LIVE UPDATES
Bota

Misteri i tumave 2000-vjeçare në SHBA

Ishim në Oktagonin, pjesë e Kompleksit Ceremonial Hopewell, një rrjet i madh tumash të bëra me dorë që shtrihen në Ohajo qendrore dhe jugore, të ndërtuara rreth 2000 vjet më parë. Vendasit vinin nga vende qindra kilometra larg dhe mblidheshin rregullisht atje për rituale dhe adhurime të përbashkëta.

6 March 2023, 12:09 Nga I.A
Misteri i tumave 2000-vjeçare në SHBA
Tuma

SHBA- Gjethet e vjeshtës na kërcasin nën këpucë, ndërsa dhjetëra turistë kureshtarë dhe unë ndjek udhërrëfyesin përgjatë argjinaturës me bar. Ndalemi në momentin kur arrijmë në kodrinë, i cili ndodhet në një lartësi të formuar nga dheu i mbushur.

Ishim në Oktagonin, pjesë e Kompleksit Ceremonial Hopewell, një rrjet i madh tumash të bëra me dorë që shtrihen në Ohajo qendrore dhe jugore, të ndërtuara rreth 2000 vjet më parë. Vendasit vinin nga vende qindra kilometra larg dhe mblidheshin rregullisht atje për rituale dhe adhurime të përbashkëta.

"Këtu ishte një banjë rituale ose një lloj qendre pastrimi," thotë udhëzuesi ynë Brad Lepper, një arkeolog i vjetër me Shoqërinë Historike të Ohajos dhe Programin e tyre të Trashëgimisë Botërore.

Të gjitha këto formacione ceremoniale prehistorike në Ohio u krijuan nga kultura Hopewell, një rrjet komunitetesh që u mblodhën këtu dhe erdhën nga Montana ose Gjiri i Meksikës midis 100 dhe 500 vitesh para erws sonw dhe që lidheshin me shumë rrugë tregtare.

Punimet e tyre tokësore në Ohio përbëhen nga forma rrathë, katrorë dhe tetëkëndësh më së shpeshti të ndërlidhura. Arkeologët vetëm tani kanë filluar të kuptojnë se sa të sofistikuara ishin të gjitha këto mrekulli inxhinierike. Të ndërtuara me saktësi mahnitëse matematikore, si dhe me shtrirje komplekse astronomike, këto janë punimet më të mëdha gjeometrike në botë që nuk janë ndërtuar si fortifikime apo struktura të tjera mbrojtëse.

Dhe megjithëse shumica e njerëzve nuk kanë dëgjuar as për këto formacione, as për ndërtuesit e tyre, duket se gjërat po ndryshojnë edhe në atë fushë. Këtë vit, qeveria e SHBA nominoi tetë formacione Hopewell për tu marrë në konsideratë nga Programi i Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s. Pesë të tjerat janë pjesë e Parkut Historik Hopewell, Mound City, Hopeton Earthworks, High Bank Works, Hopewell Mound Group dhe Seip Earthworks.

Leperi më tha se Tetëkëndëshi dhe Rrethi i Madh ishin dikur një kompleks i madh dhe unik Hopewell që përfshinte 11,6 kilometra katrorë dhe i lidhur me një sërë rrugësh me mure dheu. Duke ecur nëpër këto zona sot, nuk mund t'i rezistosh goditjes së madhësisë së tyre. Veliki Krug, ku ndodhet Muzeu i Kompleksit Ceremonial, është 400 metra larg. Muret e saj ngrihen në një lartësi prej gati pesë metrash dhe kufizohen nga brenda me një hendek të thellë. Rrethi i madh dikur lidhej me sheshin dhe vendvarrimin.

Stonehenge do të përshtatej në rrethin e vogël që sot shërben si fushë golfi. Ai shton se 2000 vjet më parë, vendasit i ndërtuan këto formacione pa mjete moderne, duke gërmuar tokën me shkopinj të mprehtë dhe duke e mbajtur në shporta të thurura në shpinë.  Mbi të gjitha, ata inkorporuan një lloj gjeometrie të fshehur në këto struktura.

Derisa u matën dhe u krahasuan tumat, mendohej se ndërtuesit nuk kishin njohuri matematikore apo gjeometrike, aq më tepër që nuk kishte gjurmë të shkruara që të dëshmonin për aftësinë e tyre. Në fund u zbulua se ata ishin në gjendje të bënin matje të sakta të të gjitha punëve të tyre dhe t'i lidhin ato në mënyra krejtësisht të papritura. Leper shpjegon se perimetri i Rrethit të Madh është i barabartë me perimetrin e katrorit të përsosur me të cilin ishte lidhur dhe se madhësia e atij rrethi të përsosur është e barabartë me sipërfaqen e rrethit të vëzhgimit që lidhet me tetëkëndëshi.

"Nëse do të vizatoni një katror në vetë tetëkëndëshin duke vizatuar një vijë që do të shkonte në kënde të alternuara me tetëkëndëshin, anët e atij katrori (321 metra) do të ishin identike me diametrin e rrethit (321 m) me të cilin është e lidhur”, tha ai.

brad lepper

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin