LIVE UPDATES
Bota

Kriza e Gilt-eve në Mbretërinë e Bashkuar, pararojë e gjërave që do të vijnë?

Qeveria e ish-kryeministres Truss e përkeqësoi gjendjen me një buxhet shumë të keq. Një optimist mund të thotë se kjo është një krizë “e vetme”, dhe se ka pak mundësi për të ndodhur gjetiu.

25 December 2022, 07:17 Nga A.B

Kriza e Gilt-eve në Mbretërinë e Bashkuar, pararojë e

Në vitin 1994, James Carville, këshilltar i Clinton-it, deklaroi se do të dëshironte të rimishërohej si treg i bonove, sepse “mund t’i frikësosh të gjithë”.

Kriza e Gilt-eve në Mbretërinë e Bashkuar ka shkaktuar frikë.

Siç deklaroi kohët e fundit ish-shefi i Departamentit të Thesarit të SHBA-së, Larry Summers: “Mbretëria e Bashkuar po sillet paksa si një treg në zhvillim, që po kthehet në një treg që po fundoset”.

Në 18 muaj, yield-et e bonove shtetërore 30-vjeçare (të quajtura Gilt-e) janë katërfishuar dhe shumica e rritjes ka ndodhur në gjashtë muajt e fundit:

Ju mund të argumentoni se Mbretëria e Bashkuar është një rast i veçantë. Brexit shkaktoi humbje në tregje, përshpejtoi rënien e Londrës si qendër financiare, shkatërroi investimet dhe besueshmërinë dhe e çoi Mbretërinë e Bashkuar në buzë të një gremine.

Qeveria e ish-kryeministres Truss e përkeqësoi gjendjen me një buxhet shumë të keq. Një optimist mund të thotë se kjo është një krizë “e vetme”, dhe se ka pak mundësi për të ndodhur gjetiu.

Në këtë artikull, së pari do të flas për zhvillimet e fundit globale dhe më pas do të jap një analizë të shkurtër se përse, sipas mendimit tim, kriza e Gilt-eve në Mbretërinë e Bashkuar, mund të jetë një pararojë e gjërave që do të vijnë.

Disa nga mesazhet që vijnë nga institucionet kryesore kombëtare dhe ndërkombëtare kanë treguar, si mospërputhje, ashtu edhe një përkeqësim të shpejtë të perspektivës:

7 tetor, BQE                            “Një valë e mundshme e mosshlyerjeve bankare”

11 tetor, FMN                          “Rritja e rrezikut të rivlerësimit të shpejtë dhe të çrregullt të çmimeve në tregjet financiare… e përkeqësuar nga dobësitë ekzistuese dhe mungesa e likuiditetit”.

11 tetor, FMN                          “Në një rënie të rëndë ekonomike, deri në 29% e bankave të tregut në zhvillim, do të nënkapitalizoheshin…”

11 tetor, Janet Yellen               “Nuk po shoh asgjë në tregje që të më shqetësojë”.

12 tetor, Janet Yellen                “Jam e shqetësuar për humbjen e likuiditetit të mjaftueshëm në tregun e Thesarit”.

Është e habitshme që më 11 tetor 2022, në të njëjtën ditë kur FMN bëri një parashikim shumë negativ, Janet Yellen bëri një deklaratë kaq të fortë optimiste dhe më pas e ndryshoi të nesërmen. Kjo gjë dëmton besueshmërinë…

Stuhia e përsosur e ardhshme që po krijohet, rrjedh nga bashkimi i shumë faktorëve të ndërlidhur:

Në të kaluarën, bota është përballur me disa nga këto probleme veçmas, por asnjëherë nuk është përballur me të gjithë këta faktorë njëkohësisht. Pavarësisht se tregjet globale po integrohen gjithnjë e më shumë, nuk ka dëshmi të koordinimit ndërmjet bankave qendrore.

Për shkak të inflacionit të lartë dhe tregjeve të shtrënguara të punës, Rezerva Federale e SHBA-së mund të vazhdojë shtrëngimin, të paktën me disa qindra pikë bazë.

Grafiku i mëposhtëm tregon se, që nga Depresioni i Madh e deri tani, ka pasur vetëm tre vjet, duke përfshirë vitin 2022, ku si aksionet, ashtu edhe bonot, kanë pasur kthime negative:

Për më tepër, tre tremujorët e parë të vitit 2022, kanë dhënë performancën më të keqe të çdo periudhe për bonot, si dhe për një portofol 60/40 të ekuitetit dhe bonove, në shekullin e kaluar – më keq se gjatë Depresionit të Madh.

Rikthehemi te kriza e Gilt-eve në Mbretërinë e Bashkuar: arsyeja kryesore pse Banka e Anglisë duhej të ndryshonte papritmas marshin nga shtrëngim sasior (Quantitive Tightening) në lehtësim sasior (Quantitive Easing), ishte për të shpëtuar industrinë e pensioneve në Mbretërinë e Bashkuar, e cila rrezikonte të përmbysej plotësisht nga rritja e papritur e yield-eve.

Fondet e pensioneve duhet të bëjnë pagesa fikse për pensionet me përfitime të përcaktuara dhe duke pasur parasysh mjedisin me yield të ulët që nga viti 2008, ato janë zhvendosur në investime gjithnjë e më të rrezikshme për të gjeneruar yield të mjaftueshëm për pagesat e shërbimit.

Duke pasur parasysh katërfishimin e fundit të yield-eve, çmimet e bonove ranë ndjeshëm.

Jo vetëm që çmimet më të ulëta të bonove e bëjnë më të vështirë kryerjen e pagesave për fondet e pensioneve, gjë që dëmton aftësinë paguese, por ato duhet gjithashtu të ruajnë raportet rregullatore të likuiditetit, gjë që detyron likuidimin e papritur të aseteve, duke i ulur edhe më tepër çmimet e bonove, dhe duke krijuar kështu një rreth vicioz.

Prandaj, Banka e Anglisë kishte nevojë të zhvendosej papritur nga shtrëngimi sasior në lehtësim sasior, në mënyrë që të parandalonte që një brez i tërë pensionistësh të falimentonte financiarisht.

(b) Një pararojë e gjërave që do të vijnë?

Fondet e pensioneve në të gjithë botën po përjetojnë probleme të ngjashme. Industria më e madhe e pensioneve në botë është në SHBA (34 trilionë dollarë), e cila po përjeton probleme të ngjashme, megjithëse për momentin, problemet e likuiditetit janë më pak drastike se në Mbretërinë e Bashkuar.

Yield-et pritet të vazhdojnë të rriten, gjë që do të ulte bonot dhe aksionet, duke krijuar potencialisht një skenar si në Mbretërinë e Bashkuar. A mund të bëhet industria e pensioneve thembra e Akilit e ekonomisë amerikane, e ngjashme me letrat me vlerë të mbështetura nga hipoteka në vitet 2008-2009?

Falimentimi i pensionistëve është diçka që asnjë qeveri nuk mund ta përballojë politikisht./MONITOR

mbreteri e bashkuar

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin