LIVE UPDATES
Bota

Rumania mban zgjedhjet presidenciale

Rezultatet e këtyre proceseve nuk do të përcaktojnë vetëm politikën e brendshme, por edhe atë të jashtme, përfshirë mundësinë e zbehjes së mbështetjes së Rumanisë për Ukrainën, teksa lufton pushtimin rus në shkallë të plotë.

24 November 2024, 09:23 Nga r.ll
Rumania mban zgjedhjet presidenciale
foto ilustruese

RUMANI- Rumunët janë duke votuar të dielën në rundin e parë të zgjedhjeve presidenciale, të cilat mund të përballin një kandidat nacionalist të krahut të djathtë me kryeministrin aktual të majtë në rundin e ardhshëm.

Trembëdhjetë kandidatë po garojnë për pozitën e presidentit të këtij shteti anëtar të Bashkimit Evropian dhe NATO-s. Këto janë vetëm zgjedhjet e para në të cilat do të votojnë rumunët brenda pak ditësh.

Rezultatet e këtyre proceseve nuk do të përcaktojnë vetëm politikën e brendshme, por edhe atë të jashtme, përfshirë mundësinë e zbehjes së mbështetjes së Rumanisë për Ukrainën, teksa lufton pushtimin rus në shkallë të plotë.

Kur do të mbahen zgjedhjet?

Të parat janë zgjedhjet presidenciale. Presidenti në largim i qendrës së djathtë, Klaus Iohannis e përfundon mandatin e dytë dhe një dekadë në pushtet.

Rundi i parë mbahet më 24 nëntor, dhe nëse asnjëri kandidat nuk fiton më shumë se 50 për qind të votave, dy kandidatët e parë në listë do të përballen në rundin e dytë të 8 dhjetorit.

Ndërkohë, Rumania do t’i mbajë zgjedhjet parlamentare, më 1 dhjetor, datë në të cilën shënohet Dita Kombëtare.

Prioritetet kryesore

Oana Popescu-Zamfir, drejtore e Qendrës për Fokus Global, me seli në Bukuresht, përmend fillimisht që “Rumania do të përballet me dy realitete të rëndësishme në vitin tjetër: kërcënimin e një jostabiliteti më të theksuar në rajon dhe në botë, sidomos në kontekstin e ardhjes së [presidentit të zgjedhur amerikan, Donald] Trump në Shtëpinë e Bardhë”.

Së dyti, ajo vlerëson se “rreziku i thellimit të krizës ekonomike dhe financiare është i madh, marrë parasysh normat e deficitit buxhetor dhe shkallën e inflacionit”.

Çfarë është me rëndësi për votuesit?

Ekonomia dhe korrupsioni duket se janë në krye të listës së prioriteteve për votuesit.

“Për votuesit kanë rëndësi kushtet e jetesës, ulja e inflacionit, dhe deficiti buxhetor, që është ndër më të lartit në Bashkimin Evropian”, ka thënë Popescu-Zamfir.

Për ata ka rëndësi edhe “shmangia e masave shtrënguese që potencialisht mund të jenë shumë të rrepta”. Korrupsioni, qoftë në sektorin publik apo atë privat, e ka dëmtuar rëndë Rumaninë.
Rumania është goditur nga norma të larta të inflacionit në vjetët e fundit.

Më 2022, shkalla e inflacionit ka qenë 13.8 për qind, ndërsa më 2023 shifra ka rënë në 10.4 për qind, sipas të dhënave të Institutit rumun të Statistikave.

Më 2024, kjo shifër është përmbi 5 për qind, një rënia e konsiderueshme, por sërish më e larta në mesin e vendeve të bllokut evropian.

Korrupsioni, qoftë në sektorin publik apo atë privat, e ka dëmtuar rëndë Rumaninë.

Në sektorin shëndetësor publik, dhënia e ryshfetit për të takuar mjekun, apo për të marrë trajtim mjekësor, është diçka që dyshohet se ndodh shpesh, pavarësisht përpjekjeve për të kufizuar këtë praktikë.

Lëvizjet në politikë të jashtme

Ndonëse dominojnë shqetësimet për çështje të brendshme, votuesit shqetësohen edhe për politikë të jashtme, sidomos për luftën e Rusisë në Ukrainë, fqinjën e Rumanisë, dhe se si do të ndikojë ndërrimi i administratës amerikane në këtë konflikt.

“Kërcënimi për jostabilitet rajonal dhe luftë përbën po ashtu shqetësim. Votuesit shikojnë me kujdes qasjet e kandidatëve kur është fjala për Ukrainën, Rusinë, Trumpin dhe orientimin euro-atlantik”, ka thënë Popescu-Zamfir, duke shtuar se votuesit janë të fokusuar edhe në qasjen e kandidatëve presidencialë për të drejtuar shtetin në rast të ndonjë përshkallëzimi tensionesh me Rusinë.

Rumania është aleate e rëndësishme për Ukrainën, të cilës i ka ofruar trajnim, pajisje ushtarake, përfshirë sistemet për mbrojtje ajrore, Patriot, si dhe i ka ndihmuar për të transportuar grurin ukrainas dhe mallrat tjera bujqësore drejt tregjeve globale. Meritat për këtë qasje të madhe pro-Ukrainës i shkojnë presidentit aktual, Iohannis.

Për NATO-n, Rumania është aleate e rëndësishme në krahun lindor, pasi aleanca e ka aty bazën më të madhe ushtarake për atë pjesë.

Ndonëse pa ndonjë rol të madh ekzekutiv, pozita e presidentit në Rumani është e rëndësishme kur vjen fjala për çështje të sigurisë kombëtare dhe politikës së jashtme.

Një president në Rumani mund të kundërshtojë të nominuarin për kryeministër dhe emërimet në sektorin gjyqësor.

Kush ka më shumë shanse për fitore?

Në debatet presidenciale është vërejtur mungesa e kryeministrit rumun, njëherësh lider i Partisë Social-Demokrate, Marcel Ciolacu, si dhe e ish-kryeministrit të qendrës së djathtë, Nicolae Ciuca, i cili udhëheq Senatin Rumun, dhe ka qenë pjesë e koalicionit qeverisës me partinë e Ciolacut.

Mungesa e Ciolacut është arsyetuar nga familjarët me faktin se ai prin në sondazhe.

Sipas tyre, ai është në krye të listës së 14 kandidatëve për pozitën e presidentit.

Sondazhet tregojnë këtë renditje pavarësisht faktit që Ciolacu është përballur me akuza se ka gënjyer për lidhjet me një kompani të patundshmërisë, çka pati rritur thirrjet që kërkonin dorëheqjen e tij.

Në rast të mbajtjes së rundit të dytë, Ciolacu mund të përballet me Simionin, ka sugjeruar Popescu-Zamfir.

Kryeministri aktual, Marcel Ciolacu prin në sondazhe.

“Social-demokratët po llogarisin që Simion të arrijë në rundin e dytë, sepse ashtu njerëzit do të votojnë më pas kundër Simionit si sinonim i fitores së të djathtës ekstreme”, ka thënë Popescu-Zamfir.

Sipas saj, shumë rumunë besojnë se një fitore e Simionit nënkupton që shteti do të udhëhiqet sipas një stili dhe ideologjie të ngjashme me atë të kryeministrit hungarez, Viktor Orban, “që do të thotë kundër Perëndimit, pro-Rusisë, stil autokratik, konservator, dhe që mund të kufizojë liritë dhe të drejtat civile”.

Partia Social-Demokrate pritet të prijë edhe në zgjedhjet parlamentare të 1 dhjetorit, mirëpo pritet të ketë problem në formim të kabinetit qeveritar, ka thënë analistja Veronica Anghel në një postim në llogarinë e saj në X – platformë e njohur më parë si Twitter.

Pavarësisht se si do të jetë rezultati, “Rumania duhet të ecë përpara politikisht, dhe të shtrëngojë rripin sa u përket politikave ekonomike dhe fiskale, për t’u përballur me deficit dhe inflacion”, ka thënë Popescu-Zamfir.

Ndërkohë, sipas analistes, Bukureshti duhet të synojë “bashkëpunim me administratën Trump teksa i ndihmon Ukrainës, sa më shumë që është e mundur”./REL

zgjedhjet presidenciale ne rumani

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin