LIVE UPDATES
Bota

REL: Si është të jesh gazetar nën sundimin e talibanëve?

Gazetarët që i kanë kaluar vijat e kuqe janë arrestuar, burgosur, rrahur në paraburgim, kërcënuar dhe përndjekur.

3 May 2024, 12:52 Nga M.B
REL: Si është të jesh gazetar nën sundimin e
Foto ilustruese

AFGANISTAN- Gazetarëve afganë u ndalohet të transmetojnë apo publikojnë lajme që janë kritike ndaj talibanëve. Gazetarët që i kanë kaluar vijat e kuqe janë arrestuar, burgosur, rrahur në paraburgim, kërcënuar dhe përndjekur. Gazetarët, jo vetëm që përballen me kufizime se cilat çështje mund t’i mbulojnë, por ata gjithashtu janë shumë të kufizuar për mënyrën se si raportojnë dhe kë mund të intervistojnë. Gratë dhe vajzat e kanë të ndaluar të shfaqen në programet televizive ose radiofonike.

Ndërkohë, gazetarëve burra u ndalohet intervistimi i grave dhe anasjelltas. Kështu është të jesh gazetar në Afganistan gati tre vjet pasi talibanët morën pushtetin. Militantët kanë transformuar peizazhin mediatik dikur të gjallë në vendin e shkatërruar nga lufta, ku censura tani është e përhapur dhe mospajtimi është zhdukur gati plotësisht.

“Është e pamundur të jesh gazetare nën [pushtimin] taliban”, tha për Radio Azadi të Radios Evropa e Lirë një gazetare grua e vendosur në Afganistanin qendror.

Gazetarja, si dhe të tjerët persona të intervistuar për këtë artikull kanë folur në kushte anonimiteti nga frika për hakmarrje. Pasi rimorën pushtetin në vitin 2021, talibanët fillimisht premtuan se do të lejojnë një shtyp të lirë. Por, qeveria e tyre e ashpër filloi shumë shpejt me sulme ndaj mediave të pavarura. Dhjetëra gazetarë dhe punonjës mediash janë burgosur ose sulmuar fizikisht. Talibanët, po ashtu, kanë mbyllur dhjetëra media.

Në këtë situatë, qindra gazetarë, prej frikës janë larguar nga vendi. Vetëm disa media të pavarura ende veprojnë prej kur pushtetin e kanë marrë talibanët. Por, gazetarët e tyre përballen me kufizime të rënda dhe shpesh përdorin vetëcensurë. Mbulimi i çështjeve si "pasiguria, të drejtat e njeriut dhe korrupsioni" janë të ndaluara, tha një redaktor që jeton në Kabul, i cili punon për një transmetues të madh. Zyrtarët talibanë shpesh i udhëzojnë gazetarët të "raportojnë vetëm për çështje" që i vendosin ata në një dritë më pozitive, shtoi redaktori. Talibanët, gjithashtu, u kanë thënë transmetuesve që të mos intervistojnë qytetarë afganë në rrugë, si përpjekje për të parandaluar kritikat ndaj grupit.

"Neve, tani nuk na lejohet t’i ftojmë afganët që jetojnë jashtë vendit për të marrë pjesë në programe", tha redaktori. "Është e ndaluar të përfshihen pikëpamjet e kundërshtarëve të talibanëve".

Një tjetër gazetar që punon në veri të Afganistanit tha se ai u përpoq të hulumtonte pretendimet për abuzime seksuale në medresetë e drejtuara nga talibanët, ose në seminaret islame, si dhe vendimin e talibanëve për t'u dhënë kontrata fitimprurëse minerare kompanive shtetërore. Por, atij iu desh të tërhiqej nga hulumtimi nga frika e hakmarrjes.

“Çështje të tilla janë plotësisht të ndaluara”, tha ai për Radio Azadi.

Kufizimet e talibanëve në media kanë prekur në mënyrë të pabarabartë gratë. Ata kanë vendosur kufizime të rënda për paraqitjen e grave, lirinë e lëvizjes dhe të drejtën për arsimim dhe punë.

"Unë tani nuk mund të dal në terren dhe të raportoj", tha një grua gazetare që punon në Afganistanin qendror, duke shtuar se asaj i ndalohet të intervistojë burra dhe nuk mund të udhëtojë larg shtëpisë pa një shoqërues burrë. Një tjetër gazetare nga Afganistani qendror tha se ajo u thirr për t'u marrë në pyetje pasi raportoi për një protestë të grave kundër politikave shtypëse të talibanëve.

“Më pyetën pse raportoj për çështje të tilla”, tha ajo për Radio Azadi. “Më pyetën, a je kundër qeverisë?”.

Ajo tha se zyrtarët e kërcënuan dhe i thanë se do të përballej me "pasoja të rënda" nëse raportonte përsëri për ndonjë tubim të paligjshëm. Në mediat transmetuese ka edhe më shumë kufizime. Prezantueset gra janë detyruara të veshin një mantel të zi dhe shami në kokë, duke lënë të zbuluar vetëm sytë e tyre. Stacioneve televizive dhe radiofonike u është ndaluar transmetimi i zërave të grave dhe pranimi i thirrjeve telefonike nga gratë.

Goditja e talibanëve ndaj gazetarëve duket se po rritet. Në muajt e fundit, talibanët kanë vendosur kufizime të reja gjatë paraqitjeve të gazetareve, kanë ndaluar disa gra të kenë qasje në programet e radios dhe televizionit dhe kanë ndaluar filmimin ose fotografimin e zyrtarëve talibanë. Më 22 prill, tre gazetarë të radios u arrestuan në provincën juglindore të Khost për transmetimin e muzikës dhe pranimit të thirrjeve nga dëgjueset gra gjatë transmetimeve.

Ditë më parë, talibanët suspenduan transmetimin e dy stacioneve televizive private me bazë në Kabul për shkelje të "vlerave kombëtare dhe islame". Talibanët, po ashtu, kanë nxjerrë "11 rregulla për gazetarët" që ndalojnë publikimin ose transmetimin e lajmeve që janë "në kundërshtim me islamin" dhe të cilat zmbrapsin raportimin e lajmeve që nuk janë konfirmuar nga zyrtarët talibanë. Rregullat e talibanëve, sipas një gazetari që punon në Kabul, kanë mesazhin e qartë: mos publikoni ose transmetoni "asgjë kritike ndaj qeverisë". Një redaktor i vendosur në Kabul tha se persekutimi dhe kërcënimi i vazhdueshëm i gazetarëve nga talibanët detyrojnë shumë gazetarë ta braktisin profesionin e tyre ose të largohen nga atdheu i tyre.

"Të gjithë ata që i njoh, duan të ikin jashtë vendit", tha redaktori./ REL

afganistan

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin