LIVE UPDATES
Bota

Udhëheqësit e Skocisë, Uellsit dhe Irlandës së Veriut bashkohen për vetëvendosje

Sinn Fein dëshiron që Irlanda e Veriut të largohet nga Mbretëria e Bashkuar dhe të bashkohet me një Irlandë të bashkuar. 

15 September 2026, 10:18 Nga E.d
Udhëheqësit e Skocisë, Uellsit dhe Irlandës së Veriut
Udhëheqësit e Skocisë, Uellsit dhe Irlandës së Veriut

SHBA- Udhëheqësit e partive kryesore politike në Skoci,Uells dhe Irlandën e Veriut kanë shpallur të drejtën e tyre për “vetëvendosje” në një marrëveshje të përbashkët të nënshkruar në një takim të rrallë në kryeqytetin e Uellsit, Cardiff. Të tre partitë,  Partia Kombëtare Skoceze, Plaid Cymru në Uells dhe uniteti pro-irlandez Sinn Fein në Irlandën e Veriut duan autonomi më të madhe dhe përfundimisht pavarësi nga Mbretëria e Bashkuar, por kanë pikëpamje të ndryshme për çështje të tilla si referendumet dhe afatet kohore.

John Swinney i SNP-së, Michelle O'Neill e Sinn Fein dhe Rhun ap Iorwerth e Plaid Cymru morën pjesë në cilësinë e udhëheqësve të partisë, dhe jo si zyrtarë në qeveritë e tyre përkatëse. Laura McAllister nga Universiteti i Cardiffit i tha Al Jazeera-s se formulimi i marrëveshjes ishte “qëllimisht” i formuluar në “gjuhën kushtetuese të vetëvendosjes” më të gjerë.

“Kjo është hera e parë që kombet e Mbretërisë së Bashkuar po përpiqen të nxisin çështjen kushtetuese. Ata gjithashtu mbuluan disa nga fushat më praktike të politikave ku mund të dëshirojnë të ndajnë qëndrime, të tilla si energjia e rinovueshme, marrëdhëniet me Evropën, zhvillimi ekonomik.” tha ajo

Çfarë thotë saktësisht marrëveshja e përbashkët trepalëshe?

“Kombet tona kanë të drejtën e vetëvendosjes. Asnjë qeveri e Westminsterit nuk ka të drejtë të bllokojë demokracinë ose të minojë parimin se populli ynë do të vendosë vetë për të ardhmen e vet”, tha grupi të hënën, duke iu referuar parlamentit të Mbretërisë së Bashkuar në Londër.

“E ardhmja e kombeve tona i përket Bashkimit Evropian… Për njerëzit që shikojnë nëpër këto ishuj – për njerëzit që shikojnë anembanë botës – nuk mund të ketë shenjë më të qartë se koha e Westminsterit po i vjen fundi. Momentumi është pas lëvizjeve tona; ne besojmë se ndryshimi kushtetues po vjen”, thuhej në marrëveshje.

Çfarë ka thënë kryeministri i Mbretërisë së Bashkuar mbi lëvizjet pro-pavarësisë

Sinn Fein dëshiron që Irlanda e Veriut të largohet nga Mbretëria e Bashkuar dhe të bashkohet me një Irlandë të bashkuar. 

Forumi u zhvillua pasi Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, foli për një shpërbërje të mundshme të Mbretërisë së Bashkuar. Ai u tha gazetarëve se një Irlandë e bashkuar do të ishte "fantastike" gjatë një vizite në Irlandë të shtunën.  Në fakt, Kryeministri Andy Burnham kishte diçka për të thënë lidhur me komentin e Trumpit – se qëndrimi i tij për bashkimin e Irlandës mbeti i pandryshuar.

Më 27 gusht, udhëheqësi i sapozgjedhur i Britanisë tha se një referendum për largimin e Irlandës së Veriut nga Mbretëria e Bashkuar ishte “jashtë diskutimit”. Burnham gjithashtu ka shuar shpresat e disave për një votim të dytë mbi pavarësinë e Skocisë, duke thënë së fundmi se një referendum tjetër ishte “i ndaluar”.

Cili është statusi ligjor i tre rajoneve?

Sipas kushtetutës, Mbretëria e Bashkuar ka katër vende përbërëse: Anglinë, Uellsin, Skocinë dhe Irlandën e Veriut. Brenda këtyre katër juridiksioneve, ekzistojnë tre sisteme ligjore: 

Anglia dhe Uellsi kanë një sistem të kombinuar ligjor.

Skocia funksionon si një sistem i veçantë ligjor i bazuar në ligjin skocez.

Irlanda e Veriut ka sistemin e vet ligjor të dallueshëm dhe të pavarur, të bazuar në të drejtën zakonore angleze dhe legjislacionin e vet. Pushteti ndahet në një sistem të njohur si decentralizim, ndryshe nga sistemi federal i Shteteve të Bashkuara ose Gjermanisë. Kjo do të thotë që pushteti nuk ndahet kushtetutërisht në mënyrë të barabartë midis një qeverie qendrore dhe katër kombeve.Institucionet e zgjedhura kanë disa kompetenca me legjislaturat dhe qeveritë e tyre, por mbrojtja dhe punët e jashtme, ndër të tjera, mbeten të kontrolluara nga Londra.

Çështja kryesore është se asnjë nga shtetet nuk ka të drejtë të largohet në mënyrë të njëanshme nga Mbretëria e Bashkuar.Skocia mbajti një referendum për pavarësi në vitin 2014, pasi Westminster dha dritën jeshile. Pavarësia u refuzua me 55 përqind vota kundër 45 përqind. Ngjashëm, Uellsi nuk ka asnjë mekanizëm ligjor ekzistues që i lejon Seneddit (parlamenti uellsian) të thërrasë vetë një referendum për pavarësi.

Për Irlandën e Veriut, rregullat janë të ndryshme . Sipas kushteve të Marrëveshjes së të Premtes së Madhe të vitit 1998, qeveria britanike duhet të thërrasë një referendum nëse sekretari i Mbretërisë së Bashkuar për Irlandën e Veriut beson se është "e mundshme" që shumica të votojë për një Irlandë të bashkuar.

A është rritur atmosfera për autonomi më të madhe?

Sondazhet e fundit tregojnë një mbështetje të konsiderueshme, megjithëse të ndryshme, për ndryshimet kushtetuese. Një sondazh i Survation zbuloi se 47 përqind mbështesin pavarësinë e Skocisë, ndërsa një sondazh i Universitetit të Liverpulit zbuloi se 36 përqind në Irlandën e Veriut do të votonin për ribashkimin e Irlandës.

Në Uells, një sondazh i Survation tregoi se mbështetja për pavarësinë ishte 32 përqind.

“Plaid Cymru u zgjodh me theks të madh në shmangien e çështjes së pavarësisë. Situata në Skoci është shumë e ndryshme” dhe “në thelb” e tillë në Irlandën e Veriut dhe Republikën e Irlandës”, shpjegoi McAllister./Dosja.al

skoci uellsi irlanda

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin