LIVE UPDATES
Insights

ANALIZA: NATO po vdes

16 July 2020, 10:02 Nga DOSJA
ANALIZA: NATO po vdes

NATO mund të jetë “aleanca më e suksesshme në histori” – siç pretendon sekretari i përgjithshëm i saj, Jens Stoltenberg – por gjithashtu mund të jetë në prag të dështimit. Pas disa vitesh të trazuara, gjatë të cilave presidenti amerikan Donald Trump ka bërë që Amerika t’i kthejë gjithnjë e më shumë shpinën NATO-s, tensionet midis Francës dhe Turqisë janë përshkallëzuar ndjeshëm, duke treguar se sa e brishtë është bërë Aleanca.

Mosmarrëveshjet midis Francës dhe Turqisë filluan në mes të qershorit, kur një fregatë e marinës franceze nën komandën e NATO-s në Mesdhe u përpoq të inspektonte një anije mallrash të dyshuar për shkeljen e një embargoje armësh të Kombeve të Bashkuara në Libi. Franca pretendon se tre anije turke që shoqëronin anijen e mallrave ishin “jashtëzakonisht agresive” ndaj fregatës së saj, duke ndezur dritat e radarit të tyre tre herë – një sinjal që tregon përgjigjen e saj të afërt. Turqia e mohoi këtë pretendim të Francës, duke u shprehur se fregata franceze po ngacmonte anijet e saj.

Sido që të jenë detajet, fakti është se dy aleatë të NATO-s iu afruan shumë një konflikti të mundshëm në kontekstin e një misioni të NATO-s. Kjo është një ulje e re për Aleancën, e cila mund të paralajmërojë shkatërrimin e saj.

Lord Hastings Ismay, sekretari i parë i përgjithshëm i NATO-s, tha se misioni i Aleancës ishte “të mbajë rusët jashtë, amerikanët brenda dhe gjermanët poshtë”. Dinamika padyshim ndryshoi gjatë dekadave pasuese, sidomos marrëdhënia me Gjermaninë. Por baza e gjerë e bashkëpunimit mbeti e njëjtë.

Pa lidershipin amerikan, e gjithë struktura rrezikon të shkatërrohet. Nuk është rastësi që herën e fundit dy aleatë të NATO-s iu afruan kaq shumë një përballjeje – gjatë pushtimit turk të Qipros në vitin 1974 – SHBA-ja ishte e zënë me Luftën e Vietnamit. Në fakt, mosmarrëveshja midis Turqisë dhe Francës ndodhi vetëm disa ditë pasi u zbulua se Trump kishte vendosur, pa asnjë konsultim paraprak me aleatët e Amerikës në NATO, të tërhiqte mijëra trupa amerikane nga Gjermania.

Gjermania mund të mos jetë më në vijën e parë, siç ishte gjatë Luftës së Ftohtë, por forcat amerikane atje shërbejnë ende si një frenues i fuqishëm për agresionin rus përgjatë krahut lindor të NATO-s. Duke tërhequr ato forca, Trump ka dërguar një mesazh të rëndësishëm: garantimi i sigurisë europiane nuk është më një përparësi kryesore për SHBA-në.

Ndërkohë që distancimi i Amerikës nga Europa është përshpejtuar nën drejtimin e Trump, ai nisi rreth një dekade më parë. Në vitin 2011, kur paraardhësi i Trump, Barack Obama, po kërkonte “aksin e tij drejt Azisë”, Sekretari i atëhershëm Amerikan i Mbrojtjes, Robert Gates, paralajmëroi se, nëse NATO-ja nuk tregonte se ishte e rëndësishme, atëherë SHBA-ja mund të humbte interesin. NATO nuk e bëri diçka të tillë: deri në dhjetorin e kaluar, deklaratat e saj të samitit nuk arritën të pranonin sfidat që parashtroheshin me rritjen e Kinës. Deri atëherë, SHBA-ja e kishte humbur interesin. Dhe tani, nën drejtimin e Trump, ai mosinteresim është shndërruar në një armiqësi të hapur.

Pa SHBA-në si një timon, aleatët e NATO-s kanë filluar të marrin drejtime të ndryshme. Turqia është shembulli më i qartë. Para mosmarrëveshjes së fundit me Francën, Turqia bleu një sistem rus mbrojtjeje raketash S-400, pavarësisht kundërshtimeve të SHBA-së. Për më tepër, ajo ka ndërhyrë me guxim në Libi, duke siguruar mbështetje ajrore, armë dhe luftëtarë për Qeverinë e Akordit Kombëtar me qendër në Tripoli.

Presidenti turk Rexhep Tajip Erdogan duket i sigurt se marrëdhënia e tij e drejtpërdrejtë me Trump do ta mbrojë atë nga pasojat e sjelljes së tij. Vendimi i Trump për të mos vendosur sanksione për blerjen e raketave, duket se e shfajëson arsyetimin e Erdoganit.

Por Turqia nuk është e vetme. Edhe Franca ka bërë të njëjtën gjë, përfshirë edhe në Libi. Duke ofruar mbështetje ushtarake për gjeneralin e mbështetur nga Rusia Khalifa Haftar, i cili kontrollon Libinë lindore, për të luftuar militantët islamikë, Franca ka dalë kundër aleatëve të saj të NATO-s. Ndërkohë që presidenti francez Emmanuel Macron nuk e pranon që mbështet anën e Haftarit në luftën civile, ai kohët e fundit shprehu mbështetje për zotimin e Egjiptit për të ndërhyrë ushtarakisht kundër Turqisë, për të cilën ai thotë se ka një “përgjegjësi penale” në vend.

Ndërsa tensionet me Turqinë rriten, Franca është më këmbëngulëse se kurrë se një qasje europiane për sigurinë dhe mbrojtjen – një qasje që do të drejtohej de facto nga Franca – është jetike. Fakti që mbështetja popullore për Macron brenda Francës po zbehet thjesht e shton ndenjën e urgjencës.

Duke lënë mënjanë arsyet politike, Macron ka thënë me zë të lartë atë që disa të tjerë e kanë pranuar: NATO po përjeton një “vdekje truri”, për shkak të angazhimit të dyshimtë të Trump për të mbrojtur aleatët e Amerikës. Duke pasur parasysh që largimi i SHBA-së nga NATO filloi shumë përpara ardhjes së Trump në pushtet, ka shumë pak arsye për të besuar se ky trend do të ndryshojë, edhe pse mund të ngadalësohet nëse ai humbet zgjedhjet e nëntorit. Nëse Europa nuk fillon të mendojë për veten si një fuqi gjeopolitike dhe të marrë përgjegjësinë për sigurinë e saj, argumenton Macron, ajo “nuk do të jetë më kurrë nën kontroll të fatit të saj”.

Dhjetorin e kaluar, NATO përkujtoi 70-vjetorin e mbështetjes së paqes, stabilitetit dhe prosperitetit në të dy anët e Atlantikut. Por çarjet në Aleancë po thellohen, duke ngritur dyshime serioze nëse ajo do ta arrijë dot 75-vjetorin e saj. Tani është momenti i duhur që Europa të zhvillojë mbrojtjen dhe aftësitë e saj.

Marrë nga Tema

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

opinione opinione emmanuel macron recep tayip erdogan emmanuel macron recep tayip erdogan

Sondazh

Insights 14 July 2020, 08:54

Dobia e papërsosmërisë

Ka njerëz që zhyten me kokë në projekte të reja për të përmirësuar jetën e vet – duke hequr qafe gjëra të panevojshme, duke lyer sërish muret e shtëpisë, duke u...

Insights 14 July 2020, 07:00

Sharra, fati dhe shpëtimi i Tiranës

Banorëve të Tiranës emri i “Sharrës“ ju sjell në mendje pirgjet e plehrave, shtëllungat e tymit të zi që çliroheshin mbi qytet, aromën e padurueshme që h...

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin