjen mbretërore në Versay nga vëllezërit Montgolfier. Jo shumë kohë më vonë, ai i shkroi një miku në Amerikë: Pesë mijë balona, të afta për të ngritur nga dy burra secila, nuk mund të kushtonin më shumë se sa të kishin anije të linjës; dhe ku është princi që mund të përballojë një gjë të tillë për të mbuluar vendin e tij me trupa për mbrojtjen e tij, pasi dhjetë mijë burra që zbresin nga retë mund të mos bëjnë në shumë vende një ligësi të pafundme, përpara se të mblidhej një forcë për t'i zmbrapsur ata ?

Megjithatë, ideja e një force ajrore vazhdon të përhapet në Evropë. Në vitin 1803, John Money, një nga aeronautët e parë të Anglisë, i kërkoi Ushtrisë Britanike të adoptonte balona në operacionet e tyre në terren. Në pamfletin e tij të përhapur gjerësisht, "Një traktat i shkurtër mbi përdorimin e balonave dhe Observatorit në terren në ushtri" ai argumenton për përdorimin e balonave me ajër të nxehtë në luftërat e ardhshme në Evropë. Duhet thënë se fluturimi i parë në Amerikë ishte vetëm 10 vjet më parë nga përpjekja e Ali Pashës për të fluturuar me balonën e tij në Janinë, duke e bërë Aliun nga Tepelena një njeri me vizion të jashtëzakonshëm për kohën e tij. Fatkeqësisht, përpjekja për fluturim në Janinë u ndërpre nga aksidenti, megjithatë vizioni i tij për të pasur një balonë të nxehtë në oborrin e tij e bën atë një nga pionierët e hershëm të fluturimit në historinë shqiptare.

ali pashe tepelena auron tare

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin