LIVE UPDATES
Bota

Analiza e REL: Çfarë tregon për Republikën e re Islamike mungesa e Mojtaba Khameneit në varrimin e të atit?

Djali dhe pasuesi i udhëheqësit shumëvjeçar të Iranit nuk u shfaq gjatë gjithë ceremonive mortore dhe tubimeve përkujtimore që përfunduan më 9 korrik.

10 July 2026, 17:52 Nga D.S

Analiza e REL: Çfarë tregon për Republikën e re Islamike

IRAN- Irani e zhvilloi një ceremoni madhështore mortore, e cila zgjati një javë, për udhëheqësin suprem, ajatollah Ali Khamenei, i cili u vra në fillim të luftës me Shtetet e Bashkuara dhe Izraelin. Ngjarjet publike, të organizuara nga shteti, mblodhën qindra mijëra njerëz në mbarë Republikën Islamike. Megjithatë, një njeri ra në sy për mungesën e tij: Mojtaba Khamenei.

Djali dhe pasuesi i udhëheqësit shumëvjeçar të Iranit nuk u shfaq gjatë gjithë ceremonive mortore dhe tubimeve përkujtimore që përfunduan më 9 korrik. Thuhet se Mojtaba Khamenei u plagos në të njëjtin sulm ajror izraelit që vrau të atin, dhe ai nuk është parë në publik qëkurse e mori detyrën si pasues në muajin mars.

Sipas ekspertëve, legjitimiteti i Mojtaba Khameneit ka pësuar një tjetër goditje nga mosprania e tij publike, e cila gjithashtu ka nxitur pyetjet se kush e drejton në të vërtetë këtë vend të Lindjes së Mesme me rreth 90 milionë banorë.

Sipas autoriteteve, ai nuk mori pjesë në varrimin e të atit për arsye sigurie.

"Mungesa e tij ka rëndësi politike, sepse nxjerr në pah dilemën qendrore të trashëgimisë së pushtetit. Mojtaba mund ta trashëgojë postin, por jo autoritetin e të atit," tha Alex Vatanka, drejtor i Programit për Iranin në Institutin e Lindjes së Mesme me seli në Uashington.

Mojtaba Khamenei ishte zgjedhje e kontestueshme për postin e udhëheqësit suprem. Derisa përzgjedhja e tij përfaqësonte vazhdimësi në kohë lufte, ajo zemëroi mbështetës të qeverisë, të cilët argumentonin se trashëgimia familjare e pushtetit binte ndesh me rrënjët antimonarkiste të Revolucionit Islamik të vitit 1979.

"Mbajtja e tij larg syrit të publikut mund t'i shmangë këto akuza, por gjithashtu e lë procesin e transferimit të legjitimitetit dukshëm të papërfunduar", shtoi Vatanka, autor i librit “Beteja e Ajatollahëve në Iran”.

"Regjimi mund të organizojë me kujdes vazhdimësinë institucionale, por nuk mund të krijojë autoritet personal brenda natës", shtoi ai.Për shumë iranianë, Mojtaba Khamenei mbetet figurë enigmatike. Megjithëse 56-vjeçari ka bërë deklarata me shkrim, deri më sot nuk është publikuar asnjë fotografi, video apo regjistrim zanor i tij.

Farzan Sabet, ekspert për Iranin në Institutin Universitar të Gjenevës, tha se legjitimiteti në Republikën Islamike – ashtu si edhe në regjimet e tjera autoritare – ka rëndësi kryesisht për bazën mbështetëse të sistemit.

"Për shumicën e iranianëve, Mojtaba ka të ngjarë të ketë edhe më pak legjitimitet se i ati dhe të perceptohet si më i dobët. Megjithatë, ai mund ta konsolidojë autoritetin e tij mes mbështetësve kryesorë të regjimit, veçanërisht nëse bëhet më i dukshëm pasi të shërohet nga plagët ose kur gjendja e sigurisë ta lejojë", tha Sabet. "Pra, në fund të fundit, kjo është një pengesë që mund të kapërcehet”.

Për dekada me radhë, pushteti në Iran ishte i përqendruar në duart e Ali Khameneit, i cili kishte fjalën e fundit për të gjitha çështjet e rëndësishme shtetërore dhe e drejtoi vendin me dorë të hekurt nga viti 1989 deri kur u vra më 28 shkurt.

Por, që nga vrasja e tij dhe marrja e detyrës nga Mojtaba Khamenei, mënyra e marrjes së vendimeve në Teheran ka ndryshuar.

"Irani nuk e ka zëvendësuar udhëheqësin suprem me një udhëheqje kolektive, por Ali Khamenei kaloi dekada duke ndërtuar institucione të afta për të qeverisur paralelisht me udhëheqësin", tha Vatanka.

Sipas tij, Zyra e Udhëheqësit Suprem, Trupat e Gardës Revolucionare Islamike (IRGC) dhe Këshilli Suprem i Sigurisë Kombëtare, organi kryesor vendimmarrës për politikat shtetërore, "tani ndajnë barrën e përditshme të vendimmarrjes, ndërsa udhëheqësi suprem gjithnjë e më shumë luan rolin e arbitrit, në vend që ta drejtojë personalisht çdo çështje madhore".

Pavarësisht mungesës së tij në jetën publike, sipas inteligjencës amerikane, Mojtaba Khamenei vazhdon të luajë rol të rëndësishëm në strategjinë e luftës dhe në menaxhimin e bisedimeve të paqes me Shtetet e Bashkuara. Ekspertët thonë se IRGC-ja, dega elitare e forcave të armatosura iraniane, ka luajtur gjithmonë rol kyç në politikë, por tani është bërë forca dominuese politike në Republikën Islamike.

Këshilli Suprem i Sigurisë Kombëtare, nën drejtimin e Mohammad Baqer Zolqadr, ish-komandant i IRGC-së, mbetet gjithashtu institucion me ndikim. Figura të larta civile, si presidenti Masud Pezeshkian, ministri i Jashtëm Abbas Araqchi dhe Mohammad Bagher Qalibaf, kryetar i parlamentit dhe negociatori kryesor me Shtetet e Bashkuara, luajnë gjithashtu rol në procesin e vendimmarrjes, sipas ekspertëve.

"IRGC-ja ishte aktori më i fuqishëm në shtet kur Ali Khamenei ishte gjallë dhe mbetet aktori më i fuqishëm edhe sot, madje me më pak kufizime brenda sistemit dhe nga vetë sistemi në mungesë të tij", tha Sabet.

"Megjithatë, duket se ende po bëhen përpjekje për të ndërtuar konsensus mes aktorëve kryesorë të sistemit, ku IRGC-ja luan rol shumë më të madh se të tjerët", shtoi ai. Si rrjedhojë, thonë ekspertët, vendimet po merren gjithnjë e më shumë përmes marrëveshjeve institucionale dhe jo përmes autoritetit personal të një njeriu të vetëm.

"Kjo e bën procesin e hartimit të politikave më të ngadaltë dhe më të kujdesshëm, por edhe më të qëndrueshëm, sepse përgjegjësia shpërndahet në gjithë sistemin dhe nuk mbështetet vetëm mbi udhëheqësin suprem", përfundoi Vatanka./REL

mojtaba khamenei ali kahmenei iran teheran

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin