LIVE UPDATES
Bota

Analiza e DW: Si lufta në Iran po dëmton industrinë e linjave ajrore?

Përveç rritjes së çmimeve, së shpejti pritet mungesë e karburantit të avionëve.

2 May 2026, 23:00 Nga E.d
Analiza e DW: Si lufta në Iran po dëmton industrinë e linjave
Foto ilustruse

Çmimet e karburantit të avionëve janë më shumë se dyfishuar që kur SHBA dhe Izraeli sulmuan për herë të parë Iranin në shkurt. Arsyeja: Si Irani ashtu edhe SHBA kanë bllokuar në pika të ndryshme ngushticën e Hormuzit, një rrugë kyçe ujore për një të pestën e cisternave botërore të naftës dhe gazit.

Marina Efthymiou, një profesoreshë e menaxhimit të aviacionit në Universitetin e Qytetit të Dublinit, tha për DW se çmimet e karburantit të avionëve në Evropë u rritën nga rreth 68.27 euro (80 dollarë) për fuçi në shkurt në 153.84 euro (180 dollarë) në fund të prillit, sipas Shoqatës Ndërkombëtare të Transportit Ajror.

"Nëse çmimet e karburantit, të cilat përfaqësojnë 25% deri në 50% të shpenzimeve totale operative të një linje ajrore, mbeten të larta dhe linjat ajrore nuk janë mbrojtur, ato mund të falimentojnë," tha ajo.

Përveç rritjes së çmimeve, së shpejti pritet mungesë e karburantit të avionëve. Dy javë më parë, kreu i Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë paralajmëroi se Evropës i kanë mbetur rreth gjashtë javë karburant avionësh.

Evropa konsumon mesatarisht rreth 1.6 milionë fuçi karburant avionësh në ditë dhe prokuron 1.1 milionë fuçi nga burime vendase. Një pjesë e madhe e pjesës tjetër – 500,000 fuçi – vinin nga Lindja e Mesme përmes ngushticës së Hormuzit, e cila tani është pothuajse e pakalueshme. 

Udhëtimi ajror do të kushtojë më shumë pasi linjat ajrore ulin fluturimet, shtojnë tarifën shtesë
Disa linja ajrore po e transferojnë këtë rritje çmimi te klientët. Air France-KLM thuhet se ka vendosur një shtesë prej 100 € për fluturimet me distanca të gjata, ndërsa Lufthansa njoftoi më 22 prill se do të shkurtonte 20,000 fluturime në distanca të shkurtra të gjashtë muajve të ardhshëm. Scandinavian Airlines do të anulojë rreth 1,000.

"Ne jemi të detyruar ta bëjmë këtë, sepse përndryshe thjesht falimentojmë brenda pak muajsh," tha Sebastien Justum, nënkryetar i lartë i Air France-KLM, në një ngjarje të fundit në Parlamentin Evropian. 

Biletat e avionit janë rritur me 24% gjatë vitit, sipas një raporti të fundit nga Teneo, një firmë këshilluese.

Andrew Charlton, drejtor menaxhues i konsulencës Aviation Advocacy, tha se ndërsa furnizimet me karburant janë aktualisht të mjaftueshme, ka shumë pasiguri për të ardhmen.

"Kjo pasiguri dhe kostoja shtesë e mbajtjes së rezervuarëve plot, po i bën biletat më të shtrenjta," tha ai për DW. "Udhëtarët duhet të presin më pak vende dhe më pak pazare në treg."

Çfarë pret industria e linjave ajrore?

Airlines for Europe (A4E), një shoqatë e 16 linjave ajrore evropiane që pretendon se përfaqëson 80% të trafikut ajror evropian, i ka bërë thirrje BE-së të marrë masa urgjente për të kufizuar ndikimin e luftës në Iran.

A4E i ka kërkuar BE-së të lehtësojë detyrimet sipas legjislacionit kundër cisternave, i cili kërkon që fluturimet të ngarkojnë 90% të karburantit të nevojshëm brenda bllokut. Ligje të tilla kanë për qëllim të dekurajojnë linjat ajrore të ngarkojnë karburant më të lirë në vendet me standarde më të ulëta mjedisore.

Ajo gjithashtu i ka bërë thirrje BE-së të pezullojë përkohësisht Sistemin e Tregtimit të Emetimeve të bllokut, i cili detyron linjat ajrore që operojnë në BE të paguajnë për emetimet e karbonit.

"Këto janë masa të përkohshme për të na përballuar situatën aktuale, plus planifikim më afatgjatë për t'u përgatitur për të ardhmen," tha Ourania Georgoutsakou, drejtoreshë menaxhuese e A4E, në një deklaratë.

Këshilli Ndërkombëtar i Aeroporteve (ACI), i cili e përshkruan veten si zëri i aeroporteve të botës, ka bërë thirrje për importe nga vende alternative, prokurim të përbashkët nga vendet anëtare të BE-së dhe më shumë koordinim.

"Nivelet aktuale të çmimeve të karburantit të avionëve dhe perspektiva e një krize të re të kostos së jetesës nënkuptojnë se shumë aeroporte rajonale në të gjithë kontinentin tonë ka të ngjarë të përballen me një goditje të ofertës dhe kërkesës", tha Olivier Jankovec, drejtor i përgjithshëm i ACI Europe, në një deklaratë më 28 prill. "Për ta, ky nuk është asgjë më pak se një kërcënim ekzistencial."

Jankovec shtoi, megjithatë, se aeroportet në Evropë nuk po përballen ende me mungesën e karburantit.

Komisioni Evropian thekson rëndësinë e koordinimit ndër-bllok

"Në vetëm 60 ditë konflikti, fatura jonë për importet e karburanteve fosile është rritur me mbi 27 miliardë euro", tha presidentja e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen duke iu drejtuar anëtarëve të Parlamentit Evropian të mërkurën.

Ajo theksoi rëndësinë e rritjes së koordinimit midis vendeve anëtare të BE-së.

"Ne propozojmë koordinim më të fortë, jo vetëm në mbushjen e magazinimit kombëtar të gazit, por edhe kur bëhet fjalë për rezervat e karburantit – veçanërisht karburantin e avionëve dhe naftën, ku tregjet po shtrëngohen", tha von der Leyen.

Javën e kaluar, Komisioni Evropian lançoi planin e tij AccelerateEU i cili përfshin monitorimin e rezervave të karburantit të avionëve dhe koordinimin e furnizimeve për linjat ajrore dhe aeroportet në të gjithë bllokun.

Charlton i Aviation Advocacy tha se një observator karburanti në mbarë BE-në për të hartuar furnizimet e disponueshme të karburantit të avionëve dhe për të optimizuar shpërndarjen është "në funksion" dhe "i lavdërueshëm".

Të tjerë thanë se monitorimi dhe koordinimi i BE-së mund të zbusë ndikimin e një krize të mundshme të furnizimit, por mund të mos jetë një zgjidhje e mjaftueshme nëse kriza zgjatet.

"Mund të ndalojë një mungesë në nivel kombëtar që të bëhet një panik në të gjithë kontinentin, por nuk mund të krijojë karburant që nuk është aty," tha Efthymiou nga Universiteti i Qytetit të Dublinit.

Eksportuesit e karburantit të avionëve fillojnë të mbajnë më shumë furnizimin e tyre
Eksportuesit e karburantit të rafinuar po kuptojnë gjithashtu se kanë një mall gjithnjë e më të pakët në duart e tyre.

"Pjesa më e madhe e karburantit të avionëve në botë rafinohet në Azi – Koreja e Jugut është eksportuesi numër 1 – por vendet aziatike kanë filluar të kufizojnë eksportet e karburantit të avionëve sepse nafta e tyre e papërpunuar vjen gjithashtu nga Lindja e Mesme", tha Efthymiou.

Megjithatë, BE-ja po përpiqet të krijojë besim se është e gatshme të menaxhojë çdo mungesë të karburantit të avionëve në të ardhmen dhe po inkurajon njerëzit të udhëtojnë.

"Ndërsa ne duhet të përgatitemi për skenarin më të keq, ne gjithashtu duhet të përmbahemi nga dërgimi i mesazheve hapur negative dhe alarmante që krijojnë konfuzion, apo edhe panik tek publiku udhëtar", tha Apostolos Tzitzikostas, Komisioneri Evropian për Transportin e Qëndrueshëm dhe Turizmin, në Qipro të mërkurën. "Ne po bëjmë çmos për të parashikuar dhe frenuar ndikimin e kësaj situate shumë të vështirë."

Por ai shtoi gjithashtu se "nëse qytetarët tanë ose turistët potencialë nga vendet e treta nuk ndihen mjaftueshëm të sigurt për të rezervuar biletat në pushime, një krizë ekonomike do të godasë më shpejt nga sa mendojmë"./DW

iran lufta nafta

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin