LIVE UPDATES
Bota

Analiza e DW: Me çfarë idesh Evropa synon të kapërcejë krizën e banesave?

Sipas këtij propozimi, kompanitë fitimprurëse që zotërojnë më shumë se 3000 banesa duhej të detyroheshin t'ia shisnin ato landit të Berlinit.

28 September 2026, 09:21 Nga E.d
Analiza e DW: Me çfarë idesh Evropa synon të
Foto ilustruse

Në qytetin më të madh të Bashkimit Evropian, presioni në tregun e banesave është aq i madh, saqë banorët e tij duan të ndërmarrin një eksperiment historik. Pesë vjet më parë, qytetarët e Berlinit ngarkuan me referendum Senatin e kryeqytetit gjerman të hartonte një ligj që do t'i jepte fund fuqisë dominuese në treg të kompanive të mëdha të pasurive të paluajtshme.

Sipas këtij propozimi, kompanitë fitimprurëse që zotërojnë më shumë se 3000 banesa duhej të detyroheshin t'ia shisnin ato landit të Berlinit. Por kjo nuk ndodhi. Ndërkohë, që nga ajo kohë, çmimet mesatare të qirave për kontratat e reja janë rritur edhe me rreth 50 për qind.

Në zgjedhjet për Parlamentin e Berlinit më 20 shtator, partia E Majta (Die Linke) doli forca më e madhe politike. Gjatë fushatës elektorale, E Majta premtoi se do ta zbatonte me vendosmëri rezultatin e referendumit dhe do t'i vinte banesat e korporatave të mëdha të pasurive të paluajtshme nën pronësi publike. Në fushatë përdorej shpesh edhe termi "shpronësim”. Nëse Berlini do të hyjë vërtet në këtë territor të ri juridik, varet aktualisht nga negociatat për formimin e koalicionit qeverisës. Megjithatë, vetë rezultati i zgjedhjeve ka rikthyer në mbarë Evropën vëmendjen ndaj faktit se sa e rëndë është kriza e banesave në shumë zona metropolitane.

DW paraqet disa nga konceptet dhe zgjidhjet që metropole të tjera evropiane i kanë vënë tashmë në zbatim.

Vjena: Bashkia si qiradhënëse

Modeli i Vjenës konsiderohet një nga zgjidhjet shembullore evropiane kundër shpërthimit të çmimeve të qirave. Kryeqyteti austriak u përball me një krizë të rëndë banesash që pas Luftës së Parë Botërore. Krevatet ishin aq të pakta, saqë punëtorët flinin me turne dhe, në kushtet e mbipopullimit, përhapeshin sëmundje si tuberkulozi.

Zgjidhja e ndërmarrë në atë kohë vazhdon ta stabilizojë tregun e banesave edhe sot. Sipas të dhënave të qytetit, Vjena jep me qira rreth 220.000 banesa në pronësi publike dhe administron edhe 200.000 njësi të tjera si strehim të subvencionuar. Kështu, rreth 60 për qind e banorëve të Vjenës jetojnë në këto banesa. Kjo politikë ka ndikim stabilizues edhe mbi tregun e lirë të qirave, duke ndihmuar në mbajtjen nën kontroll të çmimeve. 

Basel: Tokë publike, ndërtesa private

Fakti që banimi po bëhet gjithnjë e më i shtrenjtë në shumë qytete lidhet edhe me rritjen e vlerës së tokës, si pasojë e atraktivitetit të zonave urbane. Për këtë arsye, në shumë vende po shqyrtohen mënyra për t'i shkëputur çmimet e qirave nga çmimet e larta të truallit. Një zgjidhje është që tokat në pronësi të komunave të mos shiten, por të jepen me qira afatgjatë, për shembull kooperative të banimit ose investitorëve me orientim social. Komunat përfitojnë sepse nuk duhet të mbulojnë kostot e ndërtimit, ndërsa investitorët nuk detyrohen të llogarisin çmime të larta të tokës, të cilat më pas do t'ua transferonin qiramarrësve.

Një nga pionierët e këtij modeli në Evropë është Bazeli. Në qytetin zviceran, rreth 40 për qind e të gjitha banesave të kooperativave janë ndërtuar në toka publike. Edhe qytete si Barcelona dhe Lisbona kanë vite që po bëjnë përpjekje të shtuara për ta vendosur dhe zgjeruar këtë model.

Parisi: Rikthimi në pronësi publike dhe shndërrimi i ndërtesave

Situata bëhet më e ndërlikuar kur toka dhe ndërtesat janë tashmë në pronësi private afatgjatë. Për këtë arsye, që nga viti 2014, komuna e Parisit gëzon të drejtën e parablerjes, të cilën e përdor veçanërisht në lagjet ku presioni i zhvendosjes së banorëve është i lartë, me synimin për të rritur përqindjen e banesave sociale. 

Objektivi është që deri në vitin 2035, 30 për qind e fondit të banesave të jenë banesa sociale. Megjithatë, por rritja e deritanishme i atribuohet kryesisht projekteve të reja të ndërtimit të realizuara nga vetë qyteti. Ndërkohë, kryeqyteti francez dhe komunat përreth po blejnë gjithnjë e më shumë ndërtesa biznesi për t'i kthyer ato në banesa. Në rajonin përreth, Île-de-France, janë identifikuar 61 projekte që mund të krijojnë deri në 8.200 banesa të reja.

Praga: Banesa për profesionet kyçe

Kryeqyteti i Çekisë, Praga, ka gjetur një mënyrë tjetër për të mbajtur në qytet ata punonjës pa të cilët shumë shërbime nuk do të funksiononin: infermierët, policët, mësuesit apo punonjësit e pastrimit, të cilët shpesh kanë më pak mundësi financiare për të përballuar qiratë sesa bankierët apo avokatët. Në Pragë janë ndërtuar rreth 660 banesa të rezervuara posaçërisht për punonjësit e sektorit publik.

Shoqëria që i administron këto banesa është një filial i një banke çeke. Falë financimeve evropiane dhe një planifikimi ekonomik afatgjatë prej 40 vitesh, qiratë synohet të mbahen rreth 20 për qind nën nivelin e zakonshëm të tregut. Përzgjedhjen e banorëve nuk e bën banka, por institucione si spitalet dhe zyrat publike. Ato lidhin marrëveshje bashkëpunimi dhe mund t'u ofrojnë punonjësve të rinj mundësinë e strehimit me qira të favorshme. Projekte të tjera të ngjashme tashmë janë në fazën e planifikimit.

Dublini: Qira me kosto, jo për fitim

Edhe kryeqyteti irlandez, Dublini, e ka të vështirë të mbajë në qytet njerëzit me të ardhura të ulëta dhe të mesme. Pas krizës financiare të fundviteve 2000, shumë prona u blenë nga investitorë të huaj. Në të njëjtën kohë, gjigantët e teknologjisë, të tërhequr nga normat e ulëta tatimore, zgjodhën Dublinin si seli evropiane, duke rritur ndjeshëm kërkesën për banesa. Si rezultat, qiratë u rritën në mënyrë të vrullshme. Në Dublin ekzistojnë lista të gjata pritjeje, pasi oferta e banesave sociale është shumë më e vogël se kërkesa.

Programi Cost Rental Housing, i nisur në vitin 2021, synon një grup që shpesh mbetet jashtë skemave të ndihmës: personat me të ardhura nën 66.000 euro në vit, të cilët fitojnë tepër për të përfituar banesa sociale, por shumë pak për të përballuar çmimet e tregut të lirë. Në kuadër të këtij programi, organizata jofitimprurëse dhe institucione publike ofrojnë banesa pa synim përfitimi. Si pasojë, qiratë fillestare janë dukshëm më të ulëta se në treg. Sipas një studimi të Institutit të Kërkimeve Sociale ESRI, ato janë mesatarisht gati 30 për qind më të ulëta.

Qeveria irlandeze synon të vërë në dispozicion 18.000 banesa të tilla deri në fund të dekadës. Sa e madhe është kërkesa u pa vitin e kaluar në zonën Coolevally, në juglindje të Dublinit: për 104 banesa u paraqitën mbi 4.200 aplikime. Megjithatë, do të nevojiten ende shumë banesa të reja që oferta dhe kërkesa të arrijnë ekuilibrin në qytetet më të kërkuara të Evrops./DW

evropa banesa kriza

Sondazh

Bota 28 September 2026, 08:21 E.d

Republika Çeke dhe objektivat e NATO-s

Foto ilustruse Republika Çeke duhet të mbetet e përkushtuar ndaj rritjes së shpenzimeve për mbrojtjen, kërkoi javën e ...

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin