LIVE UPDATES
Bota

Tensionet midis Turqisë dhe Greqisë: I kujt është Deti Egje?

Turqia ka shpallur një zonë të kontestuar në Detin Egje parkun e saj kombëtar detar. Greqisë kjo nuk i pëlqen aspak.

5 September 2026, 16:18 Nga I.A
Tensionet midis Turqisë dhe Greqisë: I kujt është Deti Egje?
Mitsotakis dhe Erdogan

Periudha e marrëdhënieve paqësore midis Greqisë dhe Turqisë nuk zgjati as tre vjet. Pas tërmetit shkatërrues në Turqinë shkurt të vitit 2023 dhe ndihmës së madhe që Greqia ofroi më pas, dy vendet fqinje filluan të afroheshin dhe në dhjetor të vitit 2023 nënshkruan Deklaratën e Athinës për Marrëdhënie Miqësore dhe Fqinjësi të Mirë. Deklarata pati një efekt pozitiv tek të dy popujt - por tani ky efekt duket se është zhdukur.

Gjatë asaj periudhe jashtëzakonisht të gjatë paqeje, të dy qeveritë nuk ndërmorën hapat e nevojshëm për të zgjidhur mosmarrëveshjet greko-turke - kryesisht për shkak të demarkacionit detar.

Arsyeja për tensionet ishin parqet detare në Detin Egje dhe Mesdheun lindor. Parku në Detin Egje verilindor përfshin një zonë të mbrojtur në ujërat midis ishujve grekë të Limnos dhe Samothrakes. Parku Jugor ndodhet në lindje të Rodosit dhe përfshin ishullin grek të Kastelorizos. Greqia dhe Turqia kanë qenë në mosmarrëveshje për dekada të tëra mbi demarkacionin e kufijve të tyre detarë në Detin Egje, si dhe të drejtat dhe pretendimet ekonomike që lidhen me këto kufij, duke përfshirë të drejtën për të shfrytëzuar burime të tilla si nafta.

Ministria e Jashtme greke reagoi menjëherë ndaj njoftimit turk, i cili ka shpallur këto zona si parqe të saja. Ajo i quajti shpalljet "të paligjshme". Deklarata e shpalljes së parqeve detare turke, në zonat jashtë ujërave territoriale turke, nuk ka efekt ligjor, thotë Ministria.

Kryeministri grekKyriakos Mitsotakis theksoi në një mbledhje të kabinetit më 24 gusht se donte të ndërtonte marrëdhënie të mira me fqinjët e tij. Megjithatë, "zonat nën sovranitetin grek rrjedhin nga e drejta ndërkombëtare", tha ai. "Greqia është e gatshme t'i mbrojë ato në çdo kohë", tha ai.

Konkurrencë në mbrojtjen detare

Pak më shumë se një vit më parë, Greqia kishte shpallur dy parqe detare si pjesë të saj - por brenda ujërave territoriale greke. Turqia tha në një deklaratë në atë kohë: "Masat unilaterale duhet të shmangen në dete të mbyllura ose gjysmë të mbyllura, siç janë Egjeu dhe Mesdheu".

Megjithatë, Turqia tani ka shpallur dy parqe të veta detare pa marrëveshje paraprake. Parqet kombëtare detare janë zona të mëdha të mbrojtura në det, të projektuara për të mbrojtur ekosistemet detare të ndjeshme. Megjithatë, ruajtja e natyrës duket se ka luajtur një rol dytësor në njoftimet e të dy vendeve.

Nëse Greqia dhe Turqiado të ishin vërtet të shqetësuara për jetën detare në Detin Mesdhe, i cili është ekologjikisht i ndjeshëm, ato me siguri do të gjenin një mënyrë për të punuar së bashku për ta mbrojtur atë. Në vend të kësaj, shpallja e zonave si parqe detare duket të jetë një taktikë e re për të treguar dominim mbi një zonë detare të diskutueshme.

Doktrina e "Atdheut Blu"

Greqia beson se Turqia i sheh parqet detare si një mjet për të sfiduar të drejtat sovrane të ishujve grekë. Athina ka frikë se shpallja e dy parqeve është pjesë e doktrinës revizioniste të Turqisë "Mavi Vatan", që do të thotë "Atdheu Blu" në turqisht.

Me këtë doktrinë, Turqia pretendon zonat ekskluzive ekonomike (EEZ) të Greqisë dhe Qipros - zona detare në të cilat shteti bregdetar ka të drejta të veçanta, për shembull në peshkim ose shfrytëzimin e burimeve natyrore.

Përveç kësaj, Ankaraja po vë në pikëpyetje sovranitetin mbi shumë ishuj grekë. Deri më tani, kjo doktrinë ka qenë kryesisht e natyrës teorike dhe strategjike. Megjithatë, tani ajo po zbatohet përmes iniciativave legjislative në Asamblenë Kombëtare Turke. Turqia synon të formalizojë kërkesat e saj për kontroll më të madh mbi pjesë të Detit Egje dhe Mesdheut lindor.

Kërcënimi i përjetshëm

Greqia vetë është e kënaqur me status quo-në në Detin Egje, por ndihet e kërcënuar nga një Turqi e pakënaqur, e cila është ushtarakisht shumë më mirë e armatosur. Kjo është arsyeja pse grekët po investojnë shumë në avionë luftarakë, fregata, nëndetëse dhe sisteme të mbrojtjes ajrore. Pasi shpenzoi ndjeshëm më pak për importin e armëve për disa vite, Greqia u rendit e 19-ta në botë midis importuesve më të mëdhenj të sistemeve të mëdha të armëve nga viti 2021 deri në vitin 2025, sipas të dhënave nga Instituti Ndërkombëtar i Kërkimeve për Paqen në Stokholm (SIPRI).

Edhe kur Athina krijon aleanca të reja ose forcon aleanca ekzistuese, faktori turk luan gjithmonë një rol. Kështu, në vitin 2021, qeveria greke, pavarësisht kundërshtimit të opozitës greke, dërgoi sisteme raketash Patriot në Arabinë Saudite për të mbrojtur rafineritë saudite nga sulmet e Huthëve - në një kohë kur sauditët ishin në konflikt politik me Ankaranë.

Gjatë një vizite shtetërore në Arabinë Saudite, Kryeministri Mitsotakis foli hapur për rolin "destabilizues dhe kundërproduktiv" të Turqisë. Ndërkohë, marrëdhëniet midis Ankarasë dhe Riadit janë përmirësuar. Më 7 gusht 2026, Turqia nënshkroi Paktin e Mbrojtjes së Mekës, një marrëveshje të rëndësishme mbi mbrojtjen e ndërsjellë, me Arabinë Saudite dhe Pakistanin.

Një "Kupole e Hekurt" për Greqinë

Duke pasur parasysh Turqinë, Greqia ka vendosur gjithashtu bashkëpunim strategjik me Izraelin. Pavarësisht kritikave të forta në Greqi për situatën katastrofike humanitare në Rripin e Gazës, Kryeministri Mitsotakis vazhdon të mbajë marrëdhënie të ngushta me Kryeministrin izraelit Benjamin Netanyahu.

Ministria greke e Mbrojtjes admiron teknologjinë ushtarake izraelite dhe po planifikon një mburojë mbrojtëse mbi Detin Egje të modeluar sipas "Kupoles së Hekurt" të Izraelit.

Projekti quhet me pompozitet "Mburoja e Akilit" dhe supozohet të mbrojë nga të gjitha kërcënimet e mundshme - përfshirë ato nga fqinjët e saj - dhe të jetë plotësisht funksional deri në vitin 2029.

Për momentin, Kryeministri Grek Mitsotakis ende po përpiqet të mbajë një ton pajtues ndaj Turqisë. Megjithatë, zgjedhjet e reja parlamentare do të mbahen në Greqi jo më vonë se pranvera e vitit 2027. Sa më afër të jenë zgjedhjet, aq më i madh është sfida për Mitsotakis për të luajtur rolin e një patrioti të madh - dhe për të ashpërsuar përsëri retorikën e tij ndaj Turqisë./DW

tensionet midis turqisë dhe greqisë deti egje

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin