LIVE UPDATES
Editorial

Analiza/ BBC: Çfarë mësoi Europa nga një vit pandemi

20 February 2021, 09:18 Nga DOSJA
Analiza/ BBC: Çfarë mësoi Europa nga një vit pandemi

EUROPË– Që prej rastit të parë të diagnostikuar një vit më parë në një spital në veri të Italisë, deri te boshatisja e qyteteve të tëra, jeta e evropianëve ka ndryshuar përgjithmonë.

Kufizimi i lëvizjes ka detyruar çdo vend dhe shoqëri të adaptojë rregullat dhe të rimendojë kulturën e saj. Ka pasur të vërteta të vështira dhe risi të papritura në një vit që ndryshoi Evropën.

Bllokimi i Spanjës ishte ndër më të ashpërit në Evropë, thotë Nekane Balluerka Lasa, profesoreshë e metodologjisë së shkencave të sjelljes në Universitetin e Vendit Bask. Izolimi ishte veçanërisht i vështirë për njerëzit e moshuar dhe familjet me të ardhura më të ulëta. Infeksionet u ulën, por kostoja ekonomike ishte shumë e lartë dhe mësimi kryesor ishte ndikimi në shëndetin mendor të njerëzve. Studimi i BBC zbuloi se 46% e njerëzve ndjenin shqetësim të rëndë psikologjik .

Italianët fillimisht ishin të frikësuar nga bindja jo karakteristike, thotë korrespondenti i BBC Romë, Mark Lowen. Ata ishin të parët që u shtypën nga virusi, të parët që panë njësitë e kujdesit intensiv afër kolapsit apo miqtë dhe familjen teksa po vdisnin. Respektimi për kufizimet filloi të ndryshonte me valën e dytë, me disa protesta kundër bllokimeve të rinovuara, duke pasur parasysh frikën dhe lodhjen.

Hollandezët nuk u bllokuan deri në dhjetor, por kur u vendos një shtetrrethim në janar, trazirat shpërthyen, thotë korrespondentja e BBC Hagës Anna Holligan. Tensionet kishin qenë të acaruara. Trazirat zbuluan një lumë pakënaqësie ndër breza dhe erdhën pasi një skandal i ndihmës së kujdesit për fëmijët kishte rrëzuar qeverinë. Shumica pranuan bllokimin, por ata që tashmë ishin të irrituar ndiheshin të inkurajuar pasi qeveria kishte thyer rregullat e saj.

Strategjia fillestare e Gjermanisë ishte të testonte gjerësisht dhe më pas të gjurmonte dhe të ndërpriste zinxhirët e infeksionit, thotë korrespondentja e BBC Berlin Jenny Hill. Ajo punoi derisa rastet u spiralizuan vjeshtën e kaluar. Shumica dërrmuese e gjermanëve mbështesin masat e bllokimit, sipas sondazheve. Por ka pasur një rezistencë të furishme nga disa, të cilët kanë protestuar, zakonisht pa maska ose distancime shoqërore. Disa janë thjesht të shqetësuar nga ndikimi i kufizimeve të bllokimit, por protestat kanë tendencë të mbledhin së bashku teoricienë konspiracioni, anti-vaksistë dhe aktivistë të ekstremit të djathtë.

Sllovenia ka duruar disa nga kufizimet më të rrepta në Evropë, dhe megjithatë ajo ka një nga nivelet më të larta të vdekjes në botë, thotë korrespondenti i BBC Ballkanit Guy Delauney. Udhëtimi i brendshëm u ndalua nga tetori deri në mes të shkurtit, shumica e dyqaneve u mbyllën dhe shkollat hynë në internet. Epidemiologët janë të hutuar, por njerëzit këtu dyshojnë se shoqërimi privat vazhdoi pavarësisht masave të urgjencës.

Suedia shmangu një bllokim dhe e ndërtoi strategjinë e saj kryesisht rreth udhëzimeve vullnetare të distancimit shoqëror, thotë reporteri i BBC Maddy Savage në Stokholm. Publiku kryesisht u pajtua në fillim, por, ndërsa rastet u rritën gjatë valës së dytë, pajtueshmëria u bë më e dobët. Në fund të vitit një ligj i ri pandemik u dha ministrave kompetenca më të mëdha për të kufizuar numrat në dyqane dhe në trena dhe autobusë të distancave të gjata.

Serbia ka pasur sukses spektakolar me programin e saj të vaksinimit, Bosnja fqinje ka vuajtur, thotë Guy Delauney. Bosnja nuk ka një udhëheqje të fortë dhe të centralizuar dhe trajtimi i koronavirusit ka rënë kryesisht në dy rajone gjysmë-autonome, të cilat nuk e kanë mbuluar veten me lavdi. Kryeministri i njësisë së Federatës, Fadil Novalic, do të gjykohet për dhënien e një kontrate për të blerë ventilues te një kompani e përpunimit të frutave. Dhe punëtorët shëndetësorë boshnjakë kanë më shumë të ngjarë të vaksinohen në Serbi, ku qendrat kufitare u kanë ofruar atyre një goditje.

Shoqëritë janë përgjigjur në mënyra të ndryshme

Shkalla e lindjes së Hungarisë ka rënë, thotë korrespondenti i BBC Budapest Nick Thorpe. Numrat e lindjeve filluan të bien në nëntor dhe më pas ranë më tej në dhjetor dhe janar – muajt e parë kur mund të regjistrohej një ndikim i Covid.

Gratë spanjolle e kanë pasur më të vështirë, thotë Prof Nekane Balluerka Lasa. Disa studime kanë treguar se në familjet ku burrat dhe gratë punojnë jashtë shtëpisë, gratë kalojnë shumë më shumë kohë duke u kujdesur për të moshuarit në varësi dhe për fëmijët e tyre. Kjo mund të shpjegojë pse shqetësimi psikologjik i grave gjatë pandemisë ishte më i madh se ai i burrave.

Agjizmi në Suedi është rritur, thotë Prof Ingmar Skoog. Ka 1.5 milion njerëz në Suedi mbi 70 dhe autoritetet dolën dhe thanë se nuk mund të kujdeseshin për veten e tyre. Por njerëzit e moshuar janë krejtësisht të ndryshëm nga 30 ose 40 vjet më parë: ne flasim për 70 si 50 të rinj. Ata që nuk kishin kujdestarë përbënin vetëm 10% të vdekjeve.

Shkarkimi i trurit të ngulitur në Itali është përmbysur pjesërisht, thotë Mark Lowen. Më shumë se pesë milion italianë jetojnë jashtë, me më shumë se 75% në 15 vitet e fundit, me ngritjet më të mëdha midis maturantëve dhe shkollave të mesme. Ndërsa qeveritë e njëpasnjëshme janë përpjekur t’i tundojnë përsëri, është pandemia që duket se ka pasur një ndikim më të madh në bindjen e italianëve që të kthehen, të jenë me familjet e tyre. Sfida tani do të jetë mbajtja e tyre këtu.

Evropianët përqafuan ndryshimin e jetesës në mënyra të ndryshme

Franca më në fund bëhet dixhitale , nga Lucy Williamson, korrespodente e BBC Paris. Deri në bllokimin e dytë vjeshtën e kaluar, jeta në Francë shpesh shkaktonte një epokë makinash shkrimi dhe trefishim. Pavarësisht nga një xhiro vjetore prej gati 2.4 tn € (2.1 tn; 2.9 tn $), dy të tretat e bizneseve të vogla nuk funksiononin në internet, dhe faqet e internetit të dyqaneve të mëdha ikonike si Galeries Lafayette ose BHV ofruan pak më shumë se një adresë dhe orët e hapjes, plus një imazh ose dy nga disa këpucë të zbukuruara. Tani, gjithçka, nga vaktet e kafeneve te pagesa e taksave dhe aplikimet për kartat e qëndrimit mund të bëhen në internet dhe dyqanet e departamenteve kanë faqe të shkëlqyera. Rritja e ekonomisë dixhitale ka qenë një qëllim kryesor për Presidentin Emmanuel Macron

Spanjollët po punojnë nga shtëpia, tani për tani , nga Prof Nekane Balluerka Lasa. Spanja është një kulturë shumë miqësore. Studentët e universitetit tashmë kalojnë një javë në shtëpi dhe një javë në universitet – dhe ata duan të vijnë çdo ditë.

Austriakëve u pëlqente tradicionalisht të paguanin me para në dorë, por një sondazh nga Banka Kombëtare Austriake verën e kaluar sugjeron që pandemia mund të ketë përshpejtuar një prirje tashmë ekzistuese drejt pagesave pa para, si me pjesën tjetër të Evropës.

(kle.mu./dosja.al)

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

editorial editorial cfare mesoi europa nga pandemia covid19 ne europe cfare mesoi europa nga pandemia covid19 ne europe

Sondazh

Editorial 19 February 2021, 15:52

Të kapësh virusin me SPAK

TIRANË- Mënyra se si Edi Rama po sillet në betejën ndaj pandemisë, po i shndërron votimet e ardhshme në një zgjedhje mes diktaturës dhe kundërshtimit të sa...

Editorial 18 February 2021, 12:20

Përrallat tragjike të Edi Ramës

Ndërkohë që situata e pandemisë ka dalë totalisht nga kontrolli, kur fatalitetet raportohen në rritje, ndërsa numri i të infektuarve fluturon pa asnjë limit, Kr...

Editorial 17 February 2021, 15:41

Era e një revolucioni zgjedhor në Kosovë

Në zgjedhjet e 14 shkurtit të vitit 2021 Kosova prodhoi një revolucion zgjedhor, duke përmbysur konceptin e deritanishëm të elitave politike në pushtet. Efekti ...

Editorial 16 February 2021, 13:22

“Rama-Vaksin”

E ndërsa shkencetarët nga e gjithë bota po përpiqen fort për prodhimin e vaksinave anti-Covid 19 që do të mund të jenë rezultative edhe ndaj formave të reja te ...

Editorial 15 February 2021, 09:18

“Aman, mos më fol për politikë”!

Mëkati më i madh për ne shqiptarët është indiferenca. Ne kemi vite që përgjithësisht nuk jemi më të interesuar të dimë se si funksionon vendi ynë, se cila është...

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin