LIVE UPDATES
Bota

Analiza e DW: Kush është plani i Evropës kundër varësisë digjitale?

Evropa synon të jetë më pak e varur nga prodhimi i çipave jashtë kontinentit dhe të rrisë prodhimin e tyre brenda Evropës.

4 June 2026, 08:28 Nga E.d
Analiza e DW: Kush është plani i Evropës kundër
Foto ilustruse

Frika nga ndkimi i drejtpërdrejtë i fuqive të huaja që duan të dëmtojnë Evropën është thelbësore – për shembull nga të ashtuquajturit "kill switches”. Ky term anglisht i referohet mekanizmave të kontrolluar nga jashtë që mund të ndërpresin funksionimin e rrjeteve elektrike, administratave dhe funksioneve të ndryshme digjitale.

BE-ja dëshiron të çlirohet nga këto rreziqe, sidomos ato që vijnë nga SHBA dhe Kina. Për këtë qëllim, Komisioni ka paraqitur një paketë ligjore përsovranitet digjital. Këto plane nuk janë fantazi, tha zëvendëspresidentja e Komisionit Evropian, Henna Virkkunen, por kërkojnë një vendim "që duhet ta marrim së bashku”.

Pavarësi në prodhimin e çipave

Evropa synon të jetë më pak e varur nga prodhimi i çipave jashtë kontinentit dhe të rrisë prodhimin e tyre brenda Evropës. Prodhimi i gjysmëpërçuesve duhet të nxitet më tej – kompanitë do të tërhiqen me energji më të lirë dhe më pak burokraci. Ligji ekzistues i BE-së për gjysmëpërçuesit do të zgjerohet me masa emergjente. Fushat kritike si industria e armëve dhe teknologjia mjekësore do të kenë përparësi në furnizim në rast mungesash.

Komisioni Evropian gjithashtu synon të përshpejtojë ndjeshëm zhvillimin e strukturave cloud evropiane. Qëllimi është i njëjtë: më pak varësi strategjike nga Kina dhe sidomos nga SHBA, pasi aktualisht në Evropë përdoren kryesisht ofrues amerikanë.

Përveç kësaj, BE planifikon një strategji për burim të hapur (open source): administratat dhe kompanitë nuk duhet të mbështeten vetëm tek ofruesit tradicionalë amerikanë, por të largohen gradualisht prej tyre. Qendrat evropiane të të dhënave duhet të trajnojnë modelet më moderne të inteligjencës artificiale në Evropë, dhe jo në Azi apo Amerikë.

Evropa kërkon t'i përgjigjet dominimit të Tajvanit në prodhimin e çipave të avancuar. Një paketë e re mbështetëse nga BE synon të ndihmojë në këtë drejtim.

Rivalitetet gjeopolitike si arsye

Komisioneri i BE-së, Dan Jørgensen, e përmendi rivalitetin gjeopolitik si arsyen kryesore për reformat digjitale. Tregu global i teknologjisë po largohet nga tregtia e lirë drejt një nacionalizmi ekonomik më të ashpër. Në këtë situatë, Evropa mund të marrë drejtimin dhe të veprojë në mënyrë të përgjegjshme.

27 shtetet anëtare mbështesin të paktën një pjesë të paketës – iniciativën për çipat. Ajo i përgjigjet kërkesës së industrisë për të rritur prodhimin në Evropë, në mënyrë që të shmanget varësia nga eksportet dhe shantazhi në rast mungesash.

Presidenti i shoqatës së industrisë Bitkom, Ralf Wintergerst, e përgëzoi paketën: "Ne e mirëpresim që Komisioni Evropian nuk fokusohet vetëm në teknologji individuale, por në të gjithë zinxhirin e vlerës digjitale.” Megjithatë, tani është vendimtare që të mos mbetet vetëm në njoftime, sepse Evropa ka nevojë për veprim të shpejtë.

Financimi si sfidë

Një pengesë e madhe mund të jetë financimi. Raporti i Draghi-t i vitit 2024 për konkurrueshmërinë e Evropës vlerëson se nevojiten rreth 800 miliardë euro shtesë çdo vit për të mbajtur hapin me SHBA-në dhe Kinën.

Paketa e re synon të mobilizojë kapital privat të riskut dhe parashikon një fond të ri të BE-së për konkurrueshmëri në buxhetin e ardhshëm. Negociatat mund të zgjasin deri në vitin 2027, ndërsa miratimi mund të ndodhë në fund të vitit të ardhshëm.

A ka shanse plani?

Ofruesit amerikanë janë "dominues dhe do të mbeten të tillë”, tha eurodeputeti i SPD-së Matthias Ecke. Megjithatë, BE nuk duhet t'i nënshtrohet presionit nga SHBA: "Ne vendosim rregulla për qytetarët tanë.”

Nga ana tjetër, Markus Ferber (CSU) dyshon nëse Evropa mund të fitojë garën globale për fabrikat më moderne të gjysmëpërçuesve: "Përpjekja për të konkurruar me Tajvanin, SHBA-në apo Korenë e Jugut në terrenin e tyre ka qenë iluzore dhe e kushtueshme që në fillim.” Sipas tij, ligji i ri për çipat duhet të analizojë realisht zinxhirin e vlerës dhe të investojë në segmentet ku Evropa ka avantaze të qarta konkurruese.

Sa larg duhet të shkojë sovraniteti?

Bertram Brossardt nga Shoqata e Ekonomisë Bavareze thekson se sovraniteti teknologjik nuk duhet të kufizohet vetëm në sektorin digjital, por të përfshijë edhe teknologji të tjera kyçe si bioteknologjia dhe energjia.

Eurodeputeti i SPD-së Bernd Lange paralajmëron nga pritshmëri të tepruara: "Sovraniteti teknologjik nuk do të thotë ‘Evropa e para'.” dAi nënvizon se Evropa duhet të zhvillojë aftësi vetjake në fusha kritike, por të mbetet e hapur ndaj tregtisë, investimeve dhe bashkëpunimit ndërkombëtar./DW

evropa plani komisioni evropian

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin