LIVE UPDATES
Bota

"Kthim nga e djathta", analiza e REL: Donald Trump dhe rritja e liderëve populistë

Në Hungari, Sllovaki, Francë, Gjermani, Austri, Holandë dhe në shtete të tjera evropiane, partitë populiste të krahut të djathtë ose kanë marrë pushtetin, ose kanë dalë shumë mirë në zgjedhjet e mbajtura së voni.

11 November 2024, 16:27 Nga r.ll
"Kthim nga e djathta", analiza e REL: Donald Trump dhe rritja e
donald trump

SHBA- Disa ditë para se amerikanët të votonin në zgjedhjet presidenciale të 5 nëntorit, kandidati republikan Donald Trump, veshi jelekun e punëtorëve të pastrimit dhe u ngjit në një kamion për mbledhjen e mbeturinave në një aeroport në Viskonsin, para një turme gazetarësh.

Ai po tentonte të përfitonte nga një gafë që kishte bërë një ditë më parë presidenti Joe Biden, i cili i quajti mbështetësit e Trumpit “mbeturina”, teksa dënoi një shaka raciste të bërë nga kandidati republikan në një tubim zgjedhor në Qytetin e Nju Jorkut.

Mesazhi i këtij triku politik të Trumpit, që ishte një nga shumë të tilla që ai ka bërë gjatë fushatës së parë për të fituar nominimin e republikanëve pothuajse një dekadë më parë, ishte për të treguar se elita politike e vendit i shikon me përbuzje qytetarët e saj.

“Nuk mund të jeni president nëse e urreni popullin amerikan”, tha Trump pak pas tubimit, duke iu referuar Bidenit dhe të kandidates demokrate, Kamala Harris.

Fitorja në zgjedhjet presidenciale e Trumpit më 5 nëntor, pavarësisht një sërë akuzash penale dhe dy gjykimeve për shkarkim gjatë mandatit të tij të parë nga viti 2017 dhe 2021, është dëshmi se sa efektiv ka qenë mesazhi i tij politik.

Ai është pjesë e një vale të kandidatëve popoulistë të krahut të djathtë që kanë lënë në hije partitë tradicionale dhe ideologjitë, duke shtetëzuar zhgënjimin e votuesve të klasës punëtore mbi çështjet sikurse tregtia dhe imigrimi, çështje që partitë tradicionale kanë dështuar që t’i zgjidhin në atë mënyrë që prisnin votuesit.

Në Hungari, Sllovaki, Francë, Gjermani, Austri, Holandë dhe në shtete të tjera evropiane, partitë populiste të krahut të djathtë ose kanë marrë pushtetin, ose kanë dalë shumë mirë në zgjedhjet e mbajtura së voni.

Shpresat se pandemia e COVID-19 do të sillte fundin e valës së fitoreve të populistëve janë shuar, pasi çështjet kryesore me të cilat përballen demokracitë liberale perëndimore u rishfaqën, teksa virusi nisi të mos ishte më tema kryesore.

“Stagnim për disa dekada”

Ngritja e populizmit ishte shkak i punës prej dekadash, teksa globalizmi dhe rënia e komunizmit zbrazën qytetet prodhuese, veçmas në Shtetet e Bashkuara dhe në Evropën Lindore, duke lënë pas dore shumë njerëz të klasës punëtore, tha për Radion Evropa e Lirë, Gabon Scheiring, profesor në Universitetin Georgetown të Katarit, i cili studion populizmin.

“Në SHBA, ka vërtet vuajtje në mesin e njerëzve të klasës punëtore. Pagat reale po stagnojnë, niveli i vdekshmërisë është rritur. Në Gjermani, pagat reale të punëtorëve pa diplomë universitare kanë stagnuar për dekada të tëra”, tha ai.

Imigrimi masiv nga vendet në zhvillim në Amerikën Latine, Afrikë dhe Lindje të Mesme vetëm sa i ka shtuar benzinë zjarrit politik, tha Scheiring. Populistët si Trumpi kanë fajësuar pagat e ulëta dhe humbjen e vendeve të punës në konkurrencë me imigrantët.

Trump ka kritikuar politikën e kufirit të hapur të administratës së Bidenit dhe kjo ishte çështja kryesore e fushatës së tij. Trump ka premtuar se do të dëbojë ata që kanë kaluar ilegalisht kufirin për në SHBA.

“Donald Trump është tregues i një modeli që kemi parë në kombe të tjera, domethënë një kthim në krahun e djathtë, në një qeveri më konservatore të krahut të djathtë”, tha për Radion Evropa e Lirë Robert Spitzer, profesor i shkencave politike në Universitetin Shtetëror të Nju Jorkut në Kortland.

“Shumë nga kjo mendoj se është nxitur nga imigrimi”, tha ai.

Rojet në kufirin jugor të SHBA-së kanë regjistruar afër 8 milionë raste gjatë gushtit të këtij vitit, shifër rekorde. Ndërkaq, afër 400.000 imigrantë të paligjshëm hyn në Evropë vitin e kaluar, shifër pothuajse trefish më e lartë që nga pandemia më 2020, kur u zvogëlua numri i kalimeve të paligjshme të kufirit.

Ndryshim i besnikërisë

Në shumicën e periudhës së pasluftës shtresa e klasës punëtore në Perëndim ndiheshin si në shtëpi me partitë liberale të qendrës së majtë, që përkrahnin sindikatat dhe mbronin industritë.

Megjithatë, këto parti gjerësisht iu bashkuan euforisë për të mbështetur globalizmin në fillim të viteve ’90, me shpresën se do të sillte prosperitet më të madh për të gjithë.

Teksa punëtorët u lanë pas dore, veçmas pas krizës globale financiare më 2008-2009, partitë tradicionale dështuan që të adresonin problemet e tyre.

Kjo u dha populistëve sikurse Trump dhe Victor Orban në Hungari, mundësi për ta paraqitur veten si përfaqësuesit e vërtetë të popullit.

“Ka qenë dështim i partive tradicionale për të përfaqësuar zonat e tyre, për të artikuluar nevojat e tyre dhe për të propozuar politika që ofrojnë zgjidhje, që u lejoi populistëve që të rriteshin”, tha Stanford në një raport të shkruar më 2020 lidhur me analizimin e trendëve për populistët.

Përderisa populistët mund të dallojnë në çështjet në të cilat ata fokusohen, ata ofrojnë mesazh të ngjashëm për votuesit: elita në pushtet është e korruptuar dhe përçmuese ndaj qytetarëve të thjeshtë.

Ata po ashtu e kanë të përbashkët mosbesimin ndaj institucioneve, përfshirë ndaj gjykatave, organeve rregullative dhe mediave. Trump vazhdimisht i ka quajtur mediat tradicionale si “armik të popullit”, ndërkaq Orban gjerësisht i ka marrë nën kontrollin e partisë mediat hungareze.

Skepticizmi i tyre për elitat dhe institucionet minoi aftësinë e tyre që në mënyrë efektive të menaxhonin krizën me COVID-19, tha Scheiring. Trump dhe presidenti populist i Brazilit, Jair Bolsonaro, humbën garat e tyre për rizgjedhje pjesërisht për shkak të mënyrës se si iu përgjigjën pandemisë, duke rritur shpresën se valës së populistëve po i vinte fundi.

Gjuha e drejtpërdrejtë

Populistët po ashtu shkelin normat e sjelljes politike, duke përdorur gjuhë më të ashpër e të drejtpërdrejtë apo duke tentuar që të shfaqen duke punuar punë krahu për të fituar besimin e punëtorëve.

“Njerëzit ndiejnë se dëgjohen dhe shihen nga populistët për shkak të këtyre sinjaleve performuese”, tha Scheiring.

Politikanët tradicionalë, në anën tjetër, flasin shumë ndryshe sesa njerëzit e zakonshëm, tha ai, duke shtuar se politika tradicionale është bërë një sferë e njerëzve me arsim të lartë.

“Kur nuk i beson elitës, këto lloje përplasjesh socio-kulturore rezonojnë dhe kjo është arsyeja pse të gjitha këto qëndrime populiste funksionojnë kaq mirë”, tha ai./REL

donald trump

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin