LIVE UPDATES
Bota

EEA paralajmëron: Ndotja mjedisore lidhet me rritjen e depresionit dhe ankthit

Ekspozimi ndaj ndotjes, veçanërisht të ajrit, zhurmës dhe kimikateve toksike, po shfaqet gjithnjë e më shumë si një faktor i rëndësishëm që kontribuon në çrregullimet e shëndetit mendor.

7 March 2026, 07:39 Nga E. D
EEA paralajmëron: Ndotja mjedisore lidhet me rritjen e depresionit dhe
foto ilustruese

Ndotja e ajrit, zhurma mjedisore dhe ekspozimi ndaj kimikateve toksike lidhen me një rrezik më të lartë për probleme të shëndetit mendor, paralajmëron Agjencia Europiane e Mjedisit (EEA).

Ekspozimi ndaj ndotjes, veçanërisht të ajrit, zhurmës dhe kimikateve toksike, po shfaqet gjithnjë e më shumë si një faktor i rëndësishëm që kontribuon në çrregullimet e shëndetit mendor.

Agjencia bën thirrje për “veprim urgjent dhe drastik” kundër ndotjes, duke paralajmëruar se edhe ulje modeste mund të sjellin përmirësime të ndjeshme në shëndetin mendor.

Shëndeti mendor ndikohet nga ndërveprimi i faktorëve të brendshëm, përfshirë gjenetikën, faktorët socialë dhe ekonomikë, si dhe faktorët psikologjikë dhe të stilit të jetesës.

Ndotja është identifikuar si një nxitës i mundshëm i çrregullimeve mendore, duke përkeqësuar simptomat ose duke kontribuar në shfaqjen e tyre përmes ekspozimit afatgjatë.

Ekspozimi ndaj ajrit të ndotur gjatë shtatzënisë, në fëmijëri dhe në adoleshencën e hershme është lidhur me ndryshime strukturore dhe funksionale në tru.

EEA vëren se të gjitha studimet që analizojnë ndikimin e ndotjes së ajrit në depresion tregojnë një lidhje të rëndësishme mes ekspozimit afatgjatë ndaj cilësisë së dobët të ajrit dhe rritjes së rrezikut për depresion.

Provat janë veçanërisht të forta për grimcat e imëta PM2.5 dhe dioksidin e azotit (NO2).

Studime të fundit kanë gjetur gjithashtu një lidhje mes periudhave me ndotje të lartë dhe rritjes së rasteve të depresionit. Rritjet afatshkurtra të ndotjes janë lidhur gjithashtu me përkeqësimin e simptomave të skizofrenisë.

Shumica e kërkimeve për këtë temë janë fokusuar te zhurma nga transporti, përfshirë trafikun rrugor, hekurudhat dhe avionët.

Ekspozimi kronik ndaj kësaj zhurme mund të aktivizojë reagimin e stresit në organizëm, duke rritur inflamacionin dhe stresin oksidativ, çka mund të përkeqësojë shëndetin mendor.

Trafiku rrugor është burimi më i studiuar i zhurmës në lidhje me shëndetin mendor. Studimet tregojnë se për çdo rritje prej 10 decibelësh në nivelin e zhurmës ka një rritje të vogël, por të matshme, të rrezikut për depresion dhe ankth.

Zhurma nga avionët ka lidhjen më të fortë me çrregullimet e shëndetit mendor, veçanërisht me depresionin. Një studim gjeti një rritje prej 12% të rrezikut për depresion për çdo rritje prej 10 decibelësh në zhurmën e avionëve.

EEA thekson gjithashtu se zhurma e avionëve shkakton më shumë shqetësim se format e tjera të zhurmës në nivele të ngjashme dhe ky shqetësim mund të jetë një faktor që çon drejt depresionit dhe ankthit.

“Personat që raportojnë shqetësim ekstrem kanë pothuajse dyfishin e përhapjes së këtyre çrregullimeve, me zhurmën e avionëve si burimin kryesor, ndërsa vulnerabiliteti social i përforcon këto efekte”, thuhet në raport.

Studime të mëparshme të EEA kanë treguar gjithashtu se ekspozimi ndaj zhurmës mjedisore, veçanërisht në shtëpi, lidhet me një nivel më të lartë të problemeve të sjelljes tek fëmijët.

Ekspozimi edhe ndaj sasive të vogla të disa kimikateve mund të ketë pasoja të dëmshme për shëndetin, përfshirë edhe shëndetin mendor.

EEA analizoi studime që lidhin ekspozimin ndaj kimikateve si plumbi dhe substancat që ndërhyjnë në sistemin hormonal me çrregullimet mendore. Analiza u fokusua te metalet e rënda, tymi pasiv i duhanit, kimikatet që ndërhyjnë në sistemin endokrin dhe pesticidet.

Provat më të qëndrueshme lidhen me metalet e rënda, veçanërisht plumbin, dhe me tymosjen pasive. Të dyja janë lidhur me depresionin dhe skizofreninë, sidomos kur ekspozimi ndodh gjatë shtatzënisë ose në fëmijëri.

Studimet gjithashtu lidhin vazhdimisht ekspozimin ndaj pesticideve me depresionin, skizofreninë dhe ankthin.

Kimikatet që ndërhyjnë në sistemin endokrin ndikojnë në hormonet e trupit. Më të zakonshmet përfshijnë bisfenolin A dhe substancat per- dhe polifluoroalkile (PFAS). Ekspozimi para lindjes ndaj bisfenolit A është lidhur me depresionin dhe ankthin në fëmijëri.

Barrë e madhe e problemeve të shëndetit mendor në Europë

Një në gjashtë persona në Europë jeton me një çrregullim të shëndetit mendor dhe një në tre prej tyre nuk merr trajtimin e duhur, sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH).

Në Bashkimin Europian, çrregullimet e shëndetit mendor çuan në humbjen e mbi 11 milionë viteve jetë të shëndetshme në vitin 2023, duke përfshirë vitet e jetës së humbura nga vdekjet e parakohshme dhe vitet e jetuara me sëmundje ose aftësi të kufizuara.

Këto shifra pritet të rriten në vitet e ardhshme, veçanërisht te të rinjtë dhe grupet më të cenueshme./Euronews

eea

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin