LIVE UPDATES
Bota

Ngritja meteorike e Evropës, luftërat, zjarret, migrimi/ Analiza: Pse "Kontinenti i Vjetër" duket i pafuqishëm për të menaxhuar krizat

Sipas një analize të publikuar Protothema, këto kriza nuk janë vetëm probleme të veçanta, por tregojnë vështirësitë e Evropës për të kontrolluar zhvillimet që ndikojnë drejtpërdrejt tek ajo.

6 August 2026, 19:30 Nga G.M
Ngritja meteorike e Evropës, luftërat, zjarret, migrimi/ Analiza: Pse
Foto ilustruese

EVROPË- Evropa po përballet me një periudhë të vështirë, ku luftërat, zjarret, temperaturat ekstreme, rritja e çmimeve dhe sfidat e migracionit kanë shtuar presionin mbi vendet e kontinentit. Sipas një analize të publikuar Protothema, këto kriza nuk janë vetëm probleme të veçanta, por tregojnë vështirësitë e Evropës për të kontrolluar zhvillimet që ndikojnë drejtpërdrejt tek ajo.

Sipas analizes, edhe pse Bashkimi Evropian mbetet një fuqi e madhe ekonomike dhe tregtare në botë, analiza thekson se dobësitë e tij bëhen më të dukshme në çështjet e sigurisë, energjisë dhe reagimit të shpejtë ndaj krizave ndërkombëtare. Sipas saj, Evropa shpesh arrin të reagojë ndaj ngjarjeve, por e ka më të vështirë të udhëheqë dhe të vendosë drejtimin e zhvillimeve globale.

Kthimi i shtrëngimit të jashtëm

Për shumë dekada pas Luftës së Ftohtë, vendet evropiane besonin se ndërvarësia ekonomike, institucionet dhe e drejta ndërkombëtare do ta zvogëlonin gradualisht rëndësinë e fuqisë ushtarake. Integrimi evropian u ndërtua mbi supozimin se konfliktet e mëdha mund të parandaloheshin përmes marrëdhënieve tregtare, diplomacisë dhe mekanizmave shumëpalësh.

Luftërat e viteve të fundit e kanë përmbysur këtë perceptim. Pushtimi rus i Ukrainës ka sjellë luftën në shkallë të gjerë përsëri në kontinentin evropian. Konflikti midis Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit e Iranit ka treguar se siguria energjetike dhe ekonomike e Evropës mund të prishet nga vendimet e marra në Uashington, Teheran dhe Lindjen e Mesme, vendime për të cilat ajo jo vetëm që nuk ka të drejtë fjale, por as nuk është e informuar paraprakisht.

Qeveritë evropiane mund të bëjnë thirrje për ulje të tensioneve, të propozojnë ndërmjetësim dhe të përgatisin misione për të mbrojtur transportin detar. Por nuk janë ato që vendosin nëse armiqësitë do të rifillojnë, nëse Ngushtica e Hormuzit do të mbetet e hapur apo nëse çmimet e energjisë do të rriten ndjeshëm. Ky është thelbi i dobësisë evropiane: kontinenti mban koston e drejtpërdrejtë të vendimeve në të cilat ka pak të drejtë fjale.

Ukraina dhe kufijtë e ndikimit evropian

Në Ukrainë, Evropa ka marrë një rol të rëndësishëm veçanërisht që kur Trump mori detyrën për mandatin e tij të dytë. Ajo i ka ofruar Kievit mbështetje financiare, ka ofruar ndihmë ushtarake, ka vendosur sanksione ndaj Rusisë dhe ka pritur miliona refugjatë. Kontributi evropian ka qenë thelbësor për qëndrueshmërinë e shtetit ukrainas. Megjithatë, Evropa nuk ka qenë në gjendje ta përkthejë këtë kontribut në një ndikim politik përkatës në rrjedhën e luftës dhe negociatat e mundshme për t'i dhënë fund asaj.

Krijimi i "Aleancës së të Gatshmëve" nga Britania, Franca, Gjermania dhe vende të tjera ishte një përpjekje për të formuar një bërthamë evropiane më kohezive. Qëllimi ishte të mbroheshin interesat e Ukrainës dhe të parandalohej një marrëveshje midis Shteteve të Bashkuara dhe Rusisë që do të formësonte të ardhmen e sigurisë evropiane pa pjesëmarrje të konsiderueshme evropiane.

Kjo përpjekje ka pasur rezultate, por nuk ka ndryshuar ekuilibrin bazë të fuqisë. Uashingtoni ende ka mjetet ushtarake dhe diplomatike për të folur drejtpërdrejt me Moskën dhe Kievin. Evropianët mund të ndikojnë, vonojnë ose korrigjojnë iniciativat. Por ata kanë vështirësi në përcaktimin e drejtimit vetë.

Parimi i deklaruar se asnjë vendim mbi sigurinë evropiane nuk mund të merret pa Evropën nuk është ende një realitet. Ai mbetet një qëllim politik.

Varësia nga energjia

Lufta me Iranin na ka kujtuar se siguria energjetike e Evropës mbetet e brishtë. Pasi reduktuan varësinë e saj nga gazi rus, vendet evropiane kanë kërkuar furnizues alternativë dhe rrugë të reja. Kjo ka zvogëluar një formë varësie, por nuk ka eliminuar ekspozimin e përgjithshëm të kontinentit ndaj trazirave ndërkombëtare.

Kërcënimi i një ndërprerjeje të transportit detar në Ngushticën e Hormuzit ndikon në çmimet e karburantit, kostot e transportit, udhëtimet ajrore dhe çmimet e mallrave. Një përshkallëzim ushtarak në Lindjen e Mesme transmetohet pothuajse menjëherë në familjet evropiane.

Britania dhe Franca janë përpjekur të organizojnë një mision që mund të mbrojë kalimin e anijeve cisternë të naftës pasi të arrihet një armëpushim i qëndrueshëm. Megjithatë, paqëndrueshmëria e situatës ka ngrirë në mënyrë efektive planifikimin. Fuqitë evropiane janë përsëri në një pozicion pritjeje, të varura nga vendimet e Shtëpisë së Bardhë dhe reagimi i Teheranit.

Kriza klimatike

E njëjta mungesë kontrolli është e dukshme në krizën klimatike. Evropa ka miratuar disa nga politikat më ambicioze për uljen e emetimeve në botë. Ka investuar në energjinë e rinovueshme, ka shtrënguar rregullat mjedisore dhe është përpjekur ta shndërrojë tranzicionin e gjelbër në një model të ri ekonomik.

Por ndryshimi i klimës është një fenomen global. Përpjekjet evropiane nuk janë të mjaftueshme kur ekonomitë më të mëdha dhe ndotësit më të mëdhenj ndjekin rrugë të ndryshme. Rezultati është një kontradiktë veçanërisht e pafavorshme. Evropa po mbart kosto të konsiderueshme ekonomike dhe politike për tranzicionin e gjelbër, por vazhdon të vuajë gjithnjë e më shumë nga pasojat e ngrohjes globale.

Zjarret në pyje, thatësirat dhe valët e nxehtësisë së përsëritura nuk janë më emergjenca. Ato po bëhen një tipar i përhershëm i sigurisë evropiane. Ato i tendosin shërbimet publike, shkatërrojnë infrastrukturën, zhvendosin popullsitë dhe rrisin kostot për ekonomitë tashmë të tendosura. Kriza klimatike zbulon gjithashtu kufijtë e përgjigjeve kombëtare. Një zjarr mund të fillojë në një vend, por pasojat për atmosferën, prodhimin e ushqimit, transportin dhe tregjet e sigurimeve nuk kufizohen brenda kufijve.

Migrimi si një krizë e kohezionit evropian

Përpjekja masive për të hyrë në Ceuta nga migrantët e ka rikthyer në plan të parë çështjen më shpërthyese politikisht të Evropës. Migrimi nuk është vetëm një problem i ruajtjes së kufijve të jashtëm. Është një provë solidariteti midis shteteve anëtare dhe një faktor që ndryshon ekuilibrat e brendshëm politik.

Spanja reagoi shpejt dhe ashpër, duke kthyer shumicën e atyre që kaluan kufirin dhe duke përforcuar barrierat fizike në zonë. Pavarësisht reagimit të menjëhershëm, kriza provokoi reagime nga qeveritë e tjera evropiane, të cilat e panë incidentin më pak si presion të jashtëm mbi një shtet anëtar dhe më shumë si një kërcënim potencial për shoqëritë e tyre.

Ky reagim nxjerr në pah bllokimin themelor. Të gjitha qeveritë bëjnë thirrje për kufij të fortë evropianë, por pak janë të gatshme të ndajnë kostot politike dhe sociale kur presioni përqendrohet në një vend specifik.

Vakumi po shfrytëzohet nga partitë e ekstremit të djathtë, të cilat e paraqesin çdo mbërritje të re si provë të humbjes së kontrollit kombëtar. Për sa kohë që Bashkimi Evropian nuk arrin të formulojë një politikë të qëndrueshme dhe të pranuar përgjithësisht, migrimi do të mbetet një burim destabilizimi të brendshëm.

Fragmentimi si një disavantazh strategjik

Problemi i Evropës nuk është mungesa e plotë e fuqisë. Është fragmentimi i saj.

Franca ka armë bërthamore dhe aftësi të konsiderueshme ushtarake. Gjermania mbetet një gjigant ekonomik. Britania ka një prani diplomatike dhe ushtarake ndërkombëtare. Polonia po investon me shpejtësi në mbrojtje. Vendet nordike dhe baltike kanë një perceptim të qartë të kërcënimit rus. Vendet e Evropës Jugore janë në ballë të migrimit dhe presionit klimatik.

Megjithatë, këto aftësi dhe perceptime të ndryshme të rrezikut nuk përbëjnë automatikisht një strategji të unifikuar. Bashkimi Evropian mund të lëvizë në mënyrë efektive kur ka marrëveshje midis shteteve të tij anëtare. Megjithatë, në kriza të mëdha, kërkesa për konsensus ngadalëson vendimet, ndërsa prioritetet kombëtare shpesh mbizotërojnë interesin kolektiv.

Debati i gjatë rreth autonomisë strategjike bie ndesh me këtë realitet. Autonomia nuk do të thotë vetëm më shumë shpenzime për mbrojtjen. Do të thotë një vlerësim i përbashkët i kërcënimeve, planifikim ushtarak i unifikuar, zinxhirë të sigurt të energjisë, aftësi teknologjike dhe mekanizma politikë që lejojnë vendimmarrje të shpejtë.

Një kontinent midis forcës dhe dobësisë

Imazhi i Evropës si një spektator pasiv do të ishte shumë i thjeshtëzuar. Bashkimi ka ndërmarrë iniciativa, ka mbështetur Ukrainën, ka menaxhuar krizat energjetike dhe ka zhvilluar mekanizma të mbrojtjes civile. Në disa raste, ka treguar rezistencë më të madhe nga sa parashikuan kritikët e saj. Megjithatë, qëndrueshmëria nuk është e njëjtë me kontrollin.

Evropa mund të përballojë pasojat e krizave, të financojë përshtatjen dhe të kufizojë dëmet. Ajo që ka vështirësi të bëjë është parandalimi i tyre që të ndodhin ose përcaktimi i rezultatit të tyre.

Problemi evropian i sotëm nuk është vetëm i jashtëm. Luftërat, ndryshimet klimatike, flukset migratore dhe përballja teknologjike janë me të vërtetë forca që tejkalojnë kufijtë e kontinentit. Por pamundësia për të formuluar një përgjigje të përbashkët dhe efektive është kryesisht një zgjedhje evropiane.

Kontinenti ka mjetet individuale. Ajo që i mungon është kohezioni politik që do t'i transformonte ato në forcë kolektive. Derisa të ndodhë kjo, çdo krizë e re do të përforcojë ndjesinë se Evropa nuk po vendos për të ardhmen e saj, por po pret të informohet për atë që të tjerët kanë vendosur për të./Dosja.al

evropa kriza ne evrope analize

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin